Connect with us

بی بی سی پښتو

نوال السعداوي: د ښځو د حقونو مخکښه فعاله چې د خطرناکو لیکنو جرات یې درلود

خپور شوی

 په

(Last Updated On: وری ۶, ۱۴۰۰)
Portrait of Nawal el Saadawi in her home on September 2015 in Cairo, Egypt.

Getty Images

هغوی ویل، ته ډېره وحشي او خطرناکه ښځه یې

“زه رښتیا وایم، او رښتیا وحشي او خطرناک دي. “

دا د نوال السعداوي لیکنه ده، مصري رسنۍ وایي، هغه د ۲۰۲۱ کال د مارچ پر ۲۱مه ۸۹ کلنۍ کې مړه شوه.

مخکښه مصرۍ داکټره، دښخو د حقونو دفاع کوونکې او لیکواله چې لسګونه کلونه یې په خپلو داستانونو، کیسو، ژوند لیک او ویناګانو کې خپل نظریات شریکول.

د هغې په زغرده، صداقت او د ښځو د سیاسي او جنسي حقونو ټینګ ملاتړ نسلونو ته الهام بښونکی و.

خو د دهغه جرات له امله چې خطرناکې خبرې یې کولې، د ځینو د غوسې، د مرګ د ګواښونو هدف ګرځېدلې وه او ان بندي شوې هم وه.

اومنیا امین چې د نوال السعداوي ملګرې او ژباړونکې وه، په ۲۰۲۰ کې بي بي سي ته وویل:

هغه د مبارزې له روحیې سره زېږېدلې وه. د هغې په شان خلک لږ دي.

نوال السعداوي په ۱۹۳۱ کې له قاهرې بهر په یو کلي کې زېږېدلې وه. کورنۍ کې له نهو ماشومانو دویمه وه.

هغې په ۱۳ کلنۍ کې خپل لومړی ناول ولیکه. پلار یې د حکومت مامور و، ډېرې پېسې یې نه درلودې، خو مور یې له یوې شتمنې کورنۍ وه.

کورنۍ یې هڅه کوله په لس کلنۍ کې یې واده کړي، خو کله چې هغې مقاومت وکړ مور یې ملاتړ وکړ.

السعداوي لیکي چې والدينو یې زدکړې ته وهڅوله، خو هغه وايي د عمر په لومړیو کې پوهېده چې د زامنو پرتله لوڼو ته لږ ارزښت ورکول کېږي.

هغه وايي په غوسه به شوه کله چې به یې انا ورته ویل یو هلک لږ تر لږه له ۱۵ نجونو سره برابر دی… نجونې یو مصیبت دی.

Nawal El Saadawi 28 February1986.

Getty Images
السعداوي په ۱۹۸۶ کې.

ډاکټر امین وايي هغې ولیدل چې یو څه سم نه دي او خپل غږ یې پورته کړ. نوال نشوای کولای خپل مخ واړوي.

نوال په خپل کتاب کې د خپل ماشومتوب یوه ترخه تجربه بیانوي چې د هېواد د ناوړه دود له مخې یې ورته په شپږ کلنۍ کې د بدن ښځینه جنسي غړي ټپي کړي وو.

د حوا پټ مخ په نامه خپل یو کتاب کې هغه دا بیانوي چې تشناب کې یې څنګه مور تر څنګ ولاړه وه او په دردناک ډول یې د دود له مخې د بدن ښځینه غړي ټپي کېدل.

هغې په خپل ټول ژوند کې د دغه ناوړه دود پرخلاف مبارزه کوله، استدلال یې کاوه چې دا د ښځو د ځپلو لپاره یوه وسیله ده.

دغه دود په ۲۰۰۸ کې په مصر کې ممنوع شو، خو بیا هم ډېرو خلکو ورته دوام ورکاوه چې نوال السعداوي یې غندنه کوله.

https://twitter.com/TIME/status/1235545476432191489


السعداوي په ۱۹۵۵ کې د قاهرې پوهنتون له طب پوهنځي فارغه شوه، د ډاکټرې په توګه يې کار کاوه او وروسته د روحي ناروغیو متخصصه شوه.

