Connect with us

بی بی سی پښتو

کورونا وېروس: نړۍ کې د مړو شمېر له ۴ لکو واوښت

خپور شوی

 په

(Last Updated On: غبرګولى ۱۸, ۱۳۹۹)
کورونا

Reuters
د کورونا وېروس له کبله په نړۍ کې تر ټولو ډېر کسان په امریکا کې مړه شوي دي

د امریکا د جان هاپکېنز پوهنتون د شمېرو له مخې په نړۍ کې د کورونا وېروس له کبله د مړیو شویو کسانو شمېر له ۴ لکو اوښتی دی. یاد پوهنتون همدا راز په ټوله نړۍ کې د تائید شویو مثبتو پېښو شمېر ۶ اعشاریه ۹ میلیونه یادوي.

جان هاپکېنز پوهنتون تېر کال د کورونا وېروس وبا له پیلېدو راهیسې په دې تړاو د ټولې نړۍ په کچه شمېرې ثبتوي.

امریکا د مړینو او مثبتو پېښو له پلوه په ټوله نړۍ کې لومړی ځای لري، چې کابو یو لک او لس زره کسان پکې مړه شوي او د مثبتو پېښو شمېر یې دوه میلیونو ته نږدې شوی دی.

په بریتانیا کې ۴۰ زره، برازیل کې ۳۵ زره او په ایټالیا کې ۳۳ زره کسان له کووېډ-۱۹ ناروغۍ مړه شوي دي.

دا په داسې حال کې ده چې د افغانستان، پاکستان، برازیل او ځینو نورو هېوادونو کې د مړینو او مثبتو پېښو شمېر په ډېرېدو دی.

ورته وخت کې ایران یو له هغو هېوادونو دی چې پکې د کورونا وېروس د دویمې څپې د راتلو نښې نښانې ښکاري، ځکه هلته هم مړینې او مثبتې پېښې یو ځل بیا په ډېرېدو دي.

د نړۍ پر اقتصاد د کورونا وېروس اغېز:

کورونا.

Getty Images
نړیوال بانک خبرداری ورکړی چې کورونا وېروس به د نړۍ اقتصاد ته جدي ضربه ورکړي

بل لور ته د نړیوال بانک مشر وايي، کورونا وېروس د نړۍ د اقتصاد لپاره ویجاړوونکی ګوزار دی. ده ویلي ښايي د میلیاردونو کسانو ژوند د دې وېروس له امله اغېزمن شي.

ډیوېډ ملپاس په اوږدمهال کې د دې وبا د اغیز په اړه ویلي چې ښايي یوه لسیزه دوام وکړي.

ښاغلي ملپاس په تېره مۍ میاشت کې خبر داری ورکړی وو چې د کورونا وېروس له امله ښايي شپیته میلیونه وګړي له “سختې بې وزلۍ” سره مخامخ شي.

د نړیوال بانک د معیار له مخې “سخته بې وزلي” هغه حالت دی چې یو څوک د ورځې له دوه ډالرو لږ څه کم “۹۰.۱” عاید ولري.

خو هغه پرون له بي بي سي سره مرکه کې وویل چې له ۶۰ میلیونو زیات کسان ښايي د ورځني ژوند لپاره له یوه ډالره هم کم عاید ولري.

ښاغلی ډېوېډ وايي، په دې اقتصادي بحران برلاسي کېدل شونې ده، خو دا د هېوادونو لپاره سخت کار دی:

.

Getty Images
د نړیوال بانک مشر ډیوېډ مل پاس وايي، نړیوال بانک له خپلو همکارانو سره یوځای زیانمن شویو هېوادونو ته به مرستې چمتو کړي

“په خپله د وبا او بندیزونو مانا دا ده چې د میلیاردونو کسانو ژوند له ګډوډۍ سره مخامخ شوی، دا د اندېښنې وړ خبره ده

ده ویلي، د دې دواړو مخامخ پایلې د عاید له لاسه ورکول دي خو په روغتیا او ټولنیز برخه کې یې پایلې د ده په وینا واقعاً ډېرې سختې دي .

ښاغلي ملپاس خبرداری ورکړی هغه کسان چې ناتوانه دي ډېر به اغېزمن شي:

“موږ ګورو چې د امریکا د ونډو بازار نسبتاً لوړ دی خو په بې وزله هېوادونو کې لا هم خلک نه یوازې دا چې بې کاره شوي بلکې غیر رسمي کار هم نه شي موندلی او دا پایلې به د یوې لسیزې لپاره دوام ومومي.”

