Connect with us

بی بی سی پښتو

وردګ؛ د نجونو د تعلیم له اړخه تر ټولو وروسته پاتې ولایت

Avatar

خپور شوی

 په

(Last Updated On: April 26, 2021)
وردګ

Getty Images

کابل ته نژدې وردګ ولایت کې په دې وروستیو کلونو تر ټولې په کم شمېر کې نجونې له ښوونځیو فارغې شوې دي. د دې ولایت د پوهنې د ریاست په وینا، تېرکال د ټول ولایت په کچه ۳۵۰ نجونې له دوولسمو ټولګیو فارغې شوې دي.

په داسې حال کې د دغه ولایت په ګاونډیو ولایتونو کې بیا دا شمېر هرکال په زرګونو تنه وي.

خدیجه یوه له هغو نجونو ده چې په وردګ ولایت کې يې تر شپږم ټولګې زد کړې کړې دي. دې هیله لرله چې ډاکټره شي، خو هغه نورو زدکړو ته پرې نښودل شوه:

“تر شپږم ټولګې مو زدکړې وکړې او وروسته له هغه طالبانو درسونو ته اجازه نه راکوله، په تېره هم د نجونو ښوونځیو ته او کورنۍ هم په هماغه دودیزو افکارو باور لري. زموږه په صنف کې له شلو نیولې تر دېرشو نجونې چې نژدې ټولو زدکړې نیمګړې پرېښې دي. کلتوري محدودیتونه او ناسم دودونه هم وو”.

Getty Images

Getty Images
په وردګو ولایت کې ګڼ ښوونځي ودانۍ نه لري

زدکړه او روزنه د ماشومانو له مدنې حقونو ګڼل کېږي، خو په وردګ ولایت کې د چارواکو په خبره په ټولنه کې د واکمنو دودونو له امله نجونې خپلو حقونو ته لاسرسی نه شي لرلي.

د وردګو یو اوسېدونکی حامد علمي وايي:

“ټول وردګ ولایت – په مرکز میدان ښار کې یوه لیسه ده چې په هغې کې هم د ګوتو په شمېر نجونې زدکړې کوي. په نورو ټولو ولسوالیو کې د نجونو مکتبونه له سقوط سره مخ دي او که وې هم تړلي دي. دلته خو کلتوري محدودیتونه واکمن دي. په لیرو پرتو سیمو کې حتی له نجلۍ سره هېڅ خوښه نه کېږي. د میراث په اړه هم همداسې حالت دی. یوازېنۍ لاره يې تعلیم دی چې د تعلیم کچه په لیرو پرتو سیمو کې لوړه نه شي، نو دا ناخوالې به لا ډېرېږي”.

د افغانستان د نورو سیمو په څېر، وردګو ولایت کې د ښوونکو کمښت لویه ستونزه ده

Getty Images
د افغانستان د نورو سیمو په څېر، وردګو ولایت کې د ښوونکو کمښت لویه ستونزه ده

جبري او په کم عمر کې د نجونو ودول د مهر او میراث له حقونو بې برخې کېدل هم د چارواکو په خبره هغه دودیز تاووتریخوالی دی چې تر ډېره په دې ولایت کې د قومي جرګو له لارې يې په اړه پرېکړې کېږي.

هغه مېرمنې چې له تاوتریخوالي سره مخ شوې او عدلي ادارو ته ورغلې د کورنۍ له لوري په وژله ګواښ شوي دي.

