Connect with us

بی بی سی پښتو

طالبان: د نجونو ښوونځي هم ژر پرانستل کېږي; یونسکو: که نجونو ته د زده کړو حق ورنګړل شي نه جبرانېدونکي پایلې به ولري

خپور شوی

 په

(Last Updated On: وږی ۲۸, ۱۴۰۰)
افغانستان، نجونو زده کړه

BBC
یونسکو خبرداری ورکړی که سمدستي نجونو ته د زده کړو حق ورنه کړل شي نو داسې پایلې به ولري چې جبرانول به یې ناشوني وي.

طالبان وايي دوی د نجونو د زده کړو خلاف نه دي او د ترانسپورت، جلا ټولګیو، ښځینه ښوونکو او د ستر په برخه کې د شته ستونزو هوارولو سره به د هغوی ښوونځي هم بیرته پرانیستل شي.

د طالبانو مرستیال ویاند احمد الله وثیق له بي بي سي سره په خبرو کې وویل د نجونو ښوونځي هم په تدریجې ډول پرانستل کېږي او اوس مهال د دوی مشران پر دې بحث کوي چې د نجونو د زده کړو لپاره ښه چاپیریال برابر شي.

ښاغلي وثیق زیاته کړه چې وار دمخه د کورونا او ځینو نورو مسایلو له امله د زده کړو بهیر ځندیدلی خو دوی هڅه کوي چې ژر د نجونو پرمخ هم د ښوونځیو دروازې پرانیزي.

دا په داسې حال کې ده چې د ملګرو ملتونو کلتوري بنسټ یونسکو مشرې آودرې ازولې ویلي ښوونځیو ته د نجونو پر ورتګ بندیز لګول د زدکړې په برخه کې د ښځو او نجونو له بنسټيز حق سرغړونه ده.

اغلې ازولې پر اړوندو چارواکو غږ کړی چې دا مسله روښانه کړي او نجونو او هلکانو ته دې په مساویانه توګه ښوونځيو ته د تګ اجازه ورکړي.

یونسکو خبرداری ورکړی که سمدستي نجونو ته د زده کړو حق ورنه کړل شي نو داسې پایلې به ولري چې جبرانول به یې ناشوني وي.

اغلې ازولې پر چارواکو غږ کړي چې د ښوونځیو تدریجي پرانستلو لړ کې دې نجونو او هلکانو ته له خندونو پرته د زده کړو چاپیریال برابر کړي او په ټینګار یې ویلي چې ښځینه ښوونکو ته هم باید اجازه ورکړل شي چې بېرته خپلو دندوته ستنې شي.

د طالبانو په چارسبالي حکومت کې د پوهنې وزارت د بیان له مخې پرون شنبه (د سپتمبر ۱۸مه) ښوونځي یوازې د نارینه زده کوونکو او ښوونکو پرمخ پرانستل شول.

د پوهنې وزارت په دې لنډ بیان کې د ښځینه ښوونکو نجونو هېڅ یادونه نه ده شوې.

د یونسکو مشرې اغلې ازولې اندېښنه ښوولې که نجونې ښوونځیو ته د تګ اجازه ونه لري نو ښايي له زده کړو بې برخې او له منفي پایلو سره یې مخامخ شي لکه په کوچنیوالي کې واده.

یونسکو په تېرو شلو کلونو کې په افغانستان کې د نجونو د زده کړو په برخه کې شویو پرمختګونو ته په اشارې وايي چې د نجونو زده کړه نژدي دوه برابره شوې ده.

افغانستان، نجونو زده کړه

Getty Images
د پوهنې وزارت په دې لنډ بیان کې د ښځینه ښوونکو نجونو هېڅ یادونه نه ده شوې او یوازې د نارینه زده کوونکو د ښوونځیو د پرانستلو ویل شوي دي.

د یونسکو په وینا په ۲۰۰۱ کال کې د نجونو د زده کړو کچه په افغانستان کې ۱۷ سلنه وه خو اوس ۳۰ سلنې ته لوړه شوې وه.

د یونسکو له خوا د خپرو شویو معلوماتو له مخې په ۲۰۱۸ کال کې دوه نیم میلیونه افغان نجونې ښوونځیو ته تللې او ۹ سوه زره نجونو لوړې زده کړې کولې.

دا غبرګون د طالبانو د پوهنې وزارت د هغه بیان په ځواب کې مخې ته راغلى چې پر بنسټ يې یوازې د هلکانو پر مخ د ښوونځیو دروازې پرانستل شوې او یوازې له نارینه ښوونکو غوښتل شوي چې خپلو دندو ته حاضر شي.

دا ګام پر خواله رسنیو هم په پراخه کچه غندل شوی او ټېنګار شوی چې هلکانو او نجونو ته باید یو شان د زده کړې حق ورکړل شي.

