Connect with us

بی بی سی پښتو

کندهار کې د تښتول شوې امریکایۍ موندلو ته پنځه میلیون ډالر جایزه

خپور شوی

 په

(Last Updated On: غبرګولى ۱, ۱۴۰۰)
سیدنی میزل

AFP
اغلې میزل د ۲۰۰۸ کال د جنورۍ پر ۲۶مه ناپېژاندو وسله والو له خپل چلوونکي محمد هادي سره وتښتوله.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت تازه اعلان کړی، په افغانستان کې د یوې ترۍ تم شوې امریکایۍ د موندونکو لپاره یې ۵ میلیون ډالر جایزه ټاکلې ده.

سیډني میزل تر تښتول کېدا درې کاله مخکې کندهار ولایت کې د “د اسیا کلیوال ژوند د پراختیا بنسټ” کې کار کاوه.

که څه هم د کندهار په سوېل کې د اغلې میزل د ترۍ تم کېدو ۱۳ کاله پوره کېږي، خو تر اوسه یې هېچا هم د تښتولو مسئولیت نه دی منلی.‌

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت په یوه خبرپاڼه کې ویل شوي، سیډني میزل او چلوونکی یې په ډېر احتمال تر تښتول کېدو وروسته د تښتوونکو لخوا- چې لا تراوسه نه دي پېژندل شوي – هم‌مهاله وژل شوي دي.

د امریکا دولت پر دې باور دی چې هغه کندهار کې خاورو ته سپارل شوي، خو جسد یې لا تر اوسه نه دی موندل شوی.

په کندهار کې د بي بي سي خبریال مامون درانی وايي، په ۲۰۰۸ کال ددغې امریکایۍ تر تښتول کېدا یو کال وروسته، د کندهار پولیسو وویل چې یوه امریکایۍ ښځه پاکستان ته لېږدول شوې ده،‌ خو دوی د خپلې دې ادعا لپاره هېڅ ثبوت وړاندې نه کړ.‌

په افغانستان کې د امریکا سفارت ددې ښځې یو انځور خپور کړی چې خندانه پکې ښکاري او ورسره لیکل شوي چې “له موږ سره همکاري وکړئ چې هغه خپلې کورنۍ ته ستنه کړو”.

دا جایزه د امریکا د بهرنیو چارو وزارت “د عدالت لپاره جبران” پروګرام له لارې اعلان شوې. دا پروګرام په ۱۹۸۴ کال پیل شوی چې تر اوسه یې د نړۍ په بېلابېلو برخو کې د امریکايي وګړو د موندلو لپاره تر دوه سوه میلیون ډېر ډالر ورکړي دي.

د کندهار ښار یوه پلورونکې ښځه

BBC
د کندهار ښار یوه پلورونکې ښځه

د کندهار د ښځو د چارو یوې چارواکې ویليو سیډني میزل په دې ولایت کې له ډېری ښځو سره مرستې کولې چې ځان ته کار او د عاید سرچینه ومومي.

اغلې میزل له ۲۰۰۵ تر ۲۰۰۸ کال پورې د اسیا کلیوال ژوند د پراختیا بنسټ کې د کار سربېره، د کندهار پوهنتون کې د انګلیسي ژبې تدریس هم کاوه او د نجونو په یوه ښوونځي کې یې د ګلدوزۍ او خیاطۍ درس هم ورکاوه.‌

اغلې میزل د ۲۰۰۸ کال د جنورۍ پر ۲۶مه ناپېژاندو وسله والو له خپل چلوونکي محمد هادي سره وتښتوله.

سیډني میلینډا میزل د ۱۹۵۸ کال د فبرورۍ پر ۱۲مه د امریکا کلیفورنیا ایالت په اورکای سیمه کې زیږېدلې. لومړنۍ او لوړې زدکړې یې هم امریکا کې کړې دي.

Continue Reading
Advertisement

بی بی سی پښتو

طالبان سندرغاړي نه زغمي، خو زه نه شم کولای موسیقي پرېږدم

خپور شوی

په

(Last Updated On: وږی ۳۰, ۱۴۰۰)

د خونې په منځ کې ایښې باجه غږېده، نجلۍ سندره بلله او بیا یې ناڅاپه په چیغو وژړل، خو د ډاډ ورکولو لپاره مې هیڅ خبره نه ورته درلوده.

دغه نجلۍ عایشه خان نومېږي، چې د یوه پردي هېواد، د پردي ښار په یوه خونه کې له څو اونیو راهیسې یوازې ژوند کوي.

دې نه یوازې خپل وطن، ښار او کور تر شا پرې ایښي، بلکې خپل ارمانونه یې هم همالته نیمګړي ترې پاتې دی.

