ساینس او ټیکنالوژي
بایډن د ناسا جیمز ویب تیلسکوپ له لومړني روښانه انځورمخکتنه وکړه

په هغو مراسمو کې، چې د امریکا ولسمشر او مرستیاله یې هم ګډونوال ول؛ ناسا د جیمز ویب سپیس ټیلسکوپ لخوا د کائیناتو ثبت شوی لومړنی رنګه انځور خپور کړ او دا له بیګ بینګ وروسته د رامنځته شوي لومړي کهکشان ترټولو روښانه او د لیدو وړ انځور دی.
په دې مراسمو کې، چې د دوشنبې پر ماښام ( د چنګاښ شلمه) په سپینه ماڼۍ کې د جو بایډن پر وینا پیل شول؛ نوموړي وویل؛ د انځورونو نړۍ ته ښیي، چې امریکا کولی شي لوی کارونه وکړي او د امریکا خلکو په ځانګړي توګه زمونږ اولادونو ته یادونه کوي، چې هیڅ شی زمونږ له وړتیاوو ارزښتمن ندی.
د ناسا رییس بل نیلسون ویل؛ دا انځور د کائناتو یوازې یوه کوچنۍ برخه ښیي او هغه رڼا، چې تاسې یې په دې کوچنۍ برخه کې ګورئ، د ۱۳ میلیارد کلونو راپدیخوا حرکت کوي.
د سې شنبې پر ورځ NASA نیت لري، چې د جیمز ویب سپیس تیلسکوپ (JWST) لخوا اخیستل شوي نور عکسونه هم خپاره کړي.
د دې عکسونو خپرول د ساینسي کار رسمي پیل هم په نښه کوي، چې تر ټولو لوی او خورا ځواکمن تیلسکوپ فضا ته استول شوی.
څو میاشتې وړاندې د “جیمز ویب” تیلسکوپ لومړني ۱۸ ازمایښتي عکسونه ځمکې ته راواستول.
دغه تیلسکوپ د تېر کال د دسمبر پر پېنځه ویشتمه د فرانسوي په ګویان کې لخه آریان لانچر څخه فضا ته و توغول شو. امریکايي، کاناډايي او اروپايي فضايي ادارې په دې پروژه کې ګډه همکاري لري.
د دغه تیلسکوپ جوړولو څه د پاسه ۳۰ کاله وخت ونیوه او شاوخوا ۱۰ میلیارد دالر، چې نږدې ۸،۸ میلیارد یوروکیږي؛ لګښت راغلی.
د دې تیلسکوپ موخه په کایناتو کې د لومړيو ستوریو څخه د انځور اخیستنه ده، چې له دیارلس نیم میلیارد کلونو څخه ډېر عمر لري. جیمز ویب به په نورو شمسي سیسټمونو کې سیارې هم انځوریزې کړي او دا کار به ساینس پوهانو ته اجازه ورکړي، چې د دوی د استوګنې پر وړتیاوو څېړنې وکړي.
جیمز ویب به په فضا کې شاوخوا یونیم میلیون کیلومتره الوت وکړي او د نورو شیانو تر څنګ به د ۲۵ مربع متره ښیښې په مرسته د لومړنيو کائناتو انځورونه واخلي. ساینس پوهان هیله لري، چې د دې تیلسکوپ لخوا اخیستل شوي انځورونه به د ۱۳ اعشاریه ۸ میلیارد کاله وړاندې له سترې چاودنې وروسته وخت انځور کړي.
ساینس او ټیکنالوژي
د ایلان ماسک پر X پراخ سایبري برید وشو
ماسک د دوشنبې پر ورځ د ایکس په یوه پوسټ کې وویل: ” پر مونږ هره ورځ برید کیږي؛ خو دا پر ډېرو سرچینو ترسره شوی. یا یوه لویه، همغږي ډله او یا یو هېواد پکې ښکېل دی”.

د ټولنیزو رسنیو پلیټ فارم ایکس د دوشنبې پر ورځ وقفهیي له کاره وغورځېد؛ خاوند یې ایلان ماسک پر یو غیر معمولي ځواکمن سایبري برید پړه واچوله.
