Connect with us

تازه خبرونه

د غني ” لجاجت ” او د افغان سیاستوالو ” ځانځاني ” د حکومت د سقوط لامل شو – خلیلزاد

خپور شوی

 په

(Last Updated On: لړم ۶, ۱۴۰۰)

د افغانستان د سولې لپاره د امریکا پخواني ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد د چارشنبې پر ورځ (د لړم ۵ مه) په واشنګټن ډي سي کې د نړیوالې سولې لپاره د کارنګي څېړنیز مرکز لخوا په جوړ شوي مجازي کنفرانس کې ویلي، چې د طالبانو ( ا.ا ) لخوا د افغانستان د حکومت سقوط دوه لامله لرل؛ یو د پخواني ولسمشر اشرف غني “لجاجت” او دوه یم د هېواد د سیاستوالوځانځاني“.

زلمي خلیلزاد دا هم ویلي، چې له طالبانو(اسلامي امارت) سره د جګړې لپاره د افغان پوځیانو نه لیوالتیا هم د افغانستان د ګړندي سقوط  یو لامل دی.

خلیلزاد زیاته کړې: سره له دې، چې هغه یعنې اشرف غني له درغلیو څخه په ډکو ټاکنو کې د لږ شمېر افغانانو په ګډون یو ځل بیا وټاکل شو. مونږ ټولو د ولسمشر غني د بې ځایه ټینګار، چې غښتل یې په واک و ځواک کې پاتې شي ؛ حیران کړي وو.

زلمي خلیلزاد هم د لومړي ځل ومنله، چې امریکا افغانان د ولسمشرۍ په ټاکنو کې له ګډون زړه توري کړل، هغه ټامنې، چې اشرف غني یې د دوه یمې دورې لپاره واک ته ورساوه.

خلیلزاد ویلي؛ امریکا غوښتل، چې د سیاستوالو او مدني ټولنې او طالبانو ( اسلامي امارت) ترمنځ د خبرو له لارې یوه موقته اداره رامنځته کړي، چې ټولو ډلو ته د منلو وړ.

دغه امریکايي افغان ډیپلومات دا هم ویلي؛ د غني لویه تېروتنه دا وه، چې فکر یې کاوه امریکا به له افغانستان څخه ونه وځي.

د خلیلزاد د څرګندونو له مخې؛ غني په دې باور و، چې امریکا او استخبارات به یې له هغو سیمو څخه شا ته نشي، چې سټراټیژیک مهم هېوادونه لکه چین، روسیه، ایران او پاکستان ته نږدې دي.

خلیلزاد زیاته کړې: ما هڅه وکړه، چې هغه [اشرف غني] قانع کړم او ورته په دې اړه د ولسمشر ټرمپ له جدیته ووايم؛ خو هغه ویل نه! استخباراتو او پوځ ماته بل څه ویلي.

کله، چې امریکا له افغانستان څخه د خپلو ځواکونو د بشپړ ایستلو اعلان وکړ؛ اشرف غني خلیلزاد ته وویل: زه اوس آزاد یم، چې د افغانانو په خوښه جګړه وکړم. زه به په شپږ میاشتو کې طالبانو (اسلامي امارت) ته ماتې ورکړم؛ ځکه، چې تاسې کمزوری جګړه کوئ.

خلیلزاد څرګنده کړې، چې په حقیقت کې د امریکا له خوا تر ۳۰۰۰۰۰ ډېر روزل شوي او مجهز سرتېري د طالبانو د ۶۰۰۰۰ سرتېرو په مقابل کې د مورال د نشتوالي، فساد او په لومړۍ کرښه کې سرتېرو ته د لږې پاملرنې له امله له منځه ولاړل.

د خلیلزاد په وینا، په افغانستان کې ولس پر سیاست لوبو باور نه درلود، سرتېري پر جوړو شویو ایډیالونو باور نه درلود؛ خو طالبان (اسلامي امارت) پخپلو ایډیالونو باوري وه.

خلیلزاد هم د افغانستان د سیاسي اشخاصو چلند «ځاني، غرضي او فاسد» نومولی او وایي، چې د سیاسي اشخاصو چلند هم له طالبانو سره د سولې د خبرو د ناکامېدو لامل شوی دی.

