Connect with us

بی بی سی پښتو

د فرح اکبر وژنه؛ کویت کې د ښځو د خوندیتوب غوښتنې په ډېرېدو دي

Avatar

خپور شوی

 په

(Last Updated On: April 29, 2021)
Kuwaiti woman wearing mask with national flag (file photo)

AFP
کوېټۍ مېرمن چې د خپل هېواد بیرغ سره یې ماسک اغوستی دی.

دانه اکبر د خپلې خور د مړینې د خبر تر اورېدو وروسته کړېکو او ساندو کې وايي “درته ومې ویل چې دی به یې ووژني. اخر یې هم خور راووژله!… حکومت چېرته دی؟”.

دا شېبه په ویډېو کې ریکارډ شوې او خپرېدو سره یې د کویت لروبر کې د غم او غوسې څپه را پورته شوې ده.

فرح حمزه اکبر تېره اوونۍ کویت کې ووژل شوه.

دا په داسې حال کې ده چې د کورنۍ غړو یې له وړاندې چارواکو ته ویلي هم و چې له یو ځوروونکي کس یې خوندي کړي.

د رپوټونو له مخې هغه د خپلې لور او خورزې د سترګو پر وړاندې تښتول شوې وه.

د کورنیو چارو وزارت لخوا په دې تړاو خپره شوې اعلامیه کې راغلي چې فرح اکبر یوه سړي له خپل موټر کښته او له ځان سره نامالوم ځای ته وړې وه.

هغه وروسته د یوه روغتون مخ ته غورځول شوې چې ډاکترانو بیا مړه اعلان کړه.

اعلامیه وايي د پېښې عامل نیول شوی او منلې یې ده چې فرح اکبر یې سینه کې په چړې وهلې ده.

هغه په لومړۍ درجه وژنه تورن شوی چې کویت کې یې سزا اعدام دی.

د فرح کورنۍ ځايي رسنیو ته ویلي چې دوی له دې سړي سره پېژندګلوي نه لري او وړاندې یې د هغه د ځورونو په اړه شکایت ثبت کړی و.

د انصاف لپاره اوږده لار په مخ کې ده

Protesters in Kuwait

Getty Images
کویت کې د فرح اکبر په ملاتړ مظاهر.

دې پېښې کویت کې له ځورونې او زورزیاتي د ښځو د لا ډېر خوندیتوب لپاره له وړاندې پورته شوی غږ پیاوړی کړی دی.

د روان کال لومړیو کې ښځو سره د تاوتریخوالي بې شمېره پېښو ته د پام اړولو لپاره پر خواله رسنیو د #Lan_ Asket (چپ به نه شم) کمپاین وچلول شو.

وروستیو کلونو کې د کورنیو د غړو لخوا د ښځو د وژل کېدو د بېلابېلو پېښو د رپوټونو خپرېدو د دې اړتیا ښکاروله چې مېرمنو ته د خوندیتوب د احساس ورکولو لپاره باید قوانین جوړ او ټولنیز بدلون رامنځ ته شي.

تېر سپتمبر کې د کورني تاوتریخوالي په تړاو قانون تصویب شو. دې ته د یوه رغند او مثبت ګام په سترګه کتل کېږي.

دې کې مېرمنو لپاره د سرپناه برابرولو پلان هم شامل دی چې قربانیانو ته د زیاتي کوونکو د لاسرسي مخه نیسي.

خو له دغو هڅو سره سره پر دې لار د لا نور مزل او نورو ګامونو د پورته کېدو د اړتیا یادونه کېږي.

د فرح اکبر تر وژل کېدو وروسته ګڼ شمېر ښځې او سړي پارلمان ته نږدې اراده څلور لاره کې د دې لپاره راټول شول چې دا پېښه وغندي.

دا میاشت همدې ځای ته نږدې فاطمه العجمي هم د خپل ورور لخوا په ډزو وژل شوې وه.

هغې د ساتونکې په توګه دنده پر مخ وړه او کویت کې د خپلو کورنیو د غړو لخوا د ښځو د وژل کېدو د ګڼو نورو پېښو په څېر د دې پېښې د لامل بشپړ جزیات هم مالوم نه شول.

د کویت د جزا قانون کې هغو سړیو لپاره سپکه سزا پام کې نیول شوې چې د کورنۍ کومه ښځینه غړې د فحشا په جرم وژني.

که څه هم فعالانو کلونه کلونه د جزا قانون د دې مادې د لغوه کېدو لپاره منډې ترړې او کمپاینونه کړي، خو ځای یې نه دی نیولی.

هغه غږونه چې پخوا نه اورېدل کېدل

Women walk through a market in Kuwait City (file photo)

AFP
کویټ ښار کې مېرمنې

د خواله رسنیو مجازي نړۍ کې اوس داسې ګڼ شمېر غږونه راپورته او اورېدل کېږي چې پخوا د ښځو د حقونو په تړاو بحثونو کې نه اورېدل کېدل.

په خواله رسنیو د هویت د پټ پاتې کېدو امکان د غږ اوچتوونکي لا زړور کړي دي.

کویت کې فېمینیستي حرکت د ډېر محافظه کار او اکثریت قوم بدوي د ښځو د یوې ډلې لخوا اداره کېږي.

د دغه حرکت ښځې غوره ګڼي چې هویت یې پټ وساتل شي او بي بي سي سره د خصوصي پیغامونو له لارې خبرو ته چمتو شوې دي.

دوی تېر کال انلاین غونډې پیل کړې او اوس وايي د فېمینیستانو په یوې داسې ډلې اوښتي چې د بې وطنه بدوي قوم، کورنیو بهرنیو کاریګرو او د ټرانس جنسیتو په څېر د زیان منونکو ډلو په ګډون، کویټ کې د ټولو مېشتو ښځو د ژوند په اړه غور کوي.

دوی له ځورونې او تاوتریخوالي د ښه خوندیتوب لپاره د قوانینو په اړتیا ټینګار کوي.

دغه فېمینیستانې زیاتوي چې ټول کویت کې ښځې د ورپېښو ګواښونو په ثبتولو کې له ستونزو سره مخامخ دي او قضیې ېی جدي نه نیول کېږي.

خو زیاتوي چې قبایلي ښځې تر ټولو ډېرې کړاو سره لاس ګریوان دي او چارواکي یې شکایتونو سره د کورنیو مسایلو په توګه چلن کوي.

د دغه ګروپ یوه غړې وايي: “د کویت د بدوي (قوم) ښځو ستونزو د کورنیو له دننه پیلېږي، ځکه دا قوم په حکومت کې دننه بل حکومت دی. بدوي ښځې د خپلو کورنیو او خپل ټول چاپيریال لخوا پر هغوي دغه تپل شوې وضعیت منلی دی.”

اضافه خنډونه

Kuwaiti MPs attend a parliament session at the National Assembly

Getty Images
د کویټ پارلمان کې استازي پر یوه مسله پرېکړه کوي.

فعاله حدیل الشمري چې د کویت له سل زرو د ډېرو بې وطنه بدوي قوم اړوند ده، وايي، د دې په څېر مېرمنې خو د مرستې د غوښتو پر خلاف له لا ډېرو ستونزو سره مخامخېږي.

د دغه قوم غړي چې د کویت د تابعیت رسمي اسناد نه لري، چارواکو سره د ځورونې او زور زیاتي شکایت نه شي ثبتولی.

ډېر یې زدکړو ته په لاسرسي او د قانوني کار موندلو کې هم له ستونزو سره مخامخ دي.

حدیل وايي دغو ستونزو د ښځو کړاو لا پسې ډېر کړی دی:

“موږ له نورو ښځو سره کړاو کې هم شریک یو، خو بدوي ښځې له دې هم کړېږي چې په کمزوري دریځ کې دي.”

وکیله او فعاله عمانیه اشرف وايي که څه هم شخصآ یې ګواښ نه دی تجربه کړی، خو ټولنه کې ښځو ته پر پېښو خطرونو خبره ده.

نوموړې وايي: “که یوازې زه، زما ملګرې او کورنۍ خوندي ژوند لري نو دا په دې معنا نه ده چې ټولې ښځې دې خوندي وي. د فراح قضیه په ځورولو پیل شوه او په قتل پای ته ورسېده. نو ښځې خوندي نه دي.”

Continue Reading
Advertisement

بی بی سی پښتو

ننګرهار : په سیند کې د ډوب شویو کسانو لټون روان دی

Avatar

خپور شوی

په

(Last Updated On: June 13, 2021)
ننګرهار، سیند، بهسود، اوبه

BBC
د ننګرهار چارواګي وايي له سینده د تېریدو پرمهال په کښتې کې لس کسان سباره و چې یو ماشوم ترې ژغورل شوی او د نورو لټون روان دی.

د افغانستان ختيځ ولايت ننګرهار په بهسودو ولسوالۍ کې د سيند له يوې ډډې بلې ته د خلکو د وړلو راوړلو کښتۍ د ډوبېدو پېښه کې لږ تر لږه له لسو ډوب شویو کسانو يو ماشوم ژغورل شوی او يو مړی موندل شوی، خو د یوې ښځې په ګډون اته کسان لا هم اوبو کې ورک دي.

دغه کښتۍ نن شنبه له غرمې وړاندې شاوخوا لس بجې د بهسودو ولسوالۍ په ګردي کڅ سيمه کې اوښتې ده.

د ننګرهار ځايي چارواکي وايي، د کښتۍ کيبل پرې کېدو سره د کښتۍ سورلۍ اوبو اخيستي دي.

د ننګرهار د والي وياند عطاالله خوږياڼی وايي، کښتۍ کې د يوې ښځې او ماشوم په ګډون لس کسان ناست وو چې د ځايي خلکو په مرسته ماشوم ژوندی ایستل شوی او نورو ډوبو شویو کسانو پسې لټون روان دی.

ځينو ځايي سرچينو بیا د ډوب شويو کسانو شمېر اته کسان ښوولی دی.

له کونړ سیند سره دوه ګړۍ مزل

نیمروز؛ د سیند پرغاړه تږی ولس

افغانستان: مالګین سیند زرغونې کروندې شاړې کړې

ننګرهار کې د بي بي سي خبريال وايي، په ځايي وخت تر ماښام پورې اوبو کې د ډوب شويو کسانو د ژوند او مرګ اړه معلومات نه وو.

په سيند کې د ډوب شويو کسانو د موندلو لپاره د ځايي اوسېدونکو او ځايي کښتۍ چلونکو هڅې روانې دي.

د ګردي کڅ د ځوانانو شورا مشر رييس خان غرني بي بي سي ته وويل، ډوب شوي کسان د ګردي کڅ اوسېدونکي وو چې کامې ولسوالۍ ته اوښتل.

د افغانستان د نورو ولايتونو سربېره د ننګرهار بهسودو، ګوشتې او لالپورې ولسوالۍ اوسېدونکي هم د پلونو د نشتوالي له امله سيند د پورې وتلو پر مهال له کوچنیو کښتیو کار اخلي.

د یادونې ده چې دوې اونۍ وړاندې هم د ننګرهار په مومنددرې ولسوالۍ کې ځايي جاله چلوونکو او ځاي خلکو اوبو کې د ۲۰ ښځو او ماشومانو په ګډون د ډوبې شوې کشتۍ ۳۰ سپرلۍ ژوندي ژغورلي وو.

په افغانستان کې د دوبي په ګرمو ورځو کې ګڼ کسان خپل ژوند په سیندونو کې د لامبو او یا هم له سینده د تېرېدو پرمهال بایلي ځکه چې پلونه نشته او دغه مهال د سیندونو اوبه ډېرېږي.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

بلوچستان کې دوکاندارانو ته خبرداری؛ “ښځې خپلو دوکانونو ته مه پرېږدئ”

Avatar

خپور شوی

په

(Last Updated On: June 7, 2021)
مارکیٹ

Getty Images
د يوه دوکان عکس: ارشيف

د پاکستان د بلوچستان ایالت په وډه ښار کې د یوه هندو هټیوال تر وژل کېدو څو ورځې وروسته تازه د خبرداري داسې پاڼه خپره شوې چې هټیوالو ته په کې ویل شوي ښځې دې خپلو دوکانونو ته نه پرېږدي.

په دې پاڼه کې ټول سوداګر او په ځانګړي ډول هندوان مخاطب شوي چې که ښځو ته خپلو دوکانونو ته د ورتګ اجازه ورکوي نو د هر ډول ناوړه پایلو مسئول به پخپله وي.

پولیسو ویلي د خبرداري دا پاڼه یې کتلې خو تر اوسه ویلی نشي چې چا خپره کړې ده.

وډه کې د هندوانو د ټولنې غړی سنتوش کمار وايي دغه ښار کې د هندوانو هټۍ له وړاندې د یوه هندو سوداګر د وژل کېدو په اعتراض کې تړلې خو اوس ورته ویل شوي چې پر هندانو سربېره د ځینو مسلمانانو دوکانونو ته هم د دې پاڼې کاپۍ ورغورځول شوې دي.

نوموړی زیاتوي چې د خبرداري دې پاڼه کې څو ورځې وړاندې د وژل شوي هندو هټیوال یادونه شوې او دې د دوی اندېښنې لا ډېرې کړې دي.

سنتوش کمار وايي: “موږ چا ته زیان نه دی رسولی، نو بیا ولې په نښه کېږو؟”

د اشوک کمار په نوم هندو سوداګر د مې میاشتې په ۳۱مه وژل شوی و.

د یادونې ده چې څو میاشتې وړاندې وډه ښار کې د نانک رام په نوم یو بل هند سوداګر هم وژل شوی و.

د ښاغلي کمار د وژلو غبرګون کې څو ورځې کاربندیز او اعتراضونه هم روان وو خو د ځايي چارواکو په منځګړیتوب پای ته ورسېدل.

د خبرداري پاڼه کې څه لیکل شوي؟

وډه کې د درملتونونو د ټولنې مشر محمد اسلم شیخ وايي د خبرداري پاڼه ښار کې پر یوه لوحه لیکدړه راځړول شوې وه.

دا پاڼه په لاس لیکل شوې او لاندینۍ برخه کې یې د تورې د رسم ترڅنګ ‘سیف الله کاروان’ لیکل شوي دي.

محمد اسلم وايي دوکانونو ته د خبرداري په غورځول شويو پاڼو کې هم ورته متن لیکل شوی، خو د کومې ډلې نوم پکې نشته.

په دغه خبرداري کې عامو خلکو ته هم ویل شوي چې ښځو ته دې له اړتیا پرته له کوره د وتلو او بازارونو کې د ګرځېدو اجازه نه ورکوي.

دا پاڼه وايي: “ښځې د هندوانو دوکانونو کې ډېرې لیدل کېږي. هغوی ته ویل کېږي چې ښځو ته نور قطعآ هټیو ته د ورتګ اجازه ورنکړي او که دا کار کوي نو پخپله به د پایلو مسئول وي.”

دا په داسې حال کې ده چې د وډه ښار د روغتونونو د ټولنې مشر وايي دغه ښار کې ښځې د سودا پېرلو لپاره له کوره یوازې نه راوځي.

هغه زیاتوي چې په ۲۰۱۱ کال د امنیتي پېښو له پیلېدو راهیسې دا دویم ځل دی چې دغه ښار کې د خبرداري دا ډول پاڼې خپرېږي.

د اسلم شیخ په وینا هندوان له پېړیو راهیسې وډه کې مېشت او د ټولنې خورا بې ضرره خلک دي.

پولیس څه وايي؟

د وډه ښار د پولیسو مشر عبدالرحیم بي بي سي سره خبرو کې ومنله چې د دغه ښار هټیوال ته خبرداری ورکړ شوی دی.

خو هغه یوازې د بازار په یوه لیکدړه د خبرداريپانې راځړېدل تائید کړل او وايي تر اوسه کوم هټیوال ورته په انفرادي ډول د دې پاڼې د غورځول کېدو شکایت نه دی کړی.

عبدالرحیم وايي ظاهرآ دا پاڼه د سیف الله کاروان په نوم ډلې خپره کړې، خو پخوا وډه ښار کې د دې ډلې نوم نه دی اورېدل شوی.

هغه زیاتوي چې په دې تړاو څېړنې پیل شوې دي

Continue Reading

بی بی سی پښتو

امریکا کې د خپلې مېرمنې د وژلو له امله یو سړی په ۳۰ کلن بند محکوم شو

Avatar

خپور شوی

په

(Last Updated On: June 4, 2021)
دا جوړه د امرالډ پرېنسیس تفریحي کښتۍ کې په چکر وتلې وه.

BBC
دا جوړه د امرالډ پرېنسیس تفریحي کښتۍ کې په چکر وتلې وه.

د امریکا د یوټا ایالت هغه سړی په ۳۰ کاله بند محکوم شو چې پر ۲۰۱۷ کال یې د دغه هېواد په الاسکا ایالت کې خپله مېرمن په تفریحي کښتۍ کې وژلې وه.

درې څلوېښت کلن کنېټ منزنارس تېر کال د خپلې ۳۹ کلنې مېرمنې کرېسټي وژل ومنل، چې مړی یې د دوی په کابین کې پیدا او څو ځایه سر ته ټپي و.

دا جوړه د ۲۰۱۷ کال جولای کې له خپلو درې لوڼو او نورو خپلوانو سره په چکر وتلې وه.

چارواکي دا وژنه “بوږنوونکې او ځناورتوب” بولي.

فدرالي څارنوال براین وېلسن د پنجشنبې په ورځ دغه وژونکي ته تر سزا اورولو وروسته وویل: “دا سزا به کرېسټي خپلې کورنۍ او ملګرو ته ستنه نه کړي، خو هیله لرو چې د عدالت حس به وښيي. “

هغه زیاته کړه: “دا ناڅاپي تاوتریخولی نه و، بلکې د انساني ژوند یوه بوږنوونکې بې پروايي وه. منزنارس به له مشروطې بښنې پرته دېرش کاله بند کې وي، وروسته به پنځه کاله څارل کېږي. “

د اېف بي ای استازی رابرټ برېټ وايي، هیڅ پلمه هم د دغه مجرم وحشت توجیه کولی نه شي:

دا پېښه د امریکا اوبو کې شوې وه، ځکه فدرالي چارواکو پرمخ بووله.

د محکمې سندونه وايي، هغه ماښام د کنټ او کرېسټي منزنارس خپلمنځي جنجال کې کرېسټي طلاق وغوښت.

د دوی لوڼه له خپلوانو سره د یو ځای کېدو لپاره د کښتۍ له کابین ووتې وروسته چغې واورېدل شوې

یو شاهد چې د امنیتي استازو تر رسېدو مخکې کابین ته ورغلی کېنټ یې په داسې حال ولید چې د کرېسټي مړی یې بالکون ته اېست.

دا پېښه د ۲۰۱۷ کال د جولای پر ۲۵ د امرالډ پرانسیس تفریحي کښتۍ کې شوې وه، چې پرانسیس سمندري چکر په نوم کمپنۍ یې اداره کوي.

Continue Reading

Trending

آریانا نیوز: ټول حقونه خوندي دي