ماسک د دوشنبې پر ورځ د ایکس په یوه پوسټ کې وویل: ” پر مونږ هره ورځ برید کیږي؛ خو دا پر ډېرو سرچینو ترسره شوی. یا یوه لویه، همغږي ډله او یا یو هېواد پکې ښکېل دی”.
هغه په سمه توګه روښانه نکړه، چې له “ډېرو سرچینو” څخه یې مطلب څه دی او د هغه نظرونو د سایبري امنیت د متخصصینو شکونه راوپارول. هغو نغوته( اشاره ) کړې، چې دا ډول بریدونه – له خدماتو ډډه کول بلل کیږي، چې په هروخت د کوچنیو ډلو یا اشخاصو لخوا ترسره شوي دي.
رویټرز راپور ورکړی، چې د ډاونډیټیکټر د څرګندونو له مخې، ایکس له وقفې وقفې سره مخ شو.
په همدې حال کې ډیجیټل ټرایډز Digital Trends د سېشنبې پر ورځ راپور ورکړ؛ داسې راپورونه شته، چې ایکس اوس هم ستونزې لري.
د انټرنیټ صنعت کارپوهانو ویلي، چې ایکس د دوشنبې پر ورځ له ‘خدماتو د ډډې’ څو څپو سره مخ شو.
ماسک د فاکس بزنس شبکې له لاري کوډلو سره په یوه مرکه کې ویلي، چې سایبري برید د اوکراین په سیمه کې د IP له پتو ترسره شوی دی.
د صنعت یوې سرچینې رویټرز ته ویلي، چې هغه د ماسک له ادعا سره مخالفت وکړ او وایي، چې د X د ناوړه ټرافیکو د بمبارډ لویه برخه په امریکا، ویټنام، برازیل او نورو هېوادونو کې د IP له پتو موندل کېدی شي. د ناوړه ټرافیکو کچه، چې نېغه له اوکراین څخه راځي “بې ارزښته” ده.
په هر حال رویټرز راپور ورکړی؛ له خدماتي بریدونو څخه ډډه کول د دوی لیکوالانو ته بېرته موندل خورا ګران دي او د IP له پتې پر کله کله د دې په اړه معنا لرونکی اند چمتو کوي، چې تر شا یې څوک و.
ماسک د امریکا له ولسمشر ډونالډ ټرمپ سره، چې د سلاکار په توګه دنده ترسره کوي؛ د روسیې له یرغل سره د مبارزې لپاره پ اوکراین د پرلهپسې هڅو له نیوکې سره یو ځای شو.
ماسک د یکشنبې پر ورځ ویلي، چې د اوکراین لومړۍ کرښه به د هغه د سټارلینک سپوږمکۍ له مخابراتي خدماتو پرته “ماته شي”. که څه هم هغه ویلي، چې هغه به د اوکراین لاسرسی پرې نکړي.
ساینس او ټیکنالوژي
پنجشیر ولایت به ډېر ژر د نوري فایبر له ملي شبکې سره ونښلول شي
په دې خبرپاڼه کې راغلي، چې دا پروژه له ګلبهار څخه تر بازارک پورې ۳۶ کیلومټره لار پوښي؛ شتل، انابه او رخه ولسوالۍ به هم د نوري فایبر له خدماتو برخمنې کړي.

د پنجشیر ولایت د رسنیو دفتر نن (چارشنبه د کب لومړۍ) په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې له نوري فایبر سره د دې ولایت د نښلولو د ملي پروژې عملي کار به په راتلونکې میاشت کې پیل شي.
په دې خبرپاڼه کې راغلي، چې دا پروژه له ګلبهار څخه تر بازارک پورې ۳۶ کیلومټره لار پوښي؛ شتل، انابه او رخه ولسوالۍ به هم د نوري فایبر له خدماتو برخمنې کړي.
د خبرپاڼې له مخې؛ دا پروژه د پنجشېر ولایتي ادارې د هڅو او د افغانستان اسلامي امارت د مخابراتو او معلوماتي ټکنالوژۍ وزارت د مشرتابه د ځانګړې پاملرنې له کبله د افغان بېسیم، افغان ټیلیکام او آیسيجي ICG شرکتونو لخوا پلي کیږي.
