Connect with us

بی بی سی پښتو

کیم یو جونګ؛ د شمالي کوریا تر ټولو ځواکمنه ښځه څوک ده؟

خپور شوی

 په

(Last Updated On: چنګاښ ۳, ۱۳۹۹)
کیم یو جونگ

Reuters
کېم یو جونګ ۳۲ کلنه او د شمالي کوریا د مشر سکنۍ خور ده.

تېرو څو کلونو کې کیم یو جونګ د شمالي کوریا د واک په ګونګ جوړښت کې په یوه اصلي لوبغاړي اوښتې.

هغه د شمالي کوریا د مشر کیم جونګ اون کشره خور ده او د کورنۍ سکنیو غړو کې ورته تر ټولو نږدې او ځواکمنه ګڼل کېږي.

کیم یو جونګ پر ۲۰۱۸ کال د کېم کورنۍ د لومړني غړي په توګه سوېلي کوریا ته لاړه او د نړۍ پام یې خپل کړ.

هغه مهال دواړو کوریاوو د ژمني اولمپیک لوبو کې ګډ ټیم درلود او نوموړې د استول شوي پلاوي غړې وه.

پر ۲۰۱۸کال د نوموړې او د ورور په همکارۍ یې د نړیوالو اړیکو ګرمېدو سره د سوېلي کوریا، چین او تر ټولو مهم د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ سره ولیدل.

له ورور سره یې نږدې اړیکې او مهمې حکومتي دندې ور کول یې سبب شول چې بیا د ۲۰۲۰ اپرېل کې هغه مهال د پام وړ وګرځي چې ورور یې ډېر وخت عمومي مراسمو کې نه و.

د کیم جونګ اون د بدني حالت په هکله ګومانونه او د نوموړي د ممکنه مرګ پر مهال کېم یو جونګ د نوموړي د ځای لپاره په یوه انتخاب بدله شوې ده.

مېرمن کېم ته اول ځل د ۲۰۱۷ کال اکټوبر کې رتبه لوړه او د واکمن ګوند د سیاسي کړۍ غړې شوه.

هغه له دې مخکې د تبلیغاتو او تحریکاتو دایرې مرستیاله وه، چې ویل کېږي لا هم دا دنده لري او په کور د ننه د ورور عمومي څېرې څارل یې مسوولیت دی.

مېرمن کېم د انساني حقونو په خلاف ورزۍ هم تونه ده او په دې سبب د امریکا د بندیزونو نوملړ کې ده.

امریکايي وګړي ور سره د معاملې حق نه لري او امریکا کې یې هر ډول شتمني کنګل کېږي.

کیم یو جونګ څومره واک لري؟

مېرمن کېم د ورور خبرو کې ونډه درلوده او د سوېلي کوریا له ولسمشر مون جه سره یې ولیدل.

Getty Images
مېرمن کېم د ورور خبرو کې ونډه درلوده او د سوېلي کوریا له ولسمشر مون جه سره یې ولیدل.

شمالي کوریا کې د واک سم درکول ډېر سخت دي او د کېم یو جونګ د نفوذ په هکله هم کره اټکل نشي کېدلی.

خو داسې اوازې دي چې نوموړې د چو ریونګ هي له زوی سره واده کړی دی. ښاغلی هي د ګوند تر ټولو ځواکمن منشي او له کېم جونګ اون وروسته حکومت کې دویم کس دی.

که دا اوازه سمه وي نو مقام یې لا ډېر ځواکمنېږي.

د شمالي کوریا د خبرونو څارونکې وېبپاڼې اې کي غړی اولیور هوثام بي بي سي ته وویل: زما په اند د ۳۲ کلنې ښځې په توګه- چې د شمالي کوریا ټولنه کې خاص ځای نه لري- دا هرڅه نفوذ د خپل ورور له برکته لري.

که داسې ورځ را شي چې د کېم جونګ اون ځایناستي ته اړتیا پیدا شي، نو کورنۍ اړیکې به برخلیک ټاکونکې وي.

