Connect with us

تازه خبرونه

ښکېل اړخونه دې د ملکي خلکو خوندیتوب ته لومړیتوب ورکړي- ملګري ملتونه

Ariana News

خپور شوی

 په

(Last Updated On: July 27, 2020)

ملګرو ملتونو یو خل بیا له ښکېلو اړخونو وغوښتل، چې د ملکیانو خوندیتوب ته لومړیتوب ورکړي او خپلمنځي خبرې پیل کړي.

د ملګرو ملتونو د تازه راپور له مخې، چې نن خپور شوی ښيي، چې: د ۲۰۲۰ کال په لومړیو ۶ میاشتو کې ۳۴۵۸ ملکي وګړیو ته مرګ و ژوبله اوښتې، چې۱۲۸۲وژل شوي او ۲۱۷۶ نور ټپیان دي. دغه راز د تاوتریخوالي کچه کله لوړه او کله هم کښته شوې او په افغانستان کې یې ملکیان اغېزمن کړي.

دا پداسې حال کې ده، چې د ملکي تلفاتو شمېر د ۲۰۱۹ کال د لومړیو شپږ میاشتو په پرتله ۱۳سلنه کمښت ښیي او د افغانستان روانه جګړه د نړۍ په کچه د ملکي وګړیو لپاره ترټولو وژونکې اوږده جګړه پاتې شوې ده.

د یوناما په راپور کې راغلي؛ دا باید په پام کې ونیول شي، چې د افغان ملي امنیتي ځواکونو او طالبانو لخوا د رامنځته شويو ملکي تلفاتو په کچه کې لږوالی ندی راغلی.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه پلاوي (یوناما) د خپاره شوي راپور له مخې؛ د ملکي وګړیو د تلفاتو د ټیټ شمېر اصلي لامل د نړیوالو پوځي ځواکونو او د داعش د خراسان څانګې د عملیاتو کموالی دی.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي ځانګړې استازې دیبرا لاینز وايي: په داسې وخت کې، چې د افغانستان حکومت او طالبان د سولې خبرو اترو لپاره د ښې شسېبې سره مخ شوي، چې د خبرو میز ته سره راټول شي. تریخ حقیقت دا دی، چې جګړه هره ورځ په دوامداره توګه ملکي وګړیو ته لوی زیان اړوي.

میرمن لاینز، چې دیوناما مشره هم ده څرګندوي:  زه له ښکېلو اړخونو غوښتنه کوم، چې په راپور کې د مستند شویو ناوړه پېښو او زیانونو په اړه، چې د افغانستان خلکو ته اوړي غبرګون وښیېي او د وژنو د مخنیوي لپاره پریکنده اقدام وکړي او د خبرو میز ته حاضر شي.

د حکومت مخالف عناصر په دوامداره توګه د ملکي تلفاتو د ډېری برخې مسوول ګڼل کیږي. په داسې حال کې، چې یوناما طالبانو ته د منسوب شویو تلفاتو په برخه کې د اندېښنې وړ زیاتوالی مستند کړي، چې د فشاري تعبیه شویو چاودیدونکیو توکو، برمته کولو، ناوړه چلند او له پلټنو پرته سملاسي صحرایي اعدامونو له کبله رامنځته شوي. په ټولیز ډول ۵۸ سلنه ملکي مرګ و ژوبله د دولت ضد عناصرو له خوا رامنځته شوې، چې طالبان یې د ۱۴۷۳ (۵۸۰ وژل شوي او ۸۹۳ ټپیان) مسوول دي، چې د جنوري له لومړۍ نېټې د جون تر دېرشمې د ټولو تلفاتو ۴۳ سلنه جوړوي.