نړیوال بانک له خپلو متحدینو سره یوځای زیانمن شویو هېوادونو ته مرستې چمتو کړي خو وايي نور ډېر څه ته اړتیا ده.

نړیوال بانک سوداګریزو پور ورکوونکو لکه بانکونه او د تقاعد صندوقونو نه غوښتي چې بې وزلو هېوادونو باندې د پورونو فشار کم کړي.

د نړیوال بانک مشر په دې تازه څرګندونو له دا ډول بنسټونو تمه وښودله چې د خپلو پورونو شرطونه لا ډېر روښانه کړي چې پانګوال دې هېوادونو کې د پانګونې لپاره باوري شي.

د نړیوال بانک له نظره د حکومتونو ملاتړ او د خصوصي سکتور د ملاتړ لپاره لاس په کار کېدل د هېوادونو د اقتصادي وضعیت په رغولو کې بنسټیز رول لري.”

Continue Reading
Advertisement

بی بی سی پښتو

آیا په هند کې رښتیا هم د نارینه و پرتله د ښځو شمېر ډېر دی؟

خپور شوی

په

(Last Updated On: ليندۍ ۷, ۱۴۰۰)
هند

Getty Images

د هندوستان د حکومت لخوا د کورنيو د روغتیايي معلوماتو په اړه د ترسره شوې سروې له مخې چې پایلې تازه خپرې شوې په هندوستان کې د هرو ۱۰۰۰ نارینه و په مقابل کې اوس ۱۰۲۰ ښځې شته.

کارپوهان د دې معلوماتو د کارولو په اړه د احتیاط سپارښتنه کوي ځکه چې په دې سروې کې د هندوستان د ۳۰۰ میلیونو کورنیو له ډلې یوازې د ۶۳۰ زرو کورنیو په اړه معلومات راټول شوي او وايي چې ريښتنی انځور به هله څرګند شي چې په هندوستان کې ټولشموله سرشمېرنه ترسره شي.

هند کې د نفوس د صندوق مشرې پونم موټریجا له بي بي سي سره په خبرو کې وویل د نفوسو سرشمېرنه کې د ټول نفوس په اړه معلومات راټولېږي او په دقیق ډول په کې جنسي تناسب معلومېږي.

خو خپرو شویو شمېر وار دمخه په هندوستان کې د خبرونو سرټکي جوړ کړي ځیني ادعا کوي چې خپرې شوې شمېرې ټولنیزو بدلونو ته اشاره کوي چې له مخې یې مخکې د نجونو پرځای نارینه بچیانو ته ترجیع ورکول کېده.

د هندوستان د روغتیا وزیر ویلي دا لومړی ځل دی چې په هندوستان کې د ښځو شمېر د نارینه و پرتله ډېر شوی دی.

یوه بل چارواکي بیا ویلي چې دا د حکومت لخوا د ښځو د وسمنولو په لړ کې د اقداماتو پایله ده.

هندوستان

Getty Images
په تېر کې د هند حکومت منلې وه چې په لوی لاس د نجونو د ضایع کولو په مخنیوي کې پاتې راغلی دی.

د رسنیو په رپوټونو کې دا د یوې لویې لاسته راوړنې او ډیموګرافیک په توګه ستایل شوی او یوه خبریال لیکلي چې هندوستان د پرمختللو هېوادونو لیګ ته وردننه شو.

خو کمپاین کوونکي وايي دا شمېرې څه نه زیاتوي او د حکومت ادعا بې ځایه بولي.

څیړونکی او فعال سبوجورج وايي په تېرو ۱۰۰ کلونو کې زموږ په سرشمېرنو کې د ښځو پرتله د نارینه و شمېر ډېر وو.

نوموړی وايي په ۲۰۱۱ کال کې د ترسره شوې سرشمېرنې له مخې د هرو ۱۰۰۰ نارینه و په مقابل کې ۹۴۰ تنه ښځې وې او د هرو ۱۰۰۰ نارینه ماشومانو په مقابل کې ۹۱۸ نجونې وې نو څنګه کېدای شي چې په لسو کلونو کې دومره لوی بدلون رامنځ ته شي.

هندوستان له ډېرې مودې راهیسې د داسې هېواد په توګه یادېږي چې د ښځو شمېر په کې د نارینو پرتله کم دی.

په هندوستان کې زامنو ته د لورګانو پرتله ترجیع په دې خاطر ورکول کېږي چې د ډېرو په ګومان نارینه بیچان کولای شي چې په زاړه عمر کې د خپلو میندو او پلرونو ساتنه او پالنه وکړي او نجونو میندې او پلرونه اړ دي چې د وادولو لپاره د ډېر لګښت جهیز د زوم کورنۍ ته ورکړي.