ویل کېږي کېم جونګ اون زامن لري، خو په عمر کم دي او د حکومتي او تبلیغاتي افسانو له مخې واک هم باید د شمالي کوریا د بنسټګر کیم ایل سونګ کورنۍ ته ورسېږي چې کېم کورنۍ هم ور سره تړلې ده او د همدې لپاره به حکومتي رسنۍ نوموړې ته د واک لېږدولو سپیناوي کې ډېر رول ونه لري.

* هغه ونه چې امریکا او شمالي کوریا یې د جګړې تر پولې ورسول

* شمالي کوریا له سوېلي کوریا سره د اړیکو دفتر ته ‘چاودنه ور کړه’

* شمالي کوریا سایبري بریدونو کې ‘دوه میلیارده ډالر غلا کړي’

خو دا کورنۍ اړیکه هم که د نوموړې د ټاکلو سبب نه شي، ښايي د راتلونکي مشر له سخت ګواښ سره یې مخ کړي.

د کوکمین سیول پوهنتن استاد فیودور ترتیتسکي په خبره، ځانګړی برخلیک یې په تمه دی، یا به د کېم کورنی بل غړی ډګر ته وځي، یا به خپله مشره کېږي اویا به هم ان د سر په ګډون هرڅه بایلي.

واکمنه کورنۍ کې ځای

کېم یو جونګ د شمالي کوریا د مړه شوي مشر کیم جونګ ایل کشره لور ده. نوموړې د اوسني مشر کېم جونګ اون او چوګ چول- چې سیاسي جوړښت کې مهم ځای نه لري- سکنۍ خور ده.

نوموړې پر ۱۹۸۷ کال کې زېږېدلې او څلور کاله له کېم جونګ اون کشره ده، خو دواړو سوېس کې ژوند او زدکړې کړې دي.

سوېس کې د هغه ښوونځي چارواکي وايي، سحته څارنه یې کېده او یو ځل د ساده زوکام له امله روغتون ته ولېږدول شو.

څه رول لري؟

ورور او خور د کېم جونګ اېل کشران بچي دي.

Getty Images
ورور او خور د کېم جونګ اېل کشران بچي دي.

له ۲۰۱۴ کال راهیسې د کېم یو جونګ اصلی دنده د ورور د څېرې څارل دي او په دې دلیل د ګوند تبلیغاتي دایره کې مهم مسوولیت لري.

پر ۲۰۱۷ کال یې د ګوند سیاسي دایره کې غړیتوب دا ښکاروي چې سیاسي مهموالی یې ډېر شوی دی، خو لا یې هم اصلي دنده تبلیغات دي.

ویل کېږي د ورور ټول پروګرامونه اداره کوي او سیاسي سلاکاره یې هم ده.

د ۲۰۱۹ کال د هانوی غونډې له ماتې او له امریکا سره تر نه تړون وروسته داسې ښکارېدل چې د ګوند سیاسي دایره کې له غړیتوب اېستل شوې، خو پر ۲۰۲۰ کال بیا دې دایرې ته ور ګډه شوې ده.

تر ۲۰۱۴ کال یې عمومي حضور نه درلود، یوازې پر ۲۰۱۱ کال د پلار د جنازې مراسمو کې ولیدل شوه.

مېرمن کېم ځینې انځورنو کې د ورور سره لیدل کېږي او کله یې هم چې د ورور وضعیت نامالوم وي، نو د ځایناستې په توګه پام ور اوړي.

Continue Reading
Advertisement

بی بی سی پښتو

آیا په هند کې رښتیا هم د نارینه و پرتله د ښځو شمېر ډېر دی؟

خپور شوی

په

(Last Updated On: ليندۍ ۷, ۱۴۰۰)
هند

Getty Images

د هندوستان د حکومت لخوا د کورنيو د روغتیايي معلوماتو په اړه د ترسره شوې سروې له مخې چې پایلې تازه خپرې شوې په هندوستان کې د هرو ۱۰۰۰ نارینه و په مقابل کې اوس ۱۰۲۰ ښځې شته.