دا وايي:

یوازې له دې کبله مې هېواد نه دی پرې ایښی، چې مسلمانه یم او بشپړ حجاب نه کوم، بلکې له دې کبله مې هېواد پرېښود چې یوه نجلۍ یم او سندرغاړې یم.

عایشه وايي، کله چې طالبان د پلازمېنې نژدې سیمو ته ورسېدل، استاد یې ورته وویل، چې اوس نو له هېواده د وتلو وخت دی.

عایشه لومړی ځل د ستاره افغان خپرونه کې راڅرګنده شوه او له دوو کلونو راهیسې یې کابل کې د موسیقۍ زدکړه کوله.

د عایشه ځانګړتیا په ژوندۍ بڼه د سندرو ویلو وړتیا ده.

عایشه وايي له موسیقۍ سره یې مینه بې کچې ده او نه شي کولای ترې لاس پر سر شي.

دا وايي:

زما لپاره موسیقي د ځان، خپل کلتور او احساساتو د اظهار وسیله ده، د یوې ښځې په حیث ګرانه ده چې د خپلو احساساتو څرګندونه وشي، خو د موسیقۍ له لارې دا کېدای شي، ځکه ټول خلک له موسیقي سره مینه کوي.

عایشه وايي، پوهېده چې راتلونکی یې ناڅرګند دی، خو د موسیقۍ مینې اړه کړه، چې هېواد پرېږدي.

دا وايي:

پاسپورټ مې درلود، خو په هغه وضعیت کې ان د ګاونډیو هېوادونو تر پولو تګ هم اسانه چاره نه وه، څو جوړه کالي مې غوټه کړل او له خپلې خونې راووتم، زما او زما د ګرانې خورلڼې لارې هم بیلې شوې، چې کلونه مو په یوه خونه کې ژوند کړی و.

له موسیقۍ سره د مینې له کبله عایشه لومړی له کورنۍ هم جلا شوې.

دا په دې هکله ډېره نه غږیږي، خو په خبره یې لومړی د کور پرېښوول او بیا له هېواده وتل اسان نه و. نوموړې وايي، د حقوقو محصله وم، پلار مې غوښتل وکیله شم، خو زما زړه په موسیقۍ کې بند و او د مسلک په توګه د موسیقۍ له انتخاب سره ډېرې ننګونې ملې وې.

عایشه وايي، په ښوونځي کې ډېره ستایل کېدم، خو کورنۍ مې دودپال وو، هلته د داسې ذوق پالل امکان نه درلود.

دا زیاتوي، د ستاره افغان خپرونه مشهوره وه، یوه ورځ مې د ازموینې لپاره غږیز کلیپ ورواستاوه، په لیست کې مې نوم راغی، خو د سندرې له خپرېدو مخکې مې لیلیه کې استوګنه غوره کړه، ځکه پوهېدم چې کورنۍ به مې هیڅکله داسې اجازه رانه کړي او زه د دې اجازې لپاره د دوی پر وړاندې نه شوای درېدای.

عایشه وايي، نه پوهېږم دې هېواد کې به تر څه وخته کډواله یم، خو په هېواد کې پاتې دوستانو ته هم اندېښمنه یم. دا وايي، له خورلڼو سره خبرې سختې دي، اندېښمنه کېږم، دوی د طالبانو په هکله د خبرو په ترڅ کې د سختیو، بندیزونو او ګواښونو خبرې کوي، دوی ان خپلې کوڅې ته نه شي تلای، ټولې زړه ماتې او نهیلې دي.

عایشه راته وویل، دوې میاشتې کېږي، چې کرۍ شپه د افغانستان او هلته پاتې افغانانو اندېښنو اخیستی یم، ځان ته او هغو کسانو ته اندېښمنه یم چې له هېواده وتلي دي. دا وايي، مرکه راته اسانه نه وه، خو غواړم د ځان او هغو ټولو هنرمندانو په استازیتوب وغږیږم چې افغانستان کې له خطرونو سره مخامخ دي، غواړم طالبانو ته هم ووایم، چې تاسو پوهېږئ که نه چې دا د هر افغان افغانستان دی.

عائشہ خان

BBC

دا وايي، افغانستان یوازې د طالبانو نه دی او دوی باید ښځو ته له درناوي سره او له بنسټیزو حقونو سره د ژوند کولو حق ورکړي.

عایشه وايي، نړیوال ته یې پیغام دا دی چې زما د عمر کسان ځان خوندي نه محسوسوي، په عاجزۍ سره له ټولو هیله کوم چې زموږ مرسته وکړئ، او زموږ د ازادي بېرته ترلاسه کولو لپاره زموږ تر څنګ ودرېږئ.