کمپاین کوونکي وايي د نجونو ضد دغه تعصب له امله له ۱۹۷۰ لسیزې راپدیخوا چې د مور په نس کې د ماشوم د جنس معلومول شوني شوي لسګونه میلیونه نجونې له زېږون دمخه په لوی لاس ضایع کړای شوې دي.

ښاغلي جورج وايي که په تېرو ۳۰ یا ۴۰ کلونو کې نجونې له زېږدو دمخه نه وای ضایع کړای شوې نو اوس به په رښتیا هم هندوستان کې د نارینه و پرتله د ښځو شمېر ډېر و.

د یادونې ده چې په تېر کې د هند حکومت منلې وه چې د نجونو د ضایع کولو په مخنیوي کې پاتې راغلی او پخواني لومړي وزیر من موهن سینګ د نجونو ضایع کول ملي شرم بللی و او د نجونو د ژغورنې غږ یې کړی و.

هند

Getty Images
هندوستان کې په ۲۰۱۱ کال کې د ترسره شوې سرشمېرنې له مخې د هرو ۱۰۰۰ نارینه وو په مقابل کې ۹۴۰ تنه ښځې وې.

دغه راز په ۲۰۱۴ کال کې واک ته له رسېدو وروسته د هندوستان اوسني لومړي وزیر نریندرا مودي هم له خلکو غوښتنه وکړه چې په وینا یې د خپلو لورګانو له وژولو لاس واخلي او یو کال وروسته یې یوه پروژه پیل کړه چې له مخې یې کورنۍ وکولای شي خپلې لورګانې وساتي او زده کړې پرې وکړي.

خو له دې اقداماتو سره سره ډېر بدلون ته سترګو کېږي او په وروستیو کلونو کې رپوټونه وو چې نوي زېږدلي نجونې پر سړکونو پرېښودل شوې، خښې کړای شوې او یا هم سیندونو او ویالو ته اچول شوې دي.

دغه راز رپوټونه وايي هندوستان کې اوس هم په غیرقانوني ډول د جنسي مسایلو د کلېنیکونو کاروبار ښه ګرم دی.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

پولیسو له ښځو سره د زور زیاتي پر ضد لاریوانوالو اوښکې بهوونکی ګاز کارولی

خپور شوی

په

(Last Updated On: ليندۍ ۵, ۱۴۰۰)
ترکیه کې د حکومت هغه ګام وغانده، چې له مخې یې ترکیه له ښځو سره د تاو تریخوالي مخنیوي له نړیواله تړونه وتلې

Getty Images
ترکیه کې د حکومت هغه ګام وغانده، چې له مخې یې ترکیه له ښځو سره د تاو تریخوالي مخنیوي له نړیواله تړونه وتلې

د نړۍ په لر او بر کې یو شمېر ښځو د جنسیت پر بنسټ د تاو تریخوالي ضد لاریونونه او مظاهرې کړې.

په ترکیه او مسکیکو کې بیا پولیسو د دې لاریونونو خپرولو لپاره اوښکې بهوونکی ګاز او لوګي خپروونکي بمونه کارولي.

د ترکیې په استانبول کې د لاریونیانو او پولیسو تر منځ تاوتریخوالی رامنځته شو.

مظاهره چیانو د حکومت هغه ګام وغانده، چې له مخې یې ترکیه له هغه نړیواله تړونه وتلې، چې موخه یې د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي کمونه ده.

د ترکیې استانبول په تقسیم میدان کې پولیس او مظاهره چیان لاس او ګرېوان شول.

د یادونې ده چې د ولسمشر رجب طیب اردوګان ځینې پلویان دا تړون د ترکیې له مذهبي ارزښتونو سره په ټکر کې بولي او خپله ولسمشر اردوګان هم ویلي، د ښځو ملاتړ برخه کې به له ځايي قوانینو ګټه واخیستل شي.

مکسیکو کې د لاریونوالو او پولیسو تر منځ اخ و ډب کې ۱۷ کسان ټپیان شوي

EPA
مکسیکو کې د لاریونوالو او پولیسو تر منځ اخ و ډب کې ۱۷ کسان ټپیان شوي

د رویټرز خبري اژانس په رپوټ کې د یوې لاریونوالې له قوله ویل شوي دي:

ښځې وژني، برالا یې وژني، موږ دا وضعیت نه منو.

د بشري حقونو ځايي فعالان وايي، د سږ کال له پیله تر اوسه ۳۴۵ ښځې وژل شوې دي.

