Connect with us

تازه خبرونه

ښکېل اړخونه دې د ملکي خلکو خوندیتوب ته لومړیتوب ورکړي- ملګري ملتونه

خپور شوی

 په

(Last Updated On: زمری ۶, ۱۳۹۹)

ملګرو ملتونو یو خل بیا له ښکېلو اړخونو وغوښتل، چې د ملکیانو خوندیتوب ته لومړیتوب ورکړي او خپلمنځي خبرې پیل کړي.

د ملګرو ملتونو د تازه راپور له مخې، چې نن خپور شوی ښيي، چې: د ۲۰۲۰ کال په لومړیو ۶ میاشتو کې ۳۴۵۸ ملکي وګړیو ته مرګ و ژوبله اوښتې، چې۱۲۸۲وژل شوي او ۲۱۷۶ نور ټپیان دي. دغه راز د تاوتریخوالي کچه کله لوړه او کله هم کښته شوې او په افغانستان کې یې ملکیان اغېزمن کړي.

دا پداسې حال کې ده، چې د ملکي تلفاتو شمېر د ۲۰۱۹ کال د لومړیو شپږ میاشتو په پرتله ۱۳سلنه کمښت ښیي او د افغانستان روانه جګړه د نړۍ په کچه د ملکي وګړیو لپاره ترټولو وژونکې اوږده جګړه پاتې شوې ده.

د یوناما په راپور کې راغلي؛ دا باید په پام کې ونیول شي، چې د افغان ملي امنیتي ځواکونو او طالبانو لخوا د رامنځته شويو ملکي تلفاتو په کچه کې لږوالی ندی راغلی.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه پلاوي (یوناما) د خپاره شوي راپور له مخې؛ د ملکي وګړیو د تلفاتو د ټیټ شمېر اصلي لامل د نړیوالو پوځي ځواکونو او د داعش د خراسان څانګې د عملیاتو کموالی دی.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي ځانګړې استازې دیبرا لاینز وايي: په داسې وخت کې، چې د افغانستان حکومت او طالبان د سولې خبرو اترو لپاره د ښې شسېبې سره مخ شوي، چې د خبرو میز ته سره راټول شي. تریخ حقیقت دا دی، چې جګړه هره ورځ په دوامداره توګه ملکي وګړیو ته لوی زیان اړوي.

میرمن لاینز، چې دیوناما مشره هم ده څرګندوي:  زه له ښکېلو اړخونو غوښتنه کوم، چې په راپور کې د مستند شویو ناوړه پېښو او زیانونو په اړه، چې د افغانستان خلکو ته اوړي غبرګون وښیېي او د وژنو د مخنیوي لپاره پریکنده اقدام وکړي او د خبرو میز ته حاضر شي.

د حکومت مخالف عناصر په دوامداره توګه د ملکي تلفاتو د ډېری برخې مسوول ګڼل کیږي. په داسې حال کې، چې یوناما طالبانو ته د منسوب شویو تلفاتو په برخه کې د اندېښنې وړ زیاتوالی مستند کړي، چې د فشاري تعبیه شویو چاودیدونکیو توکو، برمته کولو، ناوړه چلند او له پلټنو پرته سملاسي صحرایي اعدامونو له کبله رامنځته شوي. په ټولیز ډول ۵۸ سلنه ملکي مرګ و ژوبله د دولت ضد عناصرو له خوا رامنځته شوې، چې طالبان یې د ۱۴۷۳ (۵۸۰ وژل شوي او ۸۹۳ ټپیان) مسوول دي، چې د جنوري له لومړۍ نېټې د جون تر دېرشمې د ټولو تلفاتو ۴۳ سلنه جوړوي.