د وردګ ولایت د ښځو چارو مشره شکیلا غني وايي، د یوه کال په اوږدو کې یې د تاوتریخوالي یوازې ۴۶ پېښې ثبت کړې دي. دا هم هغه شمېره ده چې ددې په خبره کره نه ده. ځکه هغه ښځې چې له تاوتریخوالي سره مخ کېږي له وېرې دولتي ادارو ته نه ورځي:

“وردګ د افغانستان مرکزی ولایت دی، خو ډېر په بد حالت کې دی. په ځانګړې توګه د مېرمنو په برخه کې مېرمنو ته هالته هېڅ پام نه دی شوی. د تعلیم کچه ډېره ټیټه ده. ځکه ټولې میندې نالوستې دي او ټول ښوونځي تړل شوي. په مدني حقونو هلته نه څوک خبر دي او نه هم پرې پوهېږي، که په وردګ ولایت کې کومه ښځه میراث وغواړي د پلار او د ورور او ټولو له خوا عاق کېږي. هغې ته نور د پلار په کې د لټیدو او کیناستو حق نشته او به کم عمر کې ودودنه هم معمول دي. بس په جومات کې دعا کیږي او دا جبري واده بیخي زیات دی، تاوتریخوالی اوج ته رسېدلی وي بیا موږ ته راځي”.

Continue Reading
Advertisement

بی بی سی پښتو

ننګرهار : په سیند کې د ډوب شویو کسانو لټون روان دی

Avatar

خپور شوی

په

(Last Updated On: June 13, 2021)
ننګرهار، سیند، بهسود، اوبه

BBC
د ننګرهار چارواګي وايي له سینده د تېریدو پرمهال په کښتې کې لس کسان سباره و چې یو ماشوم ترې ژغورل شوی او د نورو لټون روان دی.

د افغانستان ختيځ ولايت ننګرهار په بهسودو ولسوالۍ کې د سيند له يوې ډډې بلې ته د خلکو د وړلو راوړلو کښتۍ د ډوبېدو پېښه کې لږ تر لږه له لسو ډوب شویو کسانو يو ماشوم ژغورل شوی او يو مړی موندل شوی، خو د یوې ښځې په ګډون اته کسان لا هم اوبو کې ورک دي.

دغه کښتۍ نن شنبه له غرمې وړاندې شاوخوا لس بجې د بهسودو ولسوالۍ په ګردي کڅ سيمه کې اوښتې ده.

د ننګرهار ځايي چارواکي وايي، د کښتۍ کيبل پرې کېدو سره د کښتۍ سورلۍ اوبو اخيستي دي.

د ننګرهار د والي وياند عطاالله خوږياڼی وايي، کښتۍ کې د يوې ښځې او ماشوم په ګډون لس کسان ناست وو چې د ځايي خلکو په مرسته ماشوم ژوندی ایستل شوی او نورو ډوبو شویو کسانو پسې لټون روان دی.

ځينو ځايي سرچينو بیا د ډوب شويو کسانو شمېر اته کسان ښوولی دی.

له کونړ سیند سره دوه ګړۍ مزل

نیمروز؛ د سیند پرغاړه تږی ولس

افغانستان: مالګین سیند زرغونې کروندې شاړې کړې

ننګرهار کې د بي بي سي خبريال وايي، په ځايي وخت تر ماښام پورې اوبو کې د ډوب شويو کسانو د ژوند او مرګ اړه معلومات نه وو.

په سيند کې د ډوب شويو کسانو د موندلو لپاره د ځايي اوسېدونکو او ځايي کښتۍ چلونکو هڅې روانې دي.

د ګردي کڅ د ځوانانو شورا مشر رييس خان غرني بي بي سي ته وويل، ډوب شوي کسان د ګردي کڅ اوسېدونکي وو چې کامې ولسوالۍ ته اوښتل.

د افغانستان د نورو ولايتونو سربېره د ننګرهار بهسودو، ګوشتې او لالپورې ولسوالۍ اوسېدونکي هم د پلونو د نشتوالي له امله سيند د پورې وتلو پر مهال له کوچنیو کښتیو کار اخلي.

د یادونې ده چې دوې اونۍ وړاندې هم د ننګرهار په مومنددرې ولسوالۍ کې ځايي جاله چلوونکو او ځاي خلکو اوبو کې د ۲۰ ښځو او ماشومانو په ګډون د ډوبې شوې کشتۍ ۳۰ سپرلۍ ژوندي ژغورلي وو.