هغه وروسته د مصر د حکومت د عامې روغتیا د ادارې مشره شوه، خو په ۱۹۷۲ کې د خپل یو کتاب د چاپولو له امله له دندې ګوښه کړل شوه.

د ښځو او جنسي اړیکو په اړه یې یو کتاب لیکلي و او د ښځو د جنسي غړو ټپي کولو او د ښځو د جنسي ځپلو پرخلاف یې استدلال کاوه.

څو کاله وروسته یې د روغتیا مجلې بنسټ کېښود خو هغه هم په ۱۹۷۳ کې بنده شوه. خو په ډاګه د وینا کولو او لیکلو ته يې دوام ورکړ.

په ۱۹۷۵ کې هغې د یوې ښځې د رښتیني ژوند په اړه چې د مرګ سزا په انتظار ناسته وه یو داستان خپور کړ چې، ښځه په صفري نقطه کې نومېد.

ورپسې یې په ۱۹۷۷ کې د حوا پټ مخ په نامه کتاب خپور شو چې د کلي د ډاکټر په توګه یې د جنسي سرغړونو، د پت وژنو او فحاشي په اړه خپل د سترګو لیدل حال او تجربې بیان کړې وې.

د ډېرو غوسه یې راوپاورله او منتقدینو د عربي ښځو په سپکاوي تورنوله.

وروسته د ۱۹۸۱ کال په سپتمبر کې، السعداوي د ولسمشر انور سادات د مخالفینو د نیولو په لړکې بندي شوه او درې میاشتې یې په زندان کې تېرې کړې.

هلته یې د وریځو د سینګار پنسل په مرسته چې یوې ښځې زندان ته پټ له ځانه سره وړی و، د تشناب پر کاغذ خپلې خاطرې ولیکلې.

د السعداوي ملګرې ډاکټره امین وايي هغې به داسې کارونه کول چې نور چا یې جرات نه کاوه، خو د دې لپاره عادي خبره وه.

Dr Nawal El Saadawi , Egyptian writer, doctor, novelist , visits the Occupy London camp at St Paul's on her 80th birthday

Getty Images
السعداوي په ۲۰۱۱ کې د خپلې ۸۰یمې کلیزې پرمهال په لندن کې وه

د مقرراتو یا قوانینو تر پښو لاندې کولو په اړه یې فکر نه کاوه، خو ريښتیا یې ویل.

د ولسمشر سادات له وژل کېدو وروسته، السعداوي له زندانه خوشې شوه. خو اثار یې سانسور او کتابونه یې ممنوع شول.

په وروسته کلونو کې ورته د مذهبي سخت دریځو لخوا د وژنې ګواښونه کېدل، محکمې ته یې شکایت وشو او بالاخره اړه شوه چې د امریکا متحدو ایالتونو ته لاړه او جلاوطنه شي.

هلته یې هم پر مذهب، استعمار، او لوېدیخې ریاکارۍ بریدونو ته دوام ورکړ.

د اسلامي حجاب مخالفت یې وکړ خو د سینګار او لوڅ لباس مخالفه هم وه ، چې ان د هغې ځینې ملګرې او د ښځو د حقونو پلویانې یې هم خواشینې کولې.

کله چې د بی بي سي خبریالې زينب بداوي په ۲۰۱۸ کې د یوې مرکې په ترڅ کې ورته وویل چې خپلې نیوکې نرمې کړي، السعداوي په ځواب کې ورته وویل:

نه! باید لانوره هم په ډاګه او تونده وغږېږم، ځکه چې نړۍ ډېره تونده ده او اړتیا ده چې خلک د بې عدالتۍ پرضد په زغرده وغږېږي. زه په لوړ اواز غږېږم ځکه چې په غوسه یم.