طالبانو تل ټینګار کړی چې د اسلامي شرعیت په رڼا کې انجونو ته د زده کړو حق ورکوي خو د فعالانو ویره دا ده چې دا بندیز دوام ونه کړي او د طالبانو د تېرې پنځه کلنې دورې په څېر د انجونو د زده کړو په برخه کې د دوی ژمنې تر پایه عملي نه شي.

Continue Reading
Advertisement

بی بی سی پښتو

د جاپان شهزادګۍشاهي مقام پرېښود او واده یې وکړ

خپور شوی

په

(Last Updated On: لړم ۴, ۱۴۰۰)
د سې شنبې پر ورځ دې جوړې خبري غونډه وکړه.

Getty Images
د سې شنبې پر ورځ دې جوړې خبري غونډه وکړه.

د جاپان شهزادګۍ ماکو له خپل شاهي حیثیته تېره شوه او د محصلۍ دورې له ملګري کيې کومورو سره یې واده وکړ.

د جاپاني قانون له مخې د شاهي کورنۍ ښځینه غړې له یوه عام سړي سره له واده وروسته خپل شاهي حیثیت له لاسه ورکوي، خو د نارینه غړو شاهي حیثیت بیا پر ځای پاتې کېږي.

اغلې ماکو دغه راز د واده له شاهي مراسمو تر سره کولو هم ډډه کړې او هغه پیسې یې هم نه دي اخیستې چې واده وروسته د شاهي کورنۍ نجونو ته ورکول کېږي.

نوموړې د شاهي کورنۍ لومړنۍ ښځینه غړې ده چې له واده وروسته له دا ډول مراسمو او د پیسو له اخیستلو انکار کوي.

تمه کېږي چې دا جوړه به له واده وروسته د اوسېدو لپاره امریکا ته لاړ شي، چې ښاغلی کومورو پکې د مدافع وکیل په توګه دنده لري.

People take part in a march to protest against the marriage between Japan's Princess Mako and Kei Komuro in Tokyo on October 26, 2021.

Getty Images
د دې واده پر ضد احتجاج هم شوی

یو شمېر جاپانیانو په خواله رسنیو او ځايي ورځپاڼو کې د نوموړي په هکله نیوکې هم کړې او د بېلګې په توګه د هغه د سر وېښتو پر کوڅۍ جوړولو اعتراضونه وشول، چې ګواکې له یوې شهزادګۍ سره د واده کوونکي لپاره مناسب نه دي.

د سې شنبې پر ورځ د دې جوړې د واده پر ضد احتجاج هم شوی دی.

بل لور ته پر همدې سه شنبه اغلې ماکو په یوه خبري غونډه کې وویل، که د دې د واده له کبله کومه ستونزه رامنځته شوې وي، بخښنه غواړي. هغې زیاته کړه:

که کوم ناسم پوهاوی رامنځته شوی وي، بخښنه غواړم… او له هغو ټولو مننه کوم چې پرلپسې یې زموږ ملاتړ وکړ.

د این ایچ کي په رپوټ کې بیا د نوموړې له قوله ویل شوي:

زما لپاره کي بې بدیله دی، واده زموږ لپاره اړین و.

Japan's Princess Mako (R) hugs her sister Princess Kako (2nd R) before leaving her home at Akasaka Estate in Tokyo on October 26, 2021

Getty Images
شاهزادۍ ماکو د واده پر ورځ توکیو کې له کوره وتلو مخکې له خپلې خور شاهزادۍ کاکو سره مخه ښه کوي.

ښاغلي کومورو بیا په دې هکله وویل، له اغلې ماکو سره مینه کوي او غواړي ژوند له هغې سره ګډ تېر کړي.

نوموړي وویل:

زه له ماکو سره مینه کوم. موږ یوازې یو ځل ژوند لرو، او زه غواړم موږ یې له هغه چا سره تېر کړو، چې مینه ورسره لرو.

د اې ایف پي رپوټ کې د نوموړي له قوله ویل شوي، چې د ناوړه تورونو له کبله د اغلې ماکو ذهني او فزیکي وضعیت ته خواشینی و.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

د داعش ډلې جرمن غړې د یزیدي نجلۍ مړینې په تړاو په بند محکومه شوه

خپور شوی

په

(Last Updated On: لړم ۳, ۱۴۰۰)
جنیفر وینیسچ په محکمه کې خپل مخ په دوتنه کې پټ کړی

Getty Images
جنیفر وینیسچ په محکمه کې خپل مخ په دوتنه کې پټ کړی

د جرمني میونیخ کې هغې مسلمانې شوې ښځې ته د لس کلن زندان سزا ورکړل شوې، چې عراق کې له اسلامي دولت نومې ډلې سره له یو ځای کېدو وروسته یې یوه ایزيدي نجلۍ وژلې وه.

ویل کېږي، جنیفر وینیسچ له خپل مېړه سره په شریکه وژل شوې نجلۍ د وینځې په توګه پېرلې وه.