د مرکې په پای کې د عایشې له سترګو اوښکې څڅېدې او له ما یې وپوښتل، په اردو ژبه سندره درته ووایم؟

په خندا مې ورته وویل، هو!

چې غزل یې ویله، په زړه کې مې د دې د هوډ ستاینه کوله، ځکه عایشه په افغانستان کې د یوې بلې ناهیلي کوونکې دورې په ترڅ کې د یوه نوي نسل استازې راته ایسیده چې هیڅکله نه غواړي دې نوي وضعیت ته تسلیم شي.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

طالبان: د نجونو ښوونځي هم ژر پرانستل کېږي; یونسکو: که نجونو ته د زده کړو حق ورنګړل شي نه جبرانېدونکي پایلې به ولري

خپور شوی

په

(Last Updated On: وږی ۲۸, ۱۴۰۰)
افغانستان، نجونو زده کړه

BBC
یونسکو خبرداری ورکړی که سمدستي نجونو ته د زده کړو حق ورنه کړل شي نو داسې پایلې به ولري چې جبرانول به یې ناشوني وي.

طالبان وايي دوی د نجونو د زده کړو خلاف نه دي او د ترانسپورت، جلا ټولګیو، ښځینه ښوونکو او د ستر په برخه کې د شته ستونزو هوارولو سره به د هغوی ښوونځي هم بیرته پرانیستل شي.

د طالبانو مرستیال ویاند احمد الله وثیق له بي بي سي سره په خبرو کې وویل د نجونو ښوونځي هم په تدریجې ډول پرانستل کېږي او اوس مهال د دوی مشران پر دې بحث کوي چې د نجونو د زده کړو لپاره ښه چاپیریال برابر شي.

ښاغلي وثیق زیاته کړه چې وار دمخه د کورونا او ځینو نورو مسایلو له امله د زده کړو بهیر ځندیدلی خو دوی هڅه کوي چې ژر د نجونو پرمخ هم د ښوونځیو دروازې پرانیزي.

دا په داسې حال کې ده چې د ملګرو ملتونو کلتوري بنسټ یونسکو مشرې آودرې ازولې ویلي ښوونځیو ته د نجونو پر ورتګ بندیز لګول د زدکړې په برخه کې د ښځو او نجونو له بنسټيز حق سرغړونه ده.

اغلې ازولې پر اړوندو چارواکو غږ کړی چې دا مسله روښانه کړي او نجونو او هلکانو ته دې په مساویانه توګه ښوونځيو ته د تګ اجازه ورکړي.

یونسکو خبرداری ورکړی که سمدستي نجونو ته د زده کړو حق ورنه کړل شي نو داسې پایلې به ولري چې جبرانول به یې ناشوني وي.

اغلې ازولې پر چارواکو غږ کړي چې د ښوونځیو تدریجي پرانستلو لړ کې دې نجونو او هلکانو ته له خندونو پرته د زده کړو چاپیریال برابر کړي او په ټینګار یې ویلي چې ښځینه ښوونکو ته هم باید اجازه ورکړل شي چې بېرته خپلو دندوته ستنې شي.

د طالبانو په چارسبالي حکومت کې د پوهنې وزارت د بیان له مخې پرون شنبه (د سپتمبر ۱۸مه) ښوونځي یوازې د نارینه زده کوونکو او ښوونکو پرمخ پرانستل شول.

د پوهنې وزارت په دې لنډ بیان کې د ښځینه ښوونکو نجونو هېڅ یادونه نه ده شوې.

د یونسکو مشرې اغلې ازولې اندېښنه ښوولې که نجونې ښوونځیو ته د تګ اجازه ونه لري نو ښايي له زده کړو بې برخې او له منفي پایلو سره یې مخامخ شي لکه په کوچنیوالي کې واده.

یونسکو په تېرو شلو کلونو کې په افغانستان کې د نجونو د زده کړو په برخه کې شویو پرمختګونو ته په اشارې وايي چې د نجونو زده کړه نژدي دوه برابره شوې ده.

افغانستان، نجونو زده کړه

Getty Images
د پوهنې وزارت په دې لنډ بیان کې د ښځینه ښوونکو نجونو هېڅ یادونه نه ده شوې او یوازې د نارینه زده کوونکو د ښوونځیو د پرانستلو ویل شوي دي.

د یونسکو په وینا په ۲۰۰۱ کال کې د نجونو د زده کړو کچه په افغانستان کې ۱۷ سلنه وه خو اوس ۳۰ سلنې ته لوړه شوې وه.