د السعداوي کتابونه د نړۍ په ۴۰ ژبو ژباړل شوي او ډېر خلک یې اغېزمن کړي. د نړۍ له ډېرو پوهنتونونو یې افتخاري تصدیقلیکونه ترلاسه کړي.

السعداوي په ۱۹۹۶ کې خپل ګران هېواد مصر ته ستنه شوه. د ۲۰۰۴ کال په ټاکنو کې د ولسمشرۍ نومانده شوه او په ۲۰۱۱ کې یې د قاهرې د تحریر په مېدان کې د ولسمشر حسني مبارک پرخلاف پاڅون کې برخه درلوده.

خپل وروستي کلونه یې له خپل زوی او لور سره نژدې قاهره کې تېر کړل.

کله چې د مصر ورځپاڼو د هغې د مړینې خبر خپور کړ، پر فېسبوک پانه یې دا ساده پېغام په عربي ژبه لیکل شوی و:

نوال السعداوي… په مخه دې ښه.

Continue Reading
Advertisement

بی بی سی پښتو

ملګري ملتونه: طالبان د افغان ښځو پر ضد جنسیتي تبعیض ته سیستماتیکه بڼه ورکوي

خپور شوی

په

(Last Updated On: مرغومی ۲۷, ۱۴۰۰)
Burqa-clad women travel in a vehicle along a street in Kandahar on 18 December

Getty Images

د ملګرو ملتونو بشري حقونو کمېسیون وايي، افغانستان کې د طالبانو مشران د ښځو او نجونو پر ضد تاوتریخوالی او د جنسیت پر بنسټ ولاړ تبعیض تنظیموي.

په یوه اعلامیه کې ملګرو ملتونو ویلي، د طالبانو تګلاره ښځو او نجونو ته یو ډول ډله ییزه سزا رامنځته کوي.

د ملګرو ملتونو په وینا له کار او زدکړو د ښځو ایستلو ستراتیژي افغان ښځې د فقر او بیوزلۍ پر لور بیايي.

په اعلامیه کې راغلي، دغه تبعیضي پالیسۍ کار ته د ښځو ستنېدو مخنیوي، په عام محضر کې له ښځو سره د نارینه محرم شتون لازمي کولو، له یوازې سفر کولو او یا په عامه ټرانسپورټ کې د دوی د سفر مخنیوي او دغه راز د کالیو په برخه کې د ځانګړو بندیزونو له لارې پلي کېږي.

د اعلامیې په ټکو دغه پالیسي پر ښځو د فعالیت، بیان او سیاسي چارو کې د ګډون بندیزونو تر څنګ د ژوند لپاره د دوی پر کاري وړتیاوو هم اغېز کوي او دوی د بیوزلۍ پر لور بیايي.

اعلامیه کې راغلي: په هېواد کې له روان بشري بحران سره سره هغه ښځې له دې اقداماتو ډېرې اغېزمنې شوې، چې د کورنیو مشري ورپرغاړه ده.

طالبانو د ملګرو ملتونو تازه څرګندونو ته غبرګون کې تر اوسه څه نه دي ویلي، خو تېر کې یې دا ډول رپوټونه رد کړي دي. طالبان وايي ښځو ته حقونه ورکوي خو د اسلامي شریعت له اصولو سره سم.

بل لور پر یکشنبه افغان پلازمېنه کابل کې یو شمېر ښځو د خپلو حقونو لپاره مظاهره وکړه.

د دې مظاهرې یوې ګډونوالې ویلي، طالبانو د دوی هغې مظاهرې مخنیوي لپاره چې کابل کې یې طالبانو یوې امنیتي پوستې ته څېرمه د یوې پېغلې وژل کېدو پر ضد کړې وه، پر احتجاج کوونکو اوړه شوي مرچ وشیندل.

ښځې

Getty Images
افغان ښځو د دا وروستیو کې پرلپسې احتجاجونه کړي.

مظاهره کوونکو ښځو ادعا کړې، چې د طالبانو له واکمنېدو وروسته په مزار شریف او هرات کې یو شمېر ښځینه فعالانې تري تم شوې او دغه راز یې پر ښځو د اجباري حجاب تحمیلولو پر ضد شعارونه ورکول.