ساینس او ټیکنالوژي
د ډونالډ ټرمپ له ملاتړ وروسته ټیکټاک بېرته په امریکا کې د لاسرسي وړ شو
ټیکټاک خپلو کاروونکو ته په یوه پیغام کې ویلي: “د ټرمپ له هڅو څخه مننه، ټیکټاک په امریکا کې بېرته فعالیږي.”

له هغې وروسته، چې د امریکا منتخب ولسمشر ډونالډ ټرمپ وویل، چې سپینې ماڼۍ ته له ستنېدو وروسته به ټیکټاک اپلیکیشن ته لاسرسی بېرته خوندي کوي؛ نو ټیکټاک د یکشنبې پر ورځ اعلان وکړ، چې په امریکا کې خپل خدمات بېرته د لاسرسي وړ ګرځوي.
ټیکټاک خپلو کاروونکو ته په یوه پیغام کې ویلي: “د ټرمپ له هڅو څخه مننه، ټیکټاک په امریکا کې بېرته فعالیږي.”
ټیک ټاک هم په یوه خبرپاڼه کې ویلي؛ امریکایي کاروونکي توانېدلي، چې د چینایي شرکت اوبپاڼې ته لاسرسی ومومي.
د شنبې پر شپه د امریکايي کاروونکو لپاره ټیکټاک ته لاسرسی وځنډول شو.
امریکایي چارواکو خبرداری ورکړی و، چې د چینایي شرکت بایټډنس تر ملکیت لاندې د چین حکومت د امریکایانو له معلوماتو څخه د ناوړه ګټې اخیستنې احتمال شته.
د ټرمپ لخوا د ټیکټاک بیارغونه د هغه د لومړۍ دورې پر پرتله د هغه په دریځ کې یو بدلون ګڼل کیږي. په ۲۰۲۰ کال کې هغه د چین حکومت لخوا د امریکایانو شخصي معلوماتو ته د لاسرسي په اړه د اندېښنو له کبله د اپلیکیشن د بندولو هڅه وکړه.
په دې وروستیو کې، ټرمپ ویلي، چې “ټیکټاک مې په زړه کې ځانګړی ځای لري” ځکه، چې د ۲۰۲۴ کال په ټاکنو کې یې د ځوانو رای ورکوونکو د جذبولو لپاره ترې ګټه پورته کړه.
د هغه قانون له مخې، چې تېر کال تصویب او د جمعې پر ورځ د امریکا سترې محکمې لخوا تائید شو؛ نو تر یکشنبې پورې ټیکټاک وخت درلود، چې د چینایي شرکت بایټډنس سره اړیکې پرې کړي او په امریکایي پېرودونکو وپلورل شي.
امریکایی قانون جوړونکي اندېښمن دي، چې د چین حکومت کولی شي ټیکټاک اړ کړي، چې د چینایي قانون پراساس د امریکایي وګړو په اړه معلومات وروسپاري.
-
تازه خبرونه5 days ago
په تورخم کې د افغان او پاکستانيو سرحدي ځواکونو ترمنځ لنډمهاله اوربند وشو
-
تازه خبرونه5 days ago
د افغان کډوالو ۶ کټګورۍ به په ایران کې د اوسېدو اجازه ولري
-
نړۍ5 days ago
مارک کارني کاناډا د راتلونکي لومړي وزیر په توګه وټاکل شو
-
تازه خبرونه3 days ago
له افغانستان سره مو ځانګړې اړیکې د تعامل بنسټ دی – هند
-
نړۍ3 days ago
د ایران ولسمشر د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ایران پر ګواښلو تورن کړ
-
تازه خبرونه4 days ago
جرمني له اسلامي امارت سره د تعامل لپاره معلومات راټولوي
-
سیمه ییز خبرونه3 days ago
د پاکستان بیلتون غوښتونکو بلوڅانو د مسافر وړونکي ریلګاډي مسافر برمته کړي
-
تازه خبرونه1 day ago
د واخان سړک د دوهیم فاز د جوړولو تړون لاسلیک شو