د یونسکو له خوا د خپرو شویو معلوماتو له مخې په ۲۰۱۸ کال کې دوه نیم میلیونه افغان نجونې ښوونځیو ته تللې او ۹ سوه زره نجونو لوړې زده کړې کولې.

دا غبرګون د طالبانو د پوهنې وزارت د هغه بیان په ځواب کې مخې ته راغلى چې پر بنسټ يې یوازې د هلکانو پر مخ د ښوونځیو دروازې پرانستل شوې او یوازې له نارینه ښوونکو غوښتل شوي چې خپلو دندو ته حاضر شي.

دا ګام پر خواله رسنیو هم په پراخه کچه غندل شوی او ټېنګار شوی چې هلکانو او نجونو ته باید یو شان د زده کړې حق ورکړل شي.

طالبانو تل ټینګار کړی چې د اسلامي شرعیت په رڼا کې انجونو ته د زده کړو حق ورکوي خو د فعالانو ویره دا ده چې دا بندیز دوام ونه کړي او د طالبانو د تېرې پنځه کلنې دورې په څېر د انجونو د زده کړو په برخه کې د دوی ژمنې تر پایه عملي نه شي.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

طالبانو د ښځو چارو وزارت د دعوت او ارشاد، امر بالمعروف او نهی عن المنکر په اداره بدل کړ

خپور شوی

په

(Last Updated On: وږی ۲۷, ۱۴۰۰)
A burqa-clad woman along with a boy walks past a mural depicting women and doves flying along a street in Kabul on September 15, 2021

Getty Images

داسې ښکاري چې طالبانو په افغانستان کې د ښځو چارو وزارت تړلی او په ودانۍ کې هغه اداره پرانیستې چې یو وخت یې سخت مذهبي قوانین پلي کول.

د جمعې پر ورځ طالبانو د ښځو چارو وزارت پر دروازه د یاد وزارت د لوحې پر ځای د دعوت د دعوت او ارشاد، امر بالمعروف، نهی عن المنکر وزارت لوحه وټومبله.

په هغو ویډیويي کلیپونو کې چې پر خواله رسنیو خپرې شوې، ښځینه کارکوونکې لیدل کېږي، چې له طالبانو دندې ته د ستنېدو اجازه غواړي. ۱۹۹۰ کلونو کې دې وزارت پر ښځو سخت بندیزونه لګولي وو او مذهبي قوانین یې په خلکو عملي کول.

افغان ښځو تېرو شلو کلونو کې د خپلو حقونو لپاره مبارزه وکړه او یو شمېر بنسټیز حقونه یې تر لاسه کړي وو، خو اوس داسې اندېښنې شته چې د طالبانو په داسې سرپرست حکومت کې چې ټول غړي یې نارینه دي، ښايي د دې پرمختګونو مخه ډب شي.

په کابل کې د بي بي سي نړیوالو چارو خبریاله لیز دوسیت وايي، په داسې حال کې چې طالبان مني افغانستان کې بدلونونه راغلي او دوی هم بدل شوي، خو د دوی په ژمنو او پالیسیو کې توپیر په ډېرېدو دی.

د بشري حقونو فعالانو مخکې د طالبانو پر دعوت وارشاد وزارت له دې کبله نیوکې کولې چې د مخالفت غږ یې غلی کاوه، د زور له لارې یې پر خلکو او په ځانګړې توګه پر ښځو او نجونو بندیزونه عملي کول او په ټولنه کې یې وېره او ترهه خپروله.

https://twitter.com/KhalilNoori/status/1438795856459800576

خو طالبان بیا دا اداره مهمه بولي نیویارک پوسټ ته د طالبانو یوه غړي محمد یوسف وویل:

مهم هدف دا دی چې د اسلام خدمت وشي او د دې لپاره اړینه ده، چې د دعوت والارشاد وزارت باید ولرو.

د ښځو چارو وزارت کارکوونکې وايي، له څو اونیو راهیسې هڅه کوي دندې ته ستنې شي، خو ودانۍ ته د ننوتو اجازه نه ورکول کېږي.

یوې کارمنې وویل:

د ښځو لپاره نور هېڅ نه دي پاتې، موږ ټولې د کورنیو مسوولیت پر غاړه لرو، موږ زدکړې کړې، او نه غواړو تر کورونو پورې محدودې پاتې شي.

طالب چارواکي وايي، له شرعي قوانینو د دوی له تعبیر سره سم به ښځو ته د زدکړو او کار اجازه ورکړي.

Continue Reading

Trending

آریانا نیوز: ټول حقونه خوندي دي