ملکي تلفات، چې افغان امنیتي ځواکونو ته منسوب شوي ۹ سلنه زیات شوي، چې په عمده توګه د هوایي بریدونو او د ځمکنیو شخړو پر مهال د نامستقیمو ډزو له کبله رامنځته شوي دي. د ۲۰۲۰ کال د لومړیو شپږ میاشتو په اوږدو کې د افغان امنیتي ځواکونو له خوا د هوایي بریدونو له امله ملکي تلفات د تېر کال د همدې مودې په پرتله درې برابره لوړ شوي. د کال په لومړۍ نیمایي کې افغان ملي امنیتي ځواکونه د ملکي وګړیو د ټولو تلفاتو د ۲۳ سلنې مرګ و ژوبلې ۷۸۹ (۲۸۱ وژل شوي او ۵۰۸ ټپیان) مسوول ګڼل شوي. دولت پلوه ځواکونه د تر ټولو زیاتو ماشومانو د مرګ لامل پاتې شوي دي.

یوناما د ۲۰۲۰ کال په دوه یمه ربع کې نړیوالو ځواکونو ته منسوب هیڅ ډول ملکي تلفات د روانې جګړې په لړ کې ندي ثبت کړي.

بیا هم ډېر ملکي تلفات د ځمکنیو نښتو له کبله رامنځته شوي، چې د تلفاتو دوه پر درې اکثریت جوړوي او لامل یې په ځانګړي توګه په ملکي میشتو سیمو کې غیر مستقیمې ډزې دي. په دوه یمه درجه کې ډېر ملکي تلفات د تعبیه شويو چاودیدونکیو توکو (ځانمرګي او نا ځانمرګي) د کارولو له کبله رامنځته شویدي، ورپسې هدفي وژنې راځي. یوناما په خاصه توګه په قصدي ډول د ملکیانو د هدف ګرځولو په اړه اندېښمنه ده، چې مذهبي مشران، روغتیايي کارکونکي، د عدلي او قضايي ادارو غړي، د مدني ټولنې فعالین، د غیرحکومتي سازمانونو کارکونکي او خبریالان په کې شامل دي.

ښځې او ماشومان په نامتناسب ډول د مخامخ او غیرمستقیمو وسلوالو جګړو د اغېزو له کبله متاثره شویدي، چې د ټولو ملکي تلفاتو څه باندې ۴۰ سلنه جوړوي. د کال په لومړیو شپږ میاشتو کې د جګړې له کبله ۳۹۷ ښځو ته تلفات رامنځته شوي (۱۳۸ وژل شوي او ۲۵۹ ټپیانې دي) او ۱۰۶۷ ماشومانو ته تلفات اوښتي(۳۴۰ وژل شوي او ۷۲۷ تپیان دي).

په راپور کې راغلي؛ ماشومان په افغانستان کې د ښکېلو غاړیو لخوا د کویډ – ۱۹ وبا پرمهال د جګړې لپاره د استخدام او کاریدلو له اړخه ډېر زیان منونکي دي.

راپور همدارنګه پر ملکیانو د وسلوالو جګړو دوامداره اغېز په ګوته کوي.

د یوناما لخوا نوې څارنه ښيي، چې د یوې پېښې له رامنځته کیدو اوونۍ او میاشتې وروسته قربانیان له فزیکي، عاطفي، رواني او مالي اړخه د زیاتو زیانونو له کبله ځوریږي او له بل پلوه یې له پراخو بشري حقونو څخه د ګټې پورته کولو وړتیا اغېزمنوي. د کوید -۱۹ وبا په پراخه کچه د قربانیانو د بېرته ښه کیدو وړتیا کمه کړې او دغه کار ښکېلې غاړې اړباسي، چې تاوتریخوالی همدا اوس کم کړي، د قربانیانو حقونه او اړتیاوې ومني او پوره یې کړي.

د یوناما د بشري حقونو د برخې مشرې فیونا فریزر ویلي: د هغو وګړیو او ټولنو تجربې، حقونه او اړتیا وې، چې د تاوتریخوالي له کبله اغېزمنې شوي باید د سولې د راتلونکیو خبرو د اصلي ټکو په توګه په پام کې ونیول شي .