د خلیلزاد په وینا، هغه د هغو افغانانو له کړنو څخه مایوسه شوی، چې ورسره یې کار کړی؛ ځکه، چې د امریکا له خوا ورکړ شوی طلایی فرصت یې ونه کارولی شو.

که څه هم اسلامي امارت تر اوسه د کوم هېواد لخوا پر رسمیت ندی پېژندل شوی؛ خو زلمی خلیلزاد له طالبانو سره د امریکا د یوې قوي ډیپلوماټیکې اړیکې ملاتړ کړی، چې په کې د یوې داسې “لار نقشې” په ګډون د دواړو ډلو ترمنځ د باور او بې اعتمادۍ د رامنځته کولو هڅه کیږي.

خلیلزاد دا هم ویلي، چې د افغانستان په اړه د واشنګټن پالیسي د داسې “ناخبره بحث” تر اغېزې لاندې دی، چې د امریکا ګټو ته زیان رسولی شي.

د خلیلزاد په وینا، په امریکاو کې ډېري غواړي، چې طالبان وکړیږي او د دوی حکومت سقوط وکړي؛ ځکه، چې مونږ یې په ماتولو کې بریالي نه شوو او خوند یې پر شخوند بدل شو.

خلیلزاد خبرداری ورکړی، چې په افغانستان کې د طالبانو (اسلامي امارت) د حکومت نسکورېدل به کورنۍ جګړې او بشري ناورین ته لار اواره کړي او د ترهګرو ډلو لپاره به ښه شرایط رامنځته کړي.

د خلیلزاد په وینا، طالبانو د تړون له لاسلیک وروسته په ۱۸ میاشتو کې خپله ژمنه وښوده او یو امریکایي هم ونه وژل شو. که څه هم د افغان ځواکونو پر ملاتړ د امریکا په هوايي بریدونو کې سلګونه او احتمالاً زرګونه طالبان وژل شوي دي.

هغه دا هم ویلي، چې طالبان (اسلامي امارت) هم کولی شي، چې د داعش له سخت دریځو سره د مبارزې لپاره له بهرنیو مرستو کار واخلي.

دا په داسې حال کې ده، چې خلیلزاد پرون په یوه بله مرکه کې ویلي، چې له افغانستان څخه د امریکايي ځواکونو له وتلو سره د دې احتمال ډېر و، چې کابل ویجاړ او کوڅه پر کوڅه جګړې وشي.

نوموړي په دې خبرو کې اشرف غني تورن کړی، چې د ده په وینا هېڅکله یې له اسلامي امارت سره د واک پر شریکولو هوکړه نده کړې.

خلیلزاد له افغانستان څخه د جوبایډن په ګډوډ وتلو نیوکه وکړه او وایي، چې امریکا پر پخواني افغان ولسمشر اشرف غني دومره فشار ندی راوړی، چې له اسلامي امارت سره د واک پر شریکولو هوکړه وکړي.

خلیلزاد ویلي: زما قضاوت دا دی، چې مونږ پر هغه (اشرف غني) دومره فشار ندی راوړی. مونږ پر ولسمشر غني مهربان وو. مونږ د ډیپلوماسۍ له لارې هغه هڅولی دی.

د هغه په ​​وينا، د امريکا او طالبانو (اسلامي امارت) ترمنځ د دوحې هوکړه د شرطونو پر بنسټ رامنځته شوې وه، چې په کې د طالبانو او پخواني افغان حکومت تر منځ د سولې خبرې او هر اړخيز اوربند هم شامل و؛ خو ولسمشر بایډن پرېکړه وکړه، چې د مهالوېش له مخې له افغانستان څخه پرته له کوم مخکني شرط  ځواکونه وباسي.

د یادونې ده، چې زلمي خلیلزاد تېره اوونۍ د افغان سولې لپاره د امریکا د ځانګړي استازي په توګه له خپلې دندې استعفا وکړه او ځایناستی یې وټاکل شو.  