کارپوهان د دې معلوماتو د کارولو په اړه د احتیاط سپارښتنه کوي ځکه چې په دې سروې کې د هندوستان د ۳۰۰ میلیونو کورنیو له ډلې یوازې د ۶۳۰ زرو کورنیو په اړه معلومات راټول شوي او وايي چې ريښتنی انځور به هله څرګند شي چې په هندوستان کې ټولشموله سرشمېرنه ترسره شي.

هند کې د نفوس د صندوق مشرې پونم موټریجا له بي بي سي سره په خبرو کې وویل د نفوسو سرشمېرنه کې د ټول نفوس په اړه معلومات راټولېږي او په دقیق ډول په کې جنسي تناسب معلومېږي.

خو خپرو شویو شمېر وار دمخه په هندوستان کې د خبرونو سرټکي جوړ کړي ځیني ادعا کوي چې خپرې شوې شمېرې ټولنیزو بدلونو ته اشاره کوي چې له مخې یې مخکې د نجونو پرځای نارینه بچیانو ته ترجیع ورکول کېده.

د هندوستان د روغتیا وزیر ویلي دا لومړی ځل دی چې په هندوستان کې د ښځو شمېر د نارینه و پرتله ډېر شوی دی.

یوه بل چارواکي بیا ویلي چې دا د حکومت لخوا د ښځو د وسمنولو په لړ کې د اقداماتو پایله ده.

هندوستان

Getty Images
په تېر کې د هند حکومت منلې وه چې په لوی لاس د نجونو د ضایع کولو په مخنیوي کې پاتې راغلی دی.

د رسنیو په رپوټونو کې دا د یوې لویې لاسته راوړنې او ډیموګرافیک په توګه ستایل شوی او یوه خبریال لیکلي چې هندوستان د پرمختللو هېوادونو لیګ ته وردننه شو.

خو کمپاین کوونکي وايي دا شمېرې څه نه زیاتوي او د حکومت ادعا بې ځایه بولي.

څیړونکی او فعال سبوجورج وايي په تېرو ۱۰۰ کلونو کې زموږ په سرشمېرنو کې د ښځو پرتله د نارینه و شمېر ډېر وو.

نوموړی وايي په ۲۰۱۱ کال کې د ترسره شوې سرشمېرنې له مخې د هرو ۱۰۰۰ نارینه و په مقابل کې ۹۴۰ تنه ښځې وې او د هرو ۱۰۰۰ نارینه ماشومانو په مقابل کې ۹۱۸ نجونې وې نو څنګه کېدای شي چې په لسو کلونو کې دومره لوی بدلون رامنځ ته شي.

هندوستان له ډېرې مودې راهیسې د داسې هېواد په توګه یادېږي چې د ښځو شمېر په کې د نارینو پرتله کم دی.

په هندوستان کې زامنو ته د لورګانو پرتله ترجیع په دې خاطر ورکول کېږي چې د ډېرو په ګومان نارینه بیچان کولای شي چې په زاړه عمر کې د خپلو میندو او پلرونو ساتنه او پالنه وکړي او نجونو میندې او پلرونه اړ دي چې د وادولو لپاره د ډېر لګښت جهیز د زوم کورنۍ ته ورکړي.

کمپاین کوونکي وايي د نجونو ضد دغه تعصب له امله له ۱۹۷۰ لسیزې راپدیخوا چې د مور په نس کې د ماشوم د جنس معلومول شوني شوي لسګونه میلیونه نجونې له زېږون دمخه په لوی لاس ضایع کړای شوې دي.

ښاغلي جورج وايي که په تېرو ۳۰ یا ۴۰ کلونو کې نجونې له زېږدو دمخه نه وای ضایع کړای شوې نو اوس به په رښتیا هم هندوستان کې د نارینه و پرتله د ښځو شمېر ډېر و.

د یادونې ده چې په تېر کې د هند حکومت منلې وه چې د نجونو د ضایع کولو په مخنیوي کې پاتې راغلی او پخواني لومړي وزیر من موهن سینګ د نجونو ضایع کول ملي شرم بللی و او د نجونو د ژغورنې غږ یې کړی و.