پر دې ښځه تور و، چې تر سره لمر لاندې د تندې له کبله د پنځه کلنې نجلۍ مړینې پر مهال د مېړه تر څنګ ولاړه وه او جنګي جرم یې کړی دی.

د وینیسچ مېړه چې یو عراقی جهادي وسله وال و، د جرمني په فرانکفرت کې محاکمه کېږي.

دا پېښه ۲۰۱۵ کال کې د عراق فلوجه کې رامنځته شوې وه.

وینیسچ پر ځان لګېدلي تورونه رد کړي دي. د دې مدافع وکیل وايي، د مړې شوې نجلۍ مور نورا د باور وړ عیني شاهده نه ده او داسې هېڅ ثبوت نه شته چې دا نجلۍ مړه شوې ده.

د یادونې ده چې داعش وسله والو نورا او لور یې له یو شمېر نورو ایزیدي ښځو سره یو ځای د وینځو په توګه پېرلې وې.

په روانه محاکمه کې داسې تمه کېږي چې د وینیسچ د مېړه طحا الجمیلي په هکله به راتلونکې میاشت پرېکړه وشي.

دا د ایزدیانو پر ضد د داعش ډلې جرمونو لومړنۍ محاکمه بلل کېږي.

کرد توکمه ایزیدیان د عراق شمال کې لومړنۍ ټولنه ده، چې داعش وسله والو په ځانګړې توګه په نښه کړه. وینیسچ په ۲۰۱۶ کال کې ترکیه کې له نیول کېدو وروسته جرمني ته د محاکمې لپاره سپارل شوې وه.

داعش وسله والو ۲۰۱۴ کال کې د عراق شمال کې د ایزیدیانو مرکزي مېشت سیمه ونیوله او زرګونه ښځې او ماشومانې یې د وینځو په توګه له ځان سره بوتلې.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

یو شمېر افغان ښځو له ملګرو ملتونو غوښتي، د افغانستان استازولي دې طالبانو ته نه ورکوي

خپور شوی

په

(Last Updated On: تله ۳۰, ۱۴۰۰)
ملګري ملتونه

Getty Images

یو شمېر افغان ښځو له ملګرو ملتونو غوښتي په دغه سازمان کې دې د طالبانو استازولۍ ترلاسه کولو مخه ونیسي.

د رویټرز رپوټ کې ویل شوي، نیویارک کې د ملګرو ملتونو مرکزي دفتر ته د پنجشنبې پر ورځ یوه لیدنه کې دې ښځو په یاد سازمان کې د خپل هېواد لپاره د غوره استازولۍ غوښتنه وکړه.

افغان سیاستوالې فوزیه کوفي د ملګرو ملتونو عمومي مرکز مخې ته له خبریالانو سره په دې هکله خبرو کې وویل:

دا ډېره اسانه (چاره) ده. ملګري ملتونه باید دا څوکۍ هغه چا ته ورکړي، چې د افغانستان د ټولو خلکو حقونو ته درناوي کوي.

له فوزیه کوفي سره دې د ملګرو ملتونو سازمان په دې لیدنه کې سیاستواله ناهید فرید، پخوانۍ دیپلوماته اصیله وردګ او خبریاله انیسه شهید هم ملګرې وې.

اغلې فرید خبریالانو ته وویل، طالبانو د افغانستان کنټرول تر لاسه کولو پر مهال ژمنه کړې وه، چې ښځو ته به د کار او زدکړو اجازه ورکوي، خو په وینا یې دوی پر خپله ژمنه نه دي درېدلي.

په افغانستان کې د نجونو پر تعلیم بنديز نړيوال غبرګونونه راپارولي او د طالبانو د رسيمت پېژندو پر وړاندې هم خنډ ګرځېدلي دي.

د یادونې ده چې طالبانو مخکې ويلي وو چې “د اسلامي اصولو له مخې له شپږم ټولګې پورته د نجونو د زدکړو لپاره په لارښود کار کوي”.

ملګرو ملتونو له دې مخکې ویلي دغه سازمان کې د افغانستان د استازیتوب په اړه یوه کومېټه پرېکړه کوي چې نهه هېوادونه یې غړي دي.

ښايي دا کومېټه روانه میاشت غونډه وکړي.

بل لور طالبانو ویلي، په ملګرو ملتونو کې د افغانستان څوکۍ دې د دوی رژیم ته ورکړل شي او په دې سره به په اسانۍ وکړی شي چې د بشري مرستو لپاره له ملګرو ملتونو سره همغږي وکړي.

په قطر کې د طالبانو د سیاسي دفتر ویاند سهیل شاهین چې د طالبانو له خوا ملګرو ملتونو کې د اوسني نظام د استازي په توګه معرفي شوی یوه بیان کې ویلي و چې طالبان په ټول افغانستان واک لري او د ده په وینا د نړیوالو قوانینو له مخې هم “دا زموږ حق دی چې په ملګرو ملتونو کې نمایندګي ولرو”.

Continue Reading

Trending

آریانا نیوز: ټول حقونه خوندي دي