تازه خبرونه

سوله په افغانستان کې د ټرانزیټي سوداګرۍ لپاره اړینه ده – قریشي

خپور شوی

په

توسط

(Last Updated On: ليندۍ ۷, ۱۴۰۰)

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر شاه محمود قریشي د پاکستان دولتي راډیو ته په ډاګه کړې؛ سوله او ثبات په افغانستان کې د اقتصادي همکاریو سازمان د غړیو هېوادونو تر منځ د سوداګریز دهلیز د بشپړ فعالولو لپاره اړین دي.

د ترکمنستان پلازمېنه عشق آباد د اقتصادي همکاریو سازمان د بهرنیو چارو وزیرانو د پېنځه ویشتمې او د یاد سازمان د مشرانو د پېنځلسمې ناستې کوربه دی.

هغه د سې شنبې پر ورځ د اکو د وزیرانو شورا پېنځویشتمې غونډې ته په وینا کې ویلي، چې د اکو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ د پېژندلو او پراختیا لپاره نور ډېرو موخه ییزو هڅو ته اړتیا ده.

قریشي وویل چې د افغانستان له لارې د ټرانزیټي دهلیز بشپړ فعالول به د اکو د ټولو غړو په ځانګړې توګه د پنځو وچو هیوادونو د ټرانزیټي سوداګرۍ لپاره مهم وي.

د پاکستان راډیو هم راپور ورکړ چې قریشي ویلي، چې د اکو سوداګریز تړون څو اړخیزه پانګوونې، د اکمالاتو ګډ زنځیرونه، د تولید وده او سیالي هڅوي.

په دغه ناسته کې د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر د ټاپي، د کاسا زر او د ترمز، مزار، کندهار او پیښور ریل پټلۍ په ګډون په افغانستان کې د ژمنه شویو پروژو د ژر پلي کیدو غوښتنه کوي. 

ده ويلي پاكستان باور لري، چې اي سي او د يو طاقتور سيمه یيز وجود په توګه د راڅرګندېدو وړتيا لري.

د ترکمنستان د بهرنیو چارو وزیر د سیمه ییزو اقتصادي همکاریو په برخه کې د ایکو سازمان فعالیتونه ګټور بولي او وايي.  

د ترکمنستان د بهرنیو چارو وزیر رشید مردوف وایي: د آزادو اقتصادي او سوداګریزو سیمو رامنځته کول، د نویو اقتصادي دهلیزونو جوړول، د انرژۍ په برخه کې د ګډو اړیکو رامنځته کیدل په ایکو ټولنه کې د بحث او څېړنې اړوند موضوعات او مسایل دي.

د یادې ناستې ګډونوالو د اکو سازمان د عمومي سرمنشي راپور او د ۲۰۲۱-۲۰۲۲ کلونو لپاره د یاد سازمان د سیمه ییزو پروژو په تړاو سپارښتنې واوریدې، چې د اقتصادي پرمختګ او ودې په برخه کې د یاد سازمان اصلي لاسته راوړنې بلل کیږي.

په دې ناسته کې د ترکیې د بهرنیو چارو وزیر مولود چاووش اوغلو ویلي: آسیا نه یوازې دا، چې د تولید د یوه مرکز، بلکې د لګښت د یوه لوی مرکز بڼه ځان ته غوره کړې. دا ټولو لپاره یو فرصت برابروي. اکو باید د اروپا او آسیا ترمنځ د اقتصادي او سوداګریزو همکاریو د یوه پله په توګه عمل وکړي. یوازې په هغه صورت کې کولی شو، چې له نړیوالې سوداګرۍ څخه زیاته ګټه پورته کړو، چې په سیمه کې د سوداګرۍ او اړیکې برخه پیاوړې کړو.

سره له دې، چې د غړي په توګه له افغانستان څخه هیڅ کوم استازی په دغه ناسته کې ګډون نلري؛ خو بیا هم افغانستان د یادې ناستې د پام وړ او خبرو مهمه موضوع جوړوي.