په افغانستان کې د دوبي په ګرمو ورځو کې ګڼ کسان خپل ژوند په سیندونو کې د لامبو او یا هم له سینده د تېرېدو پرمهال بایلي ځکه چې پلونه نشته او دغه مهال د سیندونو اوبه ډېرېږي.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

بلوچستان کې دوکاندارانو ته خبرداری؛ “ښځې خپلو دوکانونو ته مه پرېږدئ”

Avatar

خپور شوی

په

(Last Updated On: June 7, 2021)
مارکیٹ

Getty Images
د يوه دوکان عکس: ارشيف

د پاکستان د بلوچستان ایالت په وډه ښار کې د یوه هندو هټیوال تر وژل کېدو څو ورځې وروسته تازه د خبرداري داسې پاڼه خپره شوې چې هټیوالو ته په کې ویل شوي ښځې دې خپلو دوکانونو ته نه پرېږدي.

په دې پاڼه کې ټول سوداګر او په ځانګړي ډول هندوان مخاطب شوي چې که ښځو ته خپلو دوکانونو ته د ورتګ اجازه ورکوي نو د هر ډول ناوړه پایلو مسئول به پخپله وي.

پولیسو ویلي د خبرداري دا پاڼه یې کتلې خو تر اوسه ویلی نشي چې چا خپره کړې ده.

وډه کې د هندوانو د ټولنې غړی سنتوش کمار وايي دغه ښار کې د هندوانو هټۍ له وړاندې د یوه هندو سوداګر د وژل کېدو په اعتراض کې تړلې خو اوس ورته ویل شوي چې پر هندانو سربېره د ځینو مسلمانانو دوکانونو ته هم د دې پاڼې کاپۍ ورغورځول شوې دي.

نوموړی زیاتوي چې د خبرداري دې پاڼه کې څو ورځې وړاندې د وژل شوي هندو هټیوال یادونه شوې او دې د دوی اندېښنې لا ډېرې کړې دي.

سنتوش کمار وايي: “موږ چا ته زیان نه دی رسولی، نو بیا ولې په نښه کېږو؟”

د اشوک کمار په نوم هندو سوداګر د مې میاشتې په ۳۱مه وژل شوی و.

د یادونې ده چې څو میاشتې وړاندې وډه ښار کې د نانک رام په نوم یو بل هند سوداګر هم وژل شوی و.

د ښاغلي کمار د وژلو غبرګون کې څو ورځې کاربندیز او اعتراضونه هم روان وو خو د ځايي چارواکو په منځګړیتوب پای ته ورسېدل.

د خبرداري پاڼه کې څه لیکل شوي؟

وډه کې د درملتونونو د ټولنې مشر محمد اسلم شیخ وايي د خبرداري پاڼه ښار کې پر یوه لوحه لیکدړه راځړول شوې وه.

دا پاڼه په لاس لیکل شوې او لاندینۍ برخه کې یې د تورې د رسم ترڅنګ ‘سیف الله کاروان’ لیکل شوي دي.

محمد اسلم وايي دوکانونو ته د خبرداري په غورځول شويو پاڼو کې هم ورته متن لیکل شوی، خو د کومې ډلې نوم پکې نشته.

په دغه خبرداري کې عامو خلکو ته هم ویل شوي چې ښځو ته دې له اړتیا پرته له کوره د وتلو او بازارونو کې د ګرځېدو اجازه نه ورکوي.

دا پاڼه وايي: “ښځې د هندوانو دوکانونو کې ډېرې لیدل کېږي. هغوی ته ویل کېږي چې ښځو ته نور قطعآ هټیو ته د ورتګ اجازه ورنکړي او که دا کار کوي نو پخپله به د پایلو مسئول وي.”

دا په داسې حال کې ده چې د وډه ښار د روغتونونو د ټولنې مشر وايي دغه ښار کې ښځې د سودا پېرلو لپاره له کوره یوازې نه راوځي.

هغه زیاتوي چې په ۲۰۱۱ کال د امنیتي پېښو له پیلېدو راهیسې دا دویم ځل دی چې دغه ښار کې د خبرداري دا ډول پاڼې خپرېږي.