بل لور مسکیکو سټي کې هم پولیسو د هغو ښځو مخه ونیوه، چې دې لړ کې یې لاریون کاوه.

په مکسیکو سټي کې دې لاریونوالو ښځو د ښځو وژنې بندولو غوښتنه کوله.

د بخښنې نړیواله ټولنه وايي، مسکیکو کې هره ورځ لږ تر لږه لس ښځې یا نجونې وژل کېږي.

د ځايي رسنیو په رپوټ کې ویل شوي، لاریونیانو پولیس په ډبرو وویشتل او د ۱۰ پولیسو په ګډون ۱۷ کسان ټپیان شول.

له ښځو سره د زور زیاتي پر ضد د لندن، پاریس او بارسلونا لارو کوڅو ته د مظاهرو او لاریونونو لپاره سلګونه کسان راوتلي وو.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

د بښنې نړیوال سازمان: نړیواله ټولنه باید د افغان د ښځو حقونو خوندیتوب ملاتړ وکړي

خپور شوی

په

(Last Updated On: ليندۍ ۴, ۱۴۰۰)
افغانستان

Getty Images

د بښنې نړیوال سازمان وايي، نړیواله ټولنه باید د اوږدې ژمنتیا لپاره په افغانستان کې د ښځو حقونو د خوندیتوب ملاتړ وکړي.

د ایمنسټي انټرنېشنل دغه غوښتنه د ۱۶ مشهورو افغان مېرمنو لاسته راوړنو ستایلو د نوي کمپاین له پیله مخکې په یوه رپوټ کې شوې ده.

د جنسیت پر بنسټ د تاوتریخوالي ضد کمپاین په مناسبت چې هر کال د نومبر پر ۲۵ مه پیلېږي، د بشري حقونو مدافع فعالانو پرېکړه کړې کمپاین کې د هغو افغان مېرمنو د ژوند کیسې وړاندې کړي چې تېرو ۲۰ کلونو کې له ستړو، ستونځو سره سره د ژوند په ډګر کې بریالۍ شوې دي.

دې بنسټ د یو شمېر دې ښځو له خولې خپل رپوټ کې ویلي چې د طالبانو له واکمنۍ وروسته د کار، تعلیم، وینا او احتجاج کولو په برخه کې د ښځو حقونه ترپښو لاندې شوي دي او له تاوتریخوالي سره مخامخ دي.

په رپوټ کې ویل شوي، پر افغانستان د طالبانو ترواکمنېدو ورسته پر افغان ښځو سخت بندیزونه لګول شوي دي، د روغتیا او ځینو نورو برخو پرته په نورو سکتورونو کې ښځو ته ویل شوي چې کارونو ته ستنې نه شي.

رپوټ کې ویل شوي، د منځنیو ښونځیو او لیسو نجونې زده کونکې له تعلیمه بي برخه دي، ښځې له محرم پرته له کوره بهر د وتلواجازه نه لري او د جنسیتي توپیر له کبله لوړو زده کړو برخه کې د ښځو ونډه کمه شوې ده.

مجاهد

Reuters
د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د بښنې نړیوال سازمان دغه رپوټ بي بنسټه بللی

خو طالبانو د بښنې نړیوال سازمان دغه رپوټ بي بنسټه بللی او رد کړی یې دی. د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد بي بي سي ته وویل:

د تعلیم او روغتیا په برخه کې ښځینه فعالې دي. هغه خبرې بې بنسټه دي، چې ځینې مغرضې کړۍ وايي، ګواکې ښځې له کوره بهر نه شي تلای، د افغانستان په ښارونو کې ښځې ازادانه ګرځي، دا ډول پروپاګند د دښمنو کړیو کار دی، چې متاسفانه ځینې نړیوال سازمانونه یې د استدلال په توګه کاروي.

تېرو شلو کلونو کې د افغان ښځو حقونو په برخه کې پام وړ پرمختګونه شوی وو او څه باندې ۳،۳ میلیونه نجونو زده کړې کولې، خو اوس داسې اندېښنې شته چې د طالبانو په داسې سرپرست حکومت کې چې ټول غړي یې نارینه دي، ښايي د دې پرمختګونو مخه ډب شي.

پر افغانستان د طالبانو تر واکمنېدو وروسته د افغان ښځو د حقونو خوندې کول د نړیوالو له خو ا د طالبانو حکومت رسمیت پیژندنې یو مهم شرط په توګه وړاندې شوی دی.

Continue Reading

Trending

آریانا نیوز: ټول حقونه خوندي دي