واک ته له رسېدو وروسته د تېر کال سپتمبر کې طالبانو له شپږمو ټولګیو پورته نجونو پرمخ ښوونځي وتړل.

له هغه راهیسې طالب مشران په تکرار سره وايي، چې په دې تړاو یوه تګلاره چمتو کوي او ژره به ټولو نجونو د ښونځي تګ اجازه ورکړي.

طالبانو وړمه ورځ دې لړ کې وویل، تمه ده د نوي لمریز کال په وري میاشت کې به د نجونو ټول ښوونځي پرانیزي. د طالبانو د حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد له اسوشېټډ پرېس خبري اژانس سره په مرکه کې ویلي حکومت به په دې تړاو خپلې ټولې هڅې وکاروي.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

طالبان: د نجونو ټول ښوونځي په نوي لمریز کال کې پرانیزو

خپور شوی

په

(Last Updated On: مرغومی ۲۸, ۱۴۰۰)
افغانستان، نجونو زده کړه

BBC

طالبان وايي تمه ده د نوي لمریز کال په وري میاشت کې به د نجونو ټول ښوونځي پرانیزي. د طالبانو د حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد له اسوشېټډ پرېس خبري اژانس سره په مرکه کې ویلي حکومت به په دې تړاو خپلې ټولې هڅې وکاروي.

پر افغانستان د طالبانو له ولکې سره تېرې څو میاشتې له شپږمو ټولګیو پورته نجونو ته په دې پلمه ښوونځیو ته د تګ اجازه نه ورکول کېږي چې ګواکې نوې تګلارې جوړیږي.

د نړیوالې ټولنې یوې لوی او مهمې غوښتنې ته د طالبانو ځواب دا چې وايي د نوي لمریز کال په رادبره کېدو به د نجونو ټول ښونځي په هېواد کې پرانستل شي.

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد له اسوشېټډ پرېس خبري اژانس سره خبرو کې دا هیله ښودلې چې حکومت یې په دې هڅه کې دی چې په وري میاشت کې به ټولې افغانې نجونې خپلو ښوونځيو ته ستنې شي.

دې مرکه کې ښاغلي مجاهد ویلي، د نجونو د زده کړو لپاره اسانتیاوې خورا مهمې دي، د نجونو او هلکانو ټولګي باید جلا شي، د نجونو لپاره خوندي لیلیې جوړې، او د ښونیزو ودانیو ستونزې له منځه لاړې شي.

واک ته له رسېدو سره طالبانو له شپږمو ټولګیو پورته نجونو پرمخ ښوونځي وتړل.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي په نږدې ډېرو بهرنیو سفرونو کې ویلي چې ښوونځي به ژر پرانستل شي.

ملګرو ملتونو کې د افغانستان څوکۍ ته د طالبانو له لوري ورپېژندل شوي سهیل شاهین هم په ډېرو مرکو کې ویلي دوی د ښوونځيو د ژر پرانستل کېدو لپاره کار کوي.

خو د پوهنې وزرات د دفتر ریس عبدالحکیم همت په یوه مرکه کې بي بي سي ته وویل چې د هېواد یوه کونج کې هم نجونې لوړو ټولګیو ته د تګ قانوني اجازه نه لري تر هغه چې د ریاست الوزار له لوري یې نوې تګلارې بشپړې شوې او اعلان شوې نه وي.

افغانستان، نجونو زده کړه

Getty Images
د طالبانو ویاند ښاغلي مجاهد ویلي د نجونو او هلکانو ټولګي باید جلا شي، د نجونو لپاره خوندي لیلیې جوړې، او د ښونیزو ودانیو ستونزې له منځه لاړې شي.