د اسلم شیخ په وینا هندوان له پېړیو راهیسې وډه کې مېشت او د ټولنې خورا بې ضرره خلک دي.

پولیس څه وايي؟

د وډه ښار د پولیسو مشر عبدالرحیم بي بي سي سره خبرو کې ومنله چې د دغه ښار هټیوال ته خبرداری ورکړ شوی دی.

خو هغه یوازې د بازار په یوه لیکدړه د خبرداريپانې راځړېدل تائید کړل او وايي تر اوسه کوم هټیوال ورته په انفرادي ډول د دې پاڼې د غورځول کېدو شکایت نه دی کړی.

عبدالرحیم وايي ظاهرآ دا پاڼه د سیف الله کاروان په نوم ډلې خپره کړې، خو پخوا وډه ښار کې د دې ډلې نوم نه دی اورېدل شوی.

هغه زیاتوي چې په دې تړاو څېړنې پیل شوې دي

Continue Reading

بی بی سی پښتو

امریکا کې د خپلې مېرمنې د وژلو له امله یو سړی په ۳۰ کلن بند محکوم شو

Avatar

خپور شوی

په

(Last Updated On: June 4, 2021)
دا جوړه د امرالډ پرېنسیس تفریحي کښتۍ کې په چکر وتلې وه.

BBC
دا جوړه د امرالډ پرېنسیس تفریحي کښتۍ کې په چکر وتلې وه.

د امریکا د یوټا ایالت هغه سړی په ۳۰ کاله بند محکوم شو چې پر ۲۰۱۷ کال یې د دغه هېواد په الاسکا ایالت کې خپله مېرمن په تفریحي کښتۍ کې وژلې وه.

درې څلوېښت کلن کنېټ منزنارس تېر کال د خپلې ۳۹ کلنې مېرمنې کرېسټي وژل ومنل، چې مړی یې د دوی په کابین کې پیدا او څو ځایه سر ته ټپي و.

دا جوړه د ۲۰۱۷ کال جولای کې له خپلو درې لوڼو او نورو خپلوانو سره په چکر وتلې وه.

چارواکي دا وژنه “بوږنوونکې او ځناورتوب” بولي.

فدرالي څارنوال براین وېلسن د پنجشنبې په ورځ دغه وژونکي ته تر سزا اورولو وروسته وویل: “دا سزا به کرېسټي خپلې کورنۍ او ملګرو ته ستنه نه کړي، خو هیله لرو چې د عدالت حس به وښيي. “

هغه زیاته کړه: “دا ناڅاپي تاوتریخولی نه و، بلکې د انساني ژوند یوه بوږنوونکې بې پروايي وه. منزنارس به له مشروطې بښنې پرته دېرش کاله بند کې وي، وروسته به پنځه کاله څارل کېږي. “

د اېف بي ای استازی رابرټ برېټ وايي، هیڅ پلمه هم د دغه مجرم وحشت توجیه کولی نه شي:

دا پېښه د امریکا اوبو کې شوې وه، ځکه فدرالي چارواکو پرمخ بووله.

د محکمې سندونه وايي، هغه ماښام د کنټ او کرېسټي منزنارس خپلمنځي جنجال کې کرېسټي طلاق وغوښت.

د دوی لوڼه له خپلوانو سره د یو ځای کېدو لپاره د کښتۍ له کابین ووتې وروسته چغې واورېدل شوې

یو شاهد چې د امنیتي استازو تر رسېدو مخکې کابین ته ورغلی کېنټ یې په داسې حال ولید چې د کرېسټي مړی یې بالکون ته اېست.

دا پېښه د ۲۰۱۷ کال د جولای پر ۲۵ د امرالډ پرانسیس تفریحي کښتۍ کې شوې وه، چې پرانسیس سمندري چکر په نوم کمپنۍ یې اداره کوي.

Continue Reading

Trending

آریانا نیوز: ټول حقونه خوندي دي