ملکي تلفات، چې افغان امنیتي ځواکونو ته منسوب شوي ۹ سلنه زیات شوي، چې په عمده توګه د هوایي بریدونو او د ځمکنیو شخړو پر مهال د نامستقیمو ډزو له کبله رامنځته شوي دي. د ۲۰۲۰ کال د لومړیو شپږ میاشتو په اوږدو کې د افغان امنیتي ځواکونو له خوا د هوایي بریدونو له امله ملکي تلفات د تېر کال د همدې مودې په پرتله درې برابره لوړ شوي. د کال په لومړۍ نیمایي کې افغان ملي امنیتي ځواکونه د ملکي وګړیو د ټولو تلفاتو د ۲۳ سلنې مرګ و ژوبلې ۷۸۹ (۲۸۱ وژل شوي او ۵۰۸ ټپیان) مسوول ګڼل شوي. دولت پلوه ځواکونه د تر ټولو زیاتو ماشومانو د مرګ لامل پاتې شوي دي.

یوناما د ۲۰۲۰ کال په دوه یمه ربع کې نړیوالو ځواکونو ته منسوب هیڅ ډول ملکي تلفات د روانې جګړې په لړ کې ندي ثبت کړي.

بیا هم ډېر ملکي تلفات د ځمکنیو نښتو له کبله رامنځته شوي، چې د تلفاتو دوه پر درې اکثریت جوړوي او لامل یې په ځانګړي توګه په ملکي میشتو سیمو کې غیر مستقیمې ډزې دي. په دوه یمه درجه کې ډېر ملکي تلفات د تعبیه شويو چاودیدونکیو توکو (ځانمرګي او نا ځانمرګي) د کارولو له کبله رامنځته شویدي، ورپسې هدفي وژنې راځي. یوناما په خاصه توګه په قصدي ډول د ملکیانو د هدف ګرځولو په اړه اندېښمنه ده، چې مذهبي مشران، روغتیايي کارکونکي، د عدلي او قضايي ادارو غړي، د مدني ټولنې فعالین، د غیرحکومتي سازمانونو کارکونکي او خبریالان په کې شامل دي.

ښځې او ماشومان په نامتناسب ډول د مخامخ او غیرمستقیمو وسلوالو جګړو د اغېزو له کبله متاثره شویدي، چې د ټولو ملکي تلفاتو څه باندې ۴۰ سلنه جوړوي. د کال په لومړیو شپږ میاشتو کې د جګړې له کبله ۳۹۷ ښځو ته تلفات رامنځته شوي (۱۳۸ وژل شوي او ۲۵۹ ټپیانې دي) او ۱۰۶۷ ماشومانو ته تلفات اوښتي(۳۴۰ وژل شوي او ۷۲۷ تپیان دي).

په راپور کې راغلي؛ ماشومان په افغانستان کې د ښکېلو غاړیو لخوا د کویډ – ۱۹ وبا پرمهال د جګړې لپاره د استخدام او کاریدلو له اړخه ډېر زیان منونکي دي.

راپور همدارنګه پر ملکیانو د وسلوالو جګړو دوامداره اغېز په ګوته کوي.

د یوناما لخوا نوې څارنه ښيي، چې د یوې پېښې له رامنځته کیدو اوونۍ او میاشتې وروسته قربانیان له فزیکي، عاطفي، رواني او مالي اړخه د زیاتو زیانونو له کبله ځوریږي او له بل پلوه یې له پراخو بشري حقونو څخه د ګټې پورته کولو وړتیا اغېزمنوي. د کوید -۱۹ وبا په پراخه کچه د قربانیانو د بېرته ښه کیدو وړتیا کمه کړې او دغه کار ښکېلې غاړې اړباسي، چې تاوتریخوالی همدا اوس کم کړي، د قربانیانو حقونه او اړتیاوې ومني او پوره یې کړي.

د یوناما د بشري حقونو د برخې مشرې فیونا فریزر ویلي: د هغو وګړیو او ټولنو تجربې، حقونه او اړتیا وې، چې د تاوتریخوالي له کبله اغېزمنې شوي باید د سولې د راتلونکیو خبرو د اصلي ټکو په توګه په پام کې ونیول شي .