له دغې ناستې سره همهاله د اسلامي امارت د لومړي وزیر دوه یم مرستیال عبدالسلام حنفی له افغان سوداګرو سره په ګډه ناسته کې هم د ټاپي پروژې په ګډون په هېواد کې د لویو پروژه پر پلي کولو ټینګار څرګند کړ

د اقتصادي همکاریو ټولنه یا ایکو په ۱۹۸۵ زېږدیز کال کې د ایران، پاکستان او ترکیې هېوادونو لخوا د اقتصادي، سوداګریزو او فرهنګې اړیکو د پراختیا په موخه رامنځته شو. دغه ټولنه په ۱۹۹۲ کال کې پراختیا ومونده او د افغانستان، آذربایجان، قزاقستان، قرغیزستان، تاجکستان، ترکمنستان او اوزبکستان په ګډون ۷ نوي هېوادونه له یاد سازمان سره یوځای شول. 

Continue Reading

تازه خبرونه

مولوي متقي د قطر د بهرنیو چارو له وزیر سره وکتل

خپور شوی

په

توسط

(Last Updated On: ليندۍ ۷, ۱۴۰۰)

د افغانستان اسلامي امارت د بهرنیو چارو وزارت د چارسمبالي مولوي امیرخان متقي په مشرۍ یو لوړ پوړي پلاوي د شنبې پر ماښام ناوخته د قطر هېواد د بهرنیو چارو له وزیر سره وکتل.

د بهرنیو چارو وزارت ویاند عبدالقهار بلخي وايي، په دې کتنه کې دواړو لوریو د دوه اړخیزو اړیکو، امنیت، پوهنې، د افغانستان پر بشري وضعیت او د دوه اړخیزو ګټو پر مسایلو خبرې وکړې.

د افغانستان اسلامي امارت پلاوي ویلي، چې په افغانستان کې امنیت ښه شوی او د ښې حکومتولۍ او پوهنې په برخه کې د پام وړ پرمختګ شوی دی.

دوی همدارنګه د قطر له دولت څخه د بشري مرستو له کبله مننه وکړه او د همکاریو د دوام غوښتنه یې وکړه.

امیرخان متقي په دوحه کې د افغانستان سفارت ته ولاړ او د سفارت له کارکوونکیو سره یې ګډه ناسته وکړه.

د بلخي د څرګندونو له مخې؛ په دې کتنه کې متقي، د پوهنې وزير شيخ نورالله منير او د افغانستان سفارت چارسمبالي ملکزي ويناوې وکړې او د افغانستان سفارت کارکوونکي يې وهڅول، چې لا ډېر کار وکړي.

د یادونې ده، چې د اسلامي امارت د استازیو د شنبې بحثونه له امریکایي پلاوي سره له خبرو مخکې ترسره کیږي، چې د قطر پر کوربتوب ترسره کیږي.

Continue Reading

تازه خبرونه

د افغانستان خلک دې له حکومت ملاتړ وکړي ـ لومړی وزیر

خپور شوی

په

توسط

(Last Updated On: ليندۍ ۷, ۱۴۰۰)

د اسلامی امارت لومړی وزیر په خپل لومړي پیغام کې د افغانستان له خلکو وغوښتل، چې له حکومت ملاتړ وکړي.

د اسلامي امارت لومړي وزیر ملا محمد حسن اخند د شنبې پر ورځ (د لیندۍ ۶) د افغانستان خلکو او اسلامي امارت ته خپل لومړنی یو نیم ساعته غږیز پیغام وړاندې کړ.

هغه افغان ولس ته وویل: په افغانستان کې اسلامي امارت د بېکارۍ او ناوړه اقتصادي وضعیت لامل نه دی، دا ټولې ستونزې له تېر حکومته پاتې دي.

په دې پیغام کې د اسلامی امارت لومړي وزیر د افغانستان له خلکو وغوښتل، چې د اسلامی امارت له حکومت سره مرسته وکړی، چې خپلې ژمنې ترسره کړي.

اومړي وزیر ومنله، چې په هېواد کې اقتصادي ستونزې شته؛ خو وايي، چې د اسلامي امارت د حکومت لخوا د خلکو د رزق ژمنه نده شوې، دا رزق د الله پاک له لوري دى او خپل بندګان امتحانوي.

هغه زیاتوي: پخوا به خلکو د شپې او ورځې تېرولو ځاى نه و؛ خو اوس داسې فضا ده، چې په هر ