Connect with us

بی بی سی پښتو

صدیقي: طالبانو سره د خبرو ځای په اړه هوکړه نه ده شوې؛ یوازې لومړنۍ ناسته دوحه کې کېږي

خپور شوی

 په

(Last Updated On: غبرګولى ۲۵, ۱۳۹۹)

د افغان ولسمشر محمد اشرف غني ویاند صدیق صدیقي وایي، د افغان حکومت او طالبانو ترمنځ د مخامخ خبرو د ځای په اړه تر اوسه افغان حکومت کومې هوکړې ته نه دی رسېدلی، او یوازې لومړنۍ ناسته به په دوحه کې ترسره شي.

ښاغلي صدیقي پر خپله ټوېټر پاڼه دا سپیناوی د ځینو هغو رپوټونو په غبرګون کې کړی چې ویل یې، افغان ولسمشر د قطر له ځانګړي استازي سره پر دې سلا شوی دی چې بین الافغاني خبرې به په دوحه کې ترسره کېږي.

دوه ورځې وړاندې هم افغان حکومت ویلي وو، دوی کابل کې د طالبانو له پلاوي سره د دې خبرو لپاره د نېټې او ځای پر ټاکلو بوخت دي.

په تېره یوه اوونۍ کې د افغان حکومت او طالبانو ترمنځ د مخامخ خبرو د پیل هیلې زیاتې شوې دي، او دې لړ کې د افغان سولې لپاره د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ځانګړی استازي زلمي خلیلزاد کابل کې له افغان ولسمشر سره کتلي.

همدا راز د پاکستان د پوځ لوی درستیز جنرال قمر جاوېد باجوه د ترهګرۍ پر وړاندې د مبارزې او د شخړو د اوارولو لپاره د منځګړيتوب په برخه کې د قطر بهرنیو چارو وزير ځانګړي استازي مطلق بن ماجد القحطاني هم کابل ته تللي وو.

افغان حکومت: طالبان لا هم پر افغان ځواکونو بریدونه کوي

.

Getty Images

بل لور ته د افغانستان امنیتي بنسټونه وايي، طالبانو تاوتریخوالی پراخ کړی، پرسوله باور نه لري او یوزاې په تېره یوه اونۍ کې یې څه باندې ۴۰۰ امنیتي سرتیرو ته مرګ ژوبله اړولې ده.

د کورنیو چارو وزارت ویاند طارق آرین چې نن د یکشنبې په ورځ (د جون ۱۴/د غبرګولي ۲۵) د ملي امنیت شورا او د محلي ارګانونو ادارې له ویاند سره یې په ګډه خبري غونډه کې وینا کوله وویل، د طالبانو او امریکا ترمنځ له هوکړې او د اورکم له اونۍ وروسته طالبانو له خوا د تاوتریخوالی څو څپې پیل شوي دي.

ښاغلي آرین په تېره یوه اونۍ کې د تلفاتو په اړه وویل:

“په تېره یوه اونۍ کې طالبانو په ۲۹ ولایتونو کې ۲۲۲ تحرکات لرل، چې د دې تحرکاتو او پر افغان امنیتي ځواکونو د طالبانو د بریدونو په پایله کې د افغان امنیتي ځواکونو ۴۲۲ سرتیري شهیدان – او یا – ټپیان شوي دي چې له ډلې ۱۷۱ تنه امنیتي سرتیري وژل شوي،۱۹۹ تنه ټپیان دي او ۱۰ تنه نوراسیران شوي دي.”

د کورنیو چارو وزارت وايي، د طالبانو د بریدونو دا څپې په څو برخو تمرکز درلود. له دې ډلې پر امنیتي ځواکونو، پر عامه تاسیساتو، د برېښنا پر ستنو او د امنیتي ادارو د منسوبینو پر ترور بریدونه شوي دي.

.

Getty Images

ښاغلي ارین وویل، په بل پړاو کې پر دیني عالمانو د بریدونو لړۍ پيل شوه چې د ده په وینا پر خلکو د رواني فشار د یوې وسیلې په توګه دې کار ته مخه شوې ده.

د کورنیو چارو وزارت وايي، دا ډول بریدونه د “طالبانو د ترهګریزو بریدونو یوه برخه ده.” خو طالبانو په دې وروستیو کې د دیني عالمانو په څو پېښو کې لاس لرل رد کړي او ان هغه یې غندلي دي.

د سیمه ییزو ارګانون ویاند سید شاه سقیم وویل، طالبانو لکه د تېر په څېر پر عامه تأسیساتو بریدونه ته دوام ورکړی. هغه وویل، په تېره یوه اونۍ کې طالبانو په څو ولایتونو کې ۵۱ واړه او غټ پلونه الوزولي دي او د ده په وینا حکومتي خدماتو ته د خلکو لاس رسی کم شوی دی.

د نوموړي په وینا د دې پلونو لویه برخه په کندهار، پکتیا او پکتیکا ولایتونو کې دي او له دې ډلې نږدې نیمايي یاني ۲۲ یې یوازې په پکتیا ولایت کې په بمونو الوزول شوي دي.

ښاغلي سقیم ادعا وکړه چې د دې سربیره طالبانو په دې موده کې ځینې لورې لارې په بلډوزرونو اړولې او یا یي په بمونو الوزولي دي.

د ملي امنیت شورا ویاند جاوېد فیصل دې ګډې خبرې غونډه کې په دې وروستیو کې شوې تاوتریخوالي ته په اشارې سره وویل، چې د تېرو کلونو د همدې مهال پر تله مرګ ژوبله نه ده کمه شوې او تاوتریخوالي کې نه یوازې دا چې کمی نه دی راغلی بلکې دده په وینا زیات شوی هم دي.

ښاغلي فیصل زیاته کړه :

“دا په دې مانا ده چې طالبانو له خپل ادرسه سولې لپاره تلاش نه دی کړی بلکې لا هم تر اوسه دوی پر جنګ او افغان وژنه متمرکز پاتې دي او دا په دې ماناده چې طالبان څنګه چې لازمه ده د سولې لپاره لازمه هیله نه لري.”

خو ښاغلي فیصل وویل، د تاوتریخوالي د دې لړۍ سره به بیا هم د طالب بندیانو د ازادولو لړۍ دوام وکړي:

“دوه زره طالب زندانیان به خوشي کېږي خو د دې ډلې زندانیانو له خوشي کولو وړاندې به د دواړو خواوو تخنیکي ډلې ناستې ولري او نوملړونه یو له بل سره شریک کړي.”

دی وايي، ولسمشرغني ژمن دی چې دوه زره نور طالب زندانیان به خوشي شي، خو په ټکو ځینو تخنیکي کارونو ته اړتیا ده: “د سولې د خبرو پر وړاندې اساسي خنډ لا هم طالبان دي، افغان دولت بشپړ چمتوالی ښودلی، د خبرو لپاره یې یو مذاکراتي ټیم هم اعلان کړی، د سولې د خبرو اجنډا مو هم وړاندیز کړې، خو له بده مرغه د طالبانو له ادرسه هېڅ پرمختګ نه دی شوی.”

ښاغلي فیصل هیله وښوده چې نوردې طالبان د سولې لپاره مخامخ خبرې په هېڅ یوه پلمه ونه ځنډوي او نوموړي ددې ډلې له لوري د تاوتریخوالي دوام د سولې د خبرو په وړاندې اساسي ستونزې وبللې.

وسله والو طالبانو د افغان امنیتي بنسټونو د دې تازه څرګندونو په غبرګون کې تر اوسه څه نه دي ویلي، خو له دې وړاندې یې پرعامه تاسیساتو او پر ملکي وګړو بریدونو کې لاس لرل رد کړي دي.

طالبانو دغه راز ویلي چې د سولې خبرو ته ژمن دي، خو د افغانانو ترمنځ له خبرو وړاندې باید د امریکا او طالبانو ترمنځ د شوې هوکړې سره سم ۵۰۰۰ طالب بندیان خوشي شي او په مقابل کې به یې دا ډله د حکومت زر تنه زندانیان ازاد کړي.

Continue Reading
Advertisement

بی بی سی پښتو

آیا په هند کې رښتیا هم د نارینه و پرتله د ښځو شمېر ډېر دی؟

خپور شوی

په

(Last Updated On: ليندۍ ۷, ۱۴۰۰)
هند

Getty Images

د هندوستان د حکومت لخوا د کورنيو د روغتیايي معلوماتو په اړه د ترسره شوې سروې له مخې چې پایلې تازه خپرې شوې په هندوستان کې د هرو ۱۰۰۰ نارینه و په مقابل کې اوس ۱۰۲۰ ښځې شته.

کارپوهان د دې معلوماتو د کارولو په اړه د احتیاط سپارښتنه کوي ځکه چې په دې سروې کې د هندوستان د ۳۰۰ میلیونو کورنیو له ډلې یوازې د ۶۳۰ زرو کورنیو په اړه معلومات راټول شوي او وايي چې ريښتنی انځور به هله څرګند شي چې په هندوستان کې ټولشموله سرشمېرنه ترسره شي.

هند کې د نفوس د صندوق مشرې پونم موټریجا له بي بي سي سره په خبرو کې وویل د نفوسو سرشمېرنه کې د ټول نفوس په اړه معلومات راټولېږي او په دقیق ډول په کې جنسي تناسب معلومېږي.

خو خپرو شویو شمېر وار دمخه په هندوستان کې د خبرونو سرټکي جوړ کړي ځیني ادعا کوي چې خپرې شوې شمېرې ټولنیزو بدلونو ته اشاره کوي چې له مخې یې مخکې د نجونو پرځای نارینه بچیانو ته ترجیع ورکول کېده.

د هندوستان د روغتیا وزیر ویلي دا لومړی ځل دی چې په هندوستان کې د ښځو شمېر د نارینه و پرتله ډېر شوی دی.

یوه بل چارواکي بیا ویلي چې دا د حکومت لخوا د ښځو د وسمنولو په لړ کې د اقداماتو پایله ده.

هندوستان

Getty Images
په تېر کې د هند حکومت منلې وه چې په لوی لاس د نجونو د ضایع کولو په مخنیوي کې پاتې راغلی دی.

د رسنیو په رپوټونو کې دا د یوې لویې لاسته راوړنې او ډیموګرافیک په توګه ستایل شوی او یوه خبریال لیکلي چې هندوستان د پرمختللو هېوادونو لیګ ته وردننه شو.

خو کمپاین کوونکي وايي دا شمېرې څه نه زیاتوي او د حکومت ادعا بې ځایه بولي.

څیړونکی او فعال سبوجورج وايي په تېرو ۱۰۰ کلونو کې زموږ په سرشمېرنو کې د ښځو پرتله د نارینه و شمېر ډېر وو.

نوموړی وايي په ۲۰۱۱ کال کې د ترسره شوې سرشمېرنې له مخې د هرو ۱۰۰۰ نارینه و په مقابل کې ۹۴۰ تنه ښځې وې او د هرو ۱۰۰۰ نارینه ماشومانو په مقابل کې ۹۱۸ نجونې وې نو څنګه کېدای شي چې په لسو کلونو کې دومره لوی بدلون رامنځ ته شي.

هندوستان له ډېرې مودې راهیسې د داسې هېواد په توګه یادېږي چې د ښځو شمېر په کې د نارینو پرتله کم دی.

په هندوستان کې زامنو ته د لورګانو پرتله ترجیع په دې خاطر ورکول کېږي چې د ډېرو په ګومان نارینه بیچان کولای شي چې په زاړه عمر کې د خپلو میندو او پلرونو ساتنه او پالنه وکړي او نجونو میندې او پلرونه اړ دي چې د وادولو لپاره د ډېر لګښت جهیز د زوم کورنۍ ته ورکړي.

کمپاین کوونکي وايي د نجونو ضد دغه تعصب له امله له ۱۹۷۰ لسیزې راپدیخوا چې د مور په نس کې د ماشوم د جنس معلومول شوني شوي لسګونه میلیونه نجونې له زېږون دمخه په لوی لاس ضایع کړای شوې دي.

ښاغلي جورج وايي که په تېرو ۳۰ یا ۴۰ کلونو کې نجونې له زېږدو دمخه نه وای ضایع کړای شوې نو اوس به په رښتیا هم هندوستان کې د نارینه و پرتله د ښځو شمېر ډېر و.

د یادونې ده چې په تېر کې د هند حکومت منلې وه چې د نجونو د ضایع کولو په مخنیوي کې پاتې راغلی او پخواني لومړي وزیر من موهن سینګ د نجونو ضایع کول ملي شرم بللی و او د نجونو د ژغورنې غږ یې کړی و.

هند

Getty Images
هندوستان کې په ۲۰۱۱ کال کې د ترسره شوې سرشمېرنې له مخې د هرو ۱۰۰۰ نارینه وو په مقابل کې ۹۴۰ تنه ښځې وې.

دغه راز په ۲۰۱۴ کال کې واک ته له رسېدو وروسته د هندوستان اوسني لومړي وزیر نریندرا مودي هم له خلکو غوښتنه وکړه چې په وینا یې د خپلو لورګانو له وژولو لاس واخلي او یو کال وروسته یې یوه پروژه پیل کړه چې له مخې یې کورنۍ وکولای شي خپلې لورګانې وساتي او زده کړې پرې وکړي.

خو له دې اقداماتو سره سره ډېر بدلون ته سترګو کېږي او په وروستیو کلونو کې رپوټونه وو چې نوي زېږدلي نجونې پر سړکونو پرېښودل شوې، خښې کړای شوې او یا هم سیندونو او ویالو ته اچول شوې دي.

دغه راز رپوټونه وايي هندوستان کې اوس هم په غیرقانوني ډول د جنسي مسایلو د کلېنیکونو کاروبار ښه ګرم دی.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

پولیسو له ښځو سره د زور زیاتي پر ضد لاریوانوالو اوښکې بهوونکی ګاز کارولی

خپور شوی

په

(Last Updated On: ليندۍ ۵, ۱۴۰۰)
ترکیه کې د حکومت هغه ګام وغانده، چې له مخې یې ترکیه له ښځو سره د تاو تریخوالي مخنیوي له نړیواله تړونه وتلې

Getty Images
ترکیه کې د حکومت هغه ګام وغانده، چې له مخې یې ترکیه له ښځو سره د تاو تریخوالي مخنیوي له نړیواله تړونه وتلې

د نړۍ په لر او بر کې یو شمېر ښځو د جنسیت پر بنسټ د تاو تریخوالي ضد لاریونونه او مظاهرې کړې.

په ترکیه او مسکیکو کې بیا پولیسو د دې لاریونونو خپرولو لپاره اوښکې بهوونکی ګاز او لوګي خپروونکي بمونه کارولي.

د ترکیې په استانبول کې د لاریونیانو او پولیسو تر منځ تاوتریخوالی رامنځته شو.

مظاهره چیانو د حکومت هغه ګام وغانده، چې له مخې یې ترکیه له هغه نړیواله تړونه وتلې، چې موخه یې د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي کمونه ده.

د ترکیې استانبول په تقسیم میدان کې پولیس او مظاهره چیان لاس او ګرېوان شول.

د یادونې ده چې د ولسمشر رجب طیب اردوګان ځینې پلویان دا تړون د ترکیې له مذهبي ارزښتونو سره په ټکر کې بولي او خپله ولسمشر اردوګان هم ویلي، د ښځو ملاتړ برخه کې به له ځايي قوانینو ګټه واخیستل شي.

مکسیکو کې د لاریونوالو او پولیسو تر منځ اخ و ډب کې ۱۷ کسان ټپیان شوي

EPA
مکسیکو کې د لاریونوالو او پولیسو تر منځ اخ و ډب کې ۱۷ کسان ټپیان شوي

د رویټرز خبري اژانس په رپوټ کې د یوې لاریونوالې له قوله ویل شوي دي:

ښځې وژني، برالا یې وژني، موږ دا وضعیت نه منو.

د بشري حقونو ځايي فعالان وايي، د سږ کال له پیله تر اوسه ۳۴۵ ښځې وژل شوې دي.

بل لور مسکیکو سټي کې هم پولیسو د هغو ښځو مخه ونیوه، چې دې لړ کې یې لاریون کاوه.

په مکسیکو سټي کې دې لاریونوالو ښځو د ښځو وژنې بندولو غوښتنه کوله.

د بخښنې نړیواله ټولنه وايي، مسکیکو کې هره ورځ لږ تر لږه لس ښځې یا نجونې وژل کېږي.

د ځايي رسنیو په رپوټ کې ویل شوي، لاریونیانو پولیس په ډبرو وویشتل او د ۱۰ پولیسو په ګډون ۱۷ کسان ټپیان شول.

له ښځو سره د زور زیاتي پر ضد د لندن، پاریس او بارسلونا لارو کوڅو ته د مظاهرو او لاریونونو لپاره سلګونه کسان راوتلي وو.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

د بښنې نړیوال سازمان: نړیواله ټولنه باید د افغان د ښځو حقونو خوندیتوب ملاتړ وکړي

خپور شوی

په

(Last Updated On: ليندۍ ۴, ۱۴۰۰)
افغانستان

Getty Images

د بښنې نړیوال سازمان وايي، نړیواله ټولنه باید د اوږدې ژمنتیا لپاره په افغانستان کې د ښځو حقونو د خوندیتوب ملاتړ وکړي.

د ایمنسټي انټرنېشنل دغه غوښتنه د ۱۶ مشهورو افغان مېرمنو لاسته راوړنو ستایلو د نوي کمپاین له پیله مخکې په یوه رپوټ کې شوې ده.

د جنسیت پر بنسټ د تاوتریخوالي ضد کمپاین په مناسبت چې هر کال د نومبر پر ۲۵ مه پیلېږي، د بشري حقونو مدافع فعالانو پرېکړه کړې کمپاین کې د هغو افغان مېرمنو د ژوند کیسې وړاندې کړي چې تېرو ۲۰ کلونو کې له ستړو، ستونځو سره سره د ژوند په ډګر کې بریالۍ شوې دي.

دې بنسټ د یو شمېر دې ښځو له خولې خپل رپوټ کې ویلي چې د طالبانو له واکمنۍ وروسته د کار، تعلیم، وینا او احتجاج کولو په برخه کې د ښځو حقونه ترپښو لاندې شوي دي او له تاوتریخوالي سره مخامخ دي.

په رپوټ کې ویل شوي، پر افغانستان د طالبانو ترواکمنېدو ورسته پر افغان ښځو سخت بندیزونه لګول شوي دي، د روغتیا او ځینو نورو برخو پرته په نورو سکتورونو کې ښځو ته ویل شوي چې کارونو ته ستنې نه شي.

رپوټ کې ویل شوي، د منځنیو ښونځیو او لیسو نجونې زده کونکې له تعلیمه بي برخه دي، ښځې له محرم پرته له کوره بهر د وتلواجازه نه لري او د جنسیتي توپیر له کبله لوړو زده کړو برخه کې د ښځو ونډه کمه شوې ده.

مجاهد

Reuters
د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د بښنې نړیوال سازمان دغه رپوټ بي بنسټه بللی

خو طالبانو د بښنې نړیوال سازمان دغه رپوټ بي بنسټه بللی او رد کړی یې دی. د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد بي بي سي ته وویل:

د تعلیم او روغتیا په برخه کې ښځینه فعالې دي. هغه خبرې بې بنسټه دي، چې ځینې مغرضې کړۍ وايي، ګواکې ښځې له کوره بهر نه شي تلای، د افغانستان په ښارونو کې ښځې ازادانه ګرځي، دا ډول پروپاګند د دښمنو کړیو کار دی، چې متاسفانه ځینې نړیوال سازمانونه یې د استدلال په توګه کاروي.

تېرو شلو کلونو کې د افغان ښځو حقونو په برخه کې پام وړ پرمختګونه شوی وو او څه باندې ۳،۳ میلیونه نجونو زده کړې کولې، خو اوس داسې اندېښنې شته چې د طالبانو په داسې سرپرست حکومت کې چې ټول غړي یې نارینه دي، ښايي د دې پرمختګونو مخه ډب شي.

پر افغانستان د طالبانو تر واکمنېدو وروسته د افغان ښځو د حقونو خوندې کول د نړیوالو له خو ا د طالبانو حکومت رسمیت پیژندنې یو مهم شرط په توګه وړاندې شوی دی.

Continue Reading

Trending

آریانا نیوز: ټول حقونه خوندي دي