افغانې نجونو دې حالت یوه نهیلي راتلونکي ته کینولې ځکه په ۹۰مو کلونو کې طالبانو د خپلې واکمنۍ تر پایه دا ژمنه پوره نکړه چې ګواکې افغانې نجونې د ټولو زده کړو د بشپړولو حق لري.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور د مرستیال وزیر او د حکومت د ویاند ذبیح الله مجاهد دا تازه ژمنه پر کاله ناستو نجونو ته تر پسرلي د هیلو یو څرک دی او که طالبان پر ژمنه ودرېږي نو پر افغانو نجونو به د نوي کال او پسرلي غږ د خوښۍ زیری وي.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

د بشري حقونو څار سازمان: د طالبانو واکمنۍ افغانستان کې بشري ناورین لا چټک کړی

خپور شوی

په

(Last Updated On: مرغومی ۲۳, ۱۴۰۰)
Burqa-clad women travel in a vehicle along a street in Kandahar on 18 December

Getty Images
د بشري حقونو څار سازمان وایي، تېرو څو میاشتو کې افغانستان کې د ښځو حقونو برخه کې شاتګ شوی

د بشري حقونو د څار سازمان خپل تازه رپوټ کې ویلي، پر افغانستان د طالبانو واکمنېدو په دې هېواد کې د بشري حقونو ناورین او همدا راز هلته روان بشري بحران لا چټک کړي دي.

یاد سازمان د ۲۰۲۲ کال لپاره خپل ‘نړیوال رپوټ’ کې د افغانستان په اړه ویلي، د تېر اګست پر پنځلسمه نېټه د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته هلته د ښځو د حقونو او د رسنیو ازادۍ برخه کې پرمختګونه په شاتګ بدل شوي.‌

په رپوټ کې همدا راز راغلي، د نجونو ډېری ثانوي ښوونځي تړل شوي او ښځې د عامې روغتیا برخې پرته نورو برخو کې له کار کولو منع کړل شوې دي.

د بشري حقونو د څار سازمان د اسیا د برخې مشره پټریسیا ګاسمن وایي،‌ افغانان دا مهال د طالبانو د جبر او د لوږې ترمنځ راګېر دي.

نوموړې وایي، هغه هېوادونه چې تېرو شلو کالو کې په افغانستان کې ښکېل وو، باید له دې هېواد سره د روغتیا او معارف په ګډون ګڼو برخو کې بشري مرستې وکړي.

خو نوموړې ټینګار کوي چې هېوادونه باید دا مرستې د وسیلې په توګه وکاروي‌ او له طالبانو وغواړي چې افغانستان کې له بشري حقونو سرغړونې بندې کړي.‌

د طالبانو غبرګون: د خلکو ټول حقوق خوندي دي

Taliban guard standing as women carry placards during a rally demanding the international community unfreeze the country's assets

EPA
طالبانو ویلي، دا رپوټ د ناسمو مالوماتو پر بنسټ چمتو شوی دی

د افغان طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د تېر په څېر د بشر د حقونو څار سازمان دا وروستی رپوټ هم رد کړی دی.

نوموړي پر خپله ټوېټر پاڼه لیکلي، له هغه راهیسې چې طالبان واکمن شوي په افغانستان کې د خلکو ټول حقوق خوندي دي.

ښاغلی مجاهد وایي، یاد رپوټ د هغو ناسمو مالوماتو پر بنسټ چمتو شوی چې ځینې کړۍ یې د پروپاګند لپاره خپروي.‌

خو د بشر د حقونو څار سازمان خپل رپوټ کې وایي، طالبانو واک ته له رسېدو وروسته د افغان امنیتي ځواکونو ګڼ پخواني افسران وژلي.

رپوټ همدا راز وایي، طالبانو ګڼ داسې اصول او شرایط لاګو کړي چې ورسره د ښځو حقونه تر پښو لاندې شوي دي.

یاد سازمان همدا راز پر طالبانو تور لګوي چې پر رسنیو یې پراخ محدودیتونه لګولي، چې له کبله یې افغانستان کې اویا سلنه رسنیو فعالیتونه بند کړي.‌

Continue Reading

Trending

Copyright © 2022 Ariana News. All rights reserved!