هند

Getty Images
هندوستان کې په ۲۰۱۱ کال کې د ترسره شوې سرشمېرنې له مخې د هرو ۱۰۰۰ نارینه وو په مقابل کې ۹۴۰ تنه ښځې وې.

دغه راز په ۲۰۱۴ کال کې واک ته له رسېدو وروسته د هندوستان اوسني لومړي وزیر نریندرا مودي هم له خلکو غوښتنه وکړه چې په وینا یې د خپلو لورګانو له وژولو لاس واخلي او یو کال وروسته یې یوه پروژه پیل کړه چې له مخې یې کورنۍ وکولای شي خپلې لورګانې وساتي او زده کړې پرې وکړي.

خو له دې اقداماتو سره سره ډېر بدلون ته سترګو کېږي او په وروستیو کلونو کې رپوټونه وو چې نوي زېږدلي نجونې پر سړکونو پرېښودل شوې، خښې کړای شوې او یا هم سیندونو او ویالو ته اچول شوې دي.

دغه راز رپوټونه وايي هندوستان کې اوس هم په غیرقانوني ډول د جنسي مسایلو د کلېنیکونو کاروبار ښه ګرم دی.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

پولیسو له ښځو سره د زور زیاتي پر ضد لاریوانوالو اوښکې بهوونکی ګاز کارولی

خپور شوی

په

(Last Updated On: ليندۍ ۵, ۱۴۰۰)
ترکیه کې د حکومت هغه ګام وغانده، چې له مخې یې ترکیه له ښځو سره د تاو تریخوالي مخنیوي له نړیواله تړونه وتلې

Getty Images
ترکیه کې د حکومت هغه ګام وغانده، چې له مخې یې ترکیه له ښځو سره د تاو تریخوالي مخنیوي له نړیواله تړونه وتلې

د نړۍ په لر او بر کې یو شمېر ښځو د جنسیت پر بنسټ د تاو تریخوالي ضد لاریونونه او مظاهرې کړې.

په ترکیه او مسکیکو کې بیا پولیسو د دې لاریونونو خپرولو لپاره اوښکې بهوونکی ګاز او لوګي خپروونکي بمونه کارولي.

د ترکیې په استانبول کې د لاریونیانو او پولیسو تر منځ تاوتریخوالی رامنځته شو.

مظاهره چیانو د حکومت هغه ګام وغانده، چې له مخې یې ترکیه له هغه نړیواله تړونه وتلې، چې موخه یې د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي کمونه ده.

د ترکیې استانبول په تقسیم میدان کې پولیس او مظاهره چیان لاس او ګرېوان شول.

د یادونې ده چې د ولسمشر رجب طیب اردوګان ځینې پلویان دا تړون د ترکیې له مذهبي ارزښتونو سره په ټکر کې بولي او خپله ولسمشر اردوګان هم ویلي، د ښځو ملاتړ برخه کې به له ځايي قوانینو ګټه واخیستل شي.

مکسیکو کې د لاریونوالو او پولیسو تر منځ اخ و ډب کې ۱۷ کسان ټپیان شوي

EPA
مکسیکو کې د لاریونوالو او پولیسو تر منځ اخ و ډب کې ۱۷ کسان ټپیان شوي

د رویټرز خبري اژانس په رپوټ کې د یوې لاریونوالې له قوله ویل شوي دي:

ښځې وژني، برالا یې وژني، موږ دا وضعیت نه منو.

د بشري حقونو ځايي فعالان وايي، د سږ کال له پیله تر اوسه ۳۴۵ ښځې وژل شوې دي.

بل لور مسکیکو سټي کې هم پولیسو د هغو ښځو مخه ونیوه، چې دې لړ کې یې لاریون کاوه.

په مکسیکو سټي کې دې لاریونوالو ښځو د ښځو وژنې بندولو غوښتنه کوله.

د بخښنې نړیواله ټولنه وايي، مسکیکو کې هره ورځ لږ تر لږه لس ښځې یا نجونې وژل کېږي.