د ۲۰۲۰ کال د لومړۍ نیمایي رپوټ دلته ولولئ: 

تازه خبرونه

د ایران او افغانستان ترمنځ مسافروړونکې الوتنې بیا پیل شوې

خپور شوی

په

توسط

(Last Updated On: وږی ۲۵, ۱۴۰۰)

سرچینو ويلي، چې په افغانستان کې د پخواني افغان حکومت له سقوط او د اسلامي امارت له واکمنېدو وروسته کابل هوایي ډګر ته د ایران لومړۍ مسافر وړونکې الوتکه رسېدلې ده.

د دغو سرچینو د څرګندونو له مخې، د چارشنبې پر سهار(د وږي ۲۴) د کابل هوایي ډګر ته د ماهان هوایي شرکت ایرانۍ الوتکه ورسېده.

دغه راز زیاته شوې؛ دا لومړی ځل دی د اشرف غني د حکومت له سقوط وروسته یوه هوایي الوتکه له ایران څخه کابل ته رادننه کیږي او بریالۍ ناسته تر سره کوي.

سرچینو په ډاګه کړې؛ په دې الوتنه کې ۱۹ مسافر کابل ته لیږدول شوي او دا مسافر وړونکې الوتکه بېرته مشهد ته راستنه شوې ده.

دا په داسې حال کې ده، چې تېره اوونۍ د پاکستان نړیوال هوایي شرکت (پي آی ای) هم  کابل ته د الوتنو د بیا پیل اعلان کړی و.

Continue Reading

تازه خبرونه

د قومي تعصب او امریکایي ډیموکراسۍ د ساتنې پر پلمه هیڅوک د درېدو حق نلري – قطرت

خپور شوی

په

توسط

(Last Updated On: وږی ۲۵, ۱۴۰۰)

د اسلامي امارت لوی درستیز د چارشنبې پر ورځ / د وږي ۲۴ /  یوې ولسي ناستې ته ویلي؛ هیچا ته اجازه نشته، چې د ډیموکراسۍ، قومي تعصب او تېرو شل کلنو لاسته راوړنو د ملاتړ پر پلمه د اسلامي امارت پر ضد ودریږي او که هرڅوک داسې کوم ګام پورته کړي؛ وبه ځپل شي.

د هېواد لوی درستیز قاري فصیح الدین فطرت څرګنده کړې؛ افغانستان به په راتلوونکي کې داسې یو پیاوړی او منظم پوځ ولري، چې په خپلواکه توګه د هېواد له خاورې دفاع وکړي.

قاري فصیح الدین فطرت وایي، چې د پوځ پر جوړښت خبرې او مشورې روانې دي.

دی ټینګار کوي؛ د پوځ منسوبین باید داسې وروزل شي؛ چې وکړای شي له افغانستان دفاع وکړي.

نوموړي زیاته کړې: هغه کسان، چې د امنیت د ګډوډولو او کورنۍ جګړې د پیل په هڅه کې دي؛ وبه ځپل شي.

د ناستې برخوالو هم د افغانستان د خلکو پر یووالي ټینګار کړی دی.

د اسلامي امارت غړي قاري جمال الدین ویلي؛ خلک باید متحد شي او له نظامه ملاتړ وکړي، چې هېواد ودان کړو.

په بدخشان کې د اسلامي امارت مفتي عبدالقدیر غفوري ویلي؛ له اسلامي امارت څخه مو هیله داده، چې بریالیتوب لپاره د نفاق او بدبینئ مخه ونیسي.

د یادونې ده، چې افغانستان څه باندې درې نیم سوه زره وسلوال ځواکونه درلودل، چې د طالبانو لخوا د واک له نیول سره دړې وړې شول. اوس روښانه نده، چې آیا په نوي جوړېدونکي پوځ کې به له دوی کار واخیستل شي او که نه؟!