د ۲۰۲۰ کال د لومړۍ نیمایي رپوټ دلته ولولئ: 

تازه خبرونه

دوستم له طالبانو سره د جګړې ډګر ته بیا ستون شو

Ariana News

خپور شوی

په

توسط

(Last Updated On: January 19, 2021)

د ولسمشر اشرف غني پخوانی مرستیال مارشال عبدالرشید دوستم د جګړې ډګر ته ستون شوی او د فاریاب ولایت په قرمقل ولسوالۍ کې له طالب جنګیالیو سره د جګړې لپاره د خپلو جنګیالیومشري کوي.

ویل کیږي، چې د نوموړي پر ​​مشرۍ د ۱۲ ګړیو په عملیاتو کې د ولسوالۍ ځینې برخې له وسلوالو طالبانو پاکې شوې دي.

مارشال عبدالرشید دوستم خپلو جنګیالیو ته داسې سپارښتنه کوي: د لیوانو په څېر کورونو ته ننوځئ، د کورونو پلټنه وکړئ، دیوالونه یې سوري کړئ او وګورئ؛ خو له ځانه هم خبر اوسئ. د طالبانو قومندانان حتماً همدلته دي. دا ټول ووهئ او خپله یوه ګولۍ هم باید له لاسه ورنکړئ.

د دوستم په مشرۍ د عملیاتو لامل د طالب وسلوالو پر وړاندې په مبارزه کې د دولتي ځواکونو ملاتړ ښودل شوی دی.

د اردو یو قومندان محب الله ویلي؛ د هغه (دوستم) په مرسته مونږ وکولی شول هغه کلي بېرته ونیسو، چې د دښمن تر څارنې لاندې ول.

دا لومړۍ جګړه نده، چې دوستم یې مشري کوي؛ د کلونو په اوږدو کې هغه په ​​بېلابېلو وختونو کې له طالبانو سره د جګړې لپاره د جنګیالي رهبري کړي او که څه هم هغه په ​​رسمي ډول د دولت لخوا نه دی ګومارل شوی؛ خو بیا هم د اړتیا په وخت کې د دندې غوښتنې ته پام کوي. هغه د طالبانو ضد لوی شخصیت هم ګڼل کیږي.

دوستم له۲۰۱۴ څخه تر ۲۰۲۰ پورې د افغانستان د ولسمشر اشرف غني د مرستیال په توګه دنده ترسره کړې او ځان یې تر مارشالۍ ورساوه.

د یادونې ده، چې په ۲۰۰۱ کې هغه د امریکا د ځانګړیو ځواکونو او سي آی اې کليدي ملګری و، چې د طالبانو د رژیم د سقوط لپاره یې ورسره ملګرتیا روانه وساتله.

Continue Reading

تازه خبرونه

طالبانو د خپلې اجنډا د سپارلو لپاره وخت غوښتی – سرچینې

Ariana News

خپور شوی

په

توسط

(Last Updated On: January 18, 2021)

د افغانستان د حکومتي پلاوي سرچینو منلې، چې د طالبانو مرکچي پلاوي د خپلې اجنډا د وروستي کولو لپاره د افغانستان له جمهوریت پلوي مرکچي پلاوي څو ورځې وخت غوښتی او دا غوښتنه د مرکچي پلاوي د مشرانو او ځینو غړیو د تېرې شپې په ناسته کې رامنځته شوې؛ خو جمهوریت پلوي پلاوي خپله اجنډا له ترتیبولو وروسته طالبانو ته سپارلې ده.

له څو ورځو دمې وروسته دا دی د دوشنبې پر شپه د جمهوریت او امارت د مرکچي پلاوو مشرانو او ځینو غړیو پر اجنډا خبرې له سره پیل کړې. په دوحه کې د جمهوریت پلوي مرکچي پلاوي اړوندو سرچینو ویلي؛ د دوی لخوا د سولې خبرو لپاره اجنډا بشپړه شوې او د طالبانو مرکچي پلاوي ته سپارل شوې ده.

د دې سرچینو د څرګندونو له مخې، طالبانو جمهوریت غوښتونکي پلاوي ته د خپلې اجنډا د سپارلو لپاره څو ورځې وخت غوښتی دی.