د ځايي رسنیو په رپوټ کې ویل شوي، لاریونیانو پولیس په ډبرو وویشتل او د ۱۰ پولیسو په ګډون ۱۷ کسان ټپیان شول.

له ښځو سره د زور زیاتي پر ضد د لندن، پاریس او بارسلونا لارو کوڅو ته د مظاهرو او لاریونونو لپاره سلګونه کسان راوتلي وو.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

د بښنې نړیوال سازمان: نړیواله ټولنه باید د افغان د ښځو حقونو خوندیتوب ملاتړ وکړي

خپور شوی

په

(Last Updated On: ليندۍ ۴, ۱۴۰۰)
افغانستان

Getty Images

د بښنې نړیوال سازمان وايي، نړیواله ټولنه باید د اوږدې ژمنتیا لپاره په افغانستان کې د ښځو حقونو د خوندیتوب ملاتړ وکړي.

د ایمنسټي انټرنېشنل دغه غوښتنه د ۱۶ مشهورو افغان مېرمنو لاسته راوړنو ستایلو د نوي کمپاین له پیله مخکې په یوه رپوټ کې شوې ده.

د جنسیت پر بنسټ د تاوتریخوالي ضد کمپاین په مناسبت چې هر کال د نومبر پر ۲۵ مه پیلېږي، د بشري حقونو مدافع فعالانو پرېکړه کړې کمپاین کې د هغو افغان مېرمنو د ژوند کیسې وړاندې کړي چې تېرو ۲۰ کلونو کې له ستړو، ستونځو سره سره د ژوند په ډګر کې بریالۍ شوې دي.

دې بنسټ د یو شمېر دې ښځو له خولې خپل رپوټ کې ویلي چې د طالبانو له واکمنۍ وروسته د کار، تعلیم، وینا او احتجاج کولو په برخه کې د ښځو حقونه ترپښو لاندې شوي دي او له تاوتریخوالي سره مخامخ دي.

په رپوټ کې ویل شوي، پر افغانستان د طالبانو ترواکمنېدو ورسته پر افغان ښځو سخت بندیزونه لګول شوي دي، د روغتیا او ځینو نورو برخو پرته په نورو سکتورونو کې ښځو ته ویل شوي چې کارونو ته ستنې نه شي.

رپوټ کې ویل شوي، د منځنیو ښونځیو او لیسو نجونې زده کونکې له تعلیمه بي برخه دي، ښځې له محرم پرته له کوره بهر د وتلواجازه نه لري او د جنسیتي توپیر له کبله لوړو زده کړو برخه کې د ښځو ونډه کمه شوې ده.

مجاهد

Reuters
د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د بښنې نړیوال سازمان دغه رپوټ بي بنسټه بللی

خو طالبانو د بښنې نړیوال سازمان دغه رپوټ بي بنسټه بللی او رد کړی یې دی. د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد بي بي سي ته وویل:

د تعلیم او روغتیا په برخه کې ښځینه فعالې دي. هغه خبرې بې بنسټه دي، چې ځینې مغرضې کړۍ وايي، ګواکې ښځې له کوره بهر نه شي تلای، د افغانستان په ښارونو کې ښځې ازادانه ګرځي، دا ډول پروپاګند د دښمنو کړیو کار دی، چې متاسفانه ځینې نړیوال سازمانونه یې د استدلال په توګه کاروي.

تېرو شلو کلونو کې د افغان ښځو حقونو په برخه کې پام وړ پرمختګونه شوی وو او څه باندې ۳،۳ میلیونه نجونو زده کړې کولې، خو اوس داسې اندېښنې شته چې د طالبانو په داسې سرپرست حکومت کې چې ټول غړي یې نارینه دي، ښايي د دې پرمختګونو مخه ډب شي.

پر افغانستان د طالبانو تر واکمنېدو وروسته د افغان ښځو د حقونو خوندې کول د نړیوالو له خو ا د طالبانو حکومت رسمیت پیژندنې یو مهم شرط په توګه وړاندې شوی دی.

Continue Reading

Trending

آریانا نیوز: ټول حقونه خوندي دي