Continue Reading

تازه خبرونه

د غني تېښتې د واک لېږد وروستی تړون زیانمن کړ – خلیلزاد

خپور شوی

په

توسط

(Last Updated On: وږی ۲۵, ۱۴۰۰)

 د اشرف غني له واکه تېښتې له اسلامي امارت سره د واک لېږد په اړه وروستی تړون زیانمن او ګدوډ کړ.

د امریکا ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد فایننسیال ټایمز ته ویلي، چې که څه هم د اسلامي امارت ځواکونه د کابل دروازو ته رسیدلي وه؛ خو د دغه پلان له مخې به غني تر هغه وخت په واک کې پاتې شوی و، چې د راتلونکي حکومت په اړه هوکړه نه وای شوې.

زلمي خلیلزاد ويلي، چې د اګست پر ۱۵ / د زمري ۲۴/ د غني ناڅاپي تېښتې نه یوازې حکومتي خلا رامنځته کړه، بلکې د اسلامي امارت د واکمنۍ سبب هم شو.

خلیلزاد زیاته کړې؛ دغه راز دې تېښتې د بهرنیو ځواکونو د وتلو بهیر له ګډوډۍ سره مخ کړ او د دوحې خبرې هم ورسره پای ته ورسېدې.

خلیلزاد فایننسیال ټایمز ته زیته کړې؛ حتی په پای کې مونږ له طالبانو (اسلامي امارت ) سره هوکړه وکړه، چې کابل ته دې نننوځي.

د خلیلزاد څرګندونې د امریکا د بهرنیو چارو د وزیر انټوني بلینکن له هغو خبرو سره ورتوالی لري، چې په روانه اوونۍ کې یې ولسي جرګې ته وویل: غني د تېښتې پر شپه ډاډ ورکړی و، چې د واشنګټن له پلان سره همغږی دی.

د امریکا ځانګړي استازي ویلي، چې د غني له تېښتې وروسته د کابل امنیتي ځواکونه هم وپاشل شول.

نوموړی وایي: د غني له تېښتې وروسته په کابل کې د عامه نظم مسلې وې؛ طالبانو (اسلامي امارت) ته وویل شول: آیا [اوس] تاسې کولی شئ د کابل د امنیت مسوولیت پر غاړه واخلئ؟ بیا تاسې پوهیږئ، چې  څه پېښ شول، مونږ یې مسوولیت نه اخلو.

ښاغلي خلیلزاد دا هم په ډاګه کړې، چې پر همهغه ورځ یې په دوحه کې د امریکا له سیمه ییز قومندان جنرال فرانک مککنزي او اسلامي امارت لوړ پوړیو مشرانو سره په یوه جوړه شوې ناسته کې برخه اخیستې وه.

خلیلزاد هغه ادعاوې رد کړې، چې ګواکې د امریکا او اسلامي امارت ترمنځ ارګ ته د ننوتلو د اجازې یو ښکاره یا څرګند تړون شوی و.

خلیلزاد وایي: مونږ هغوی ته نه کوم شین څراغ ښکاره کړی اونه هغه ته ورته  کوم بل څه ول. څه، چې مونږ ویلي؛ هغه د امریکایي ځواکونو ماموریت و.

دغه راز فایننسیال ټایمز د امریکایي چارواکو د څرګندونو له مخې په ډاګه کړې، چې خلیلزاد لومړی د اګست پر ۱۲ د کابل له حکومت سره پر یوې هوکړې خبرې وکړې او دوه ورځې وروسته له اسلامي امارت سره هوکړې ته ورسې، چې د کابل ښار ساتنه وکړي.

دا له عقل لرې خبره وه، چې غني دې د راتلونکي حکومت یوه برخه وي؛ ځکه، چې د هغه استعفا د اسلامي امارات یو شرط و.

د یادونې ده، چې اسلامي امارت د زمري پر ۲۲ / د اګست پر ۱۳د هېواد د نورو برخو له نیولو وروسته کابل محاصره کړی و.

Continue Reading

Trending

آریانا نیوز: ټول حقونه خوندي دي