د سولې په چارو کې د دولت وزارت ویانده ناجیه انوري وایي: په پرونۍ ناسته کې د اجنډا پر موضوعاتو او راټولولو او د پرمختګونو پر څرنګوالي خبرې وشوې. د نن ورځې د ناستې په اړه تر دې دمه پرېکړه نده شوې.  

طالبانو په دې اړه تر دې دمه څه ندي ویلي.         

دغه راز د آسټرالیا لومړي وزیر له ولسمشر غني سره په ټیلیفوني خبرو کې له طالبانو غوښتي، چې اوربند ومني.

د ناټو سرمنشي بیا له ولسمشر غني سره په خبرو کې ویلي؛ د افغانستان په اړه د ناټو دریځ بدل شوی ندی او د پوځیانو حضور به یې د افغانستان د شرایطو پر بنسټ وي.

د ولسي جرګې مشر میر رحمان رحماني ویلي؛ د خبرو پېچلتیا، د اجنډا په جوړولو کې ځنډ، د طالب پلاوي نه لیوالتیا، په هېواد کې دننه د سیاسي اجماع نشتون، د ملي پخلاینې د رهبرۍ په شورا کې د همغږۍ نشتوالي هوکړې ته رسیدل ستونزمن کړي دي.          

د امریکا مرستیال ولسمشر مایک پېنس په افغانستان کې دوه نیم زرو ته د سرتېرو د شمېر له رسولو وروسته ټینګار کړی، چې که له طالبانو سره د واشنګټن د هوکړه لیک شرایط پلي شي؛ نور سرتېري به هم له افغانستان څخه ووځي.

مایک پینس زیاته کړې؛ هغه ورځ به را ورسیږي، چې په افغانستان کې جګړه پای ته ورسیږي. په افغانستان کې ستاسو ماموریت د امریکا د امنیت لپاره حیاتي و.

دا په داسې حال کې ده، چې نن د ملي پخلاینې عالي شورا مشر او پخواني ولسمشر حامد کرزي  ترمنځ په لیدنه کې د تاوتریخوالي پر بیړني کمښت ټینګار شوی.

Continue Reading

تازه خبرونه

نن د کابل ښار د ۶ ناحیې او ۱۱ حوزې په اړوند سیمو کې چاودنې شوي

Ariana News

خپور شوی

په

توسط

(Last Updated On: January 18, 2021)

نن سهار ۸:۳۷ د شپږمې ناحیې د شورا او ۱۰:۱۰ د یوولسمې امنیتي حوزې د خیرخانې په اړوند سیمو کې د ماین چاودنې رامنځته شوې دي.

د کابل پولیسو ویلي، چې نن سهار اته بجې او اووه دېرش دقیقې د شپږمې ناحیې د شورا په اړوند سیمه کې د مخابراتو او معلوماتي ټکنالوژۍ وزارت پر اړوند پراډو موټر چاودنه شوې، چې ځاني زیان نلري.

د مخابراتو وزارت دغه راپور رد کړی او وايي، چې دا موټر د اترا د دفتر و.

د ماین دوه یمه چاودنه د کابل د یوولسمې حوزې په خیرخانه سیمه کې لندکروزر رامنځته شوې.

د کابل پولیسو دا پېښه هم منلې او وایي، چې په چاودنه کې هیڅ څوک ټپي شوی ندی.

دوی زیاته کړې، چې لومړۍ چاودنې پراډو او دوه یمې هغې لندکروزر موټر زیانمن کړي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د یکشنبې پر سهار( د مرغومي ۲۸) د سترې محکمې د کارمندانو پر موټر د ناڅرګندو وسلوالو لخوا ډزې شوي، چې په کې دوه ښځینه قاضیانې وژل شوي؛ د درېور او یو لاروي  په ګډون درې نور ټپیان دي.

Continue Reading

Trending

آریانا نیوز. کلیه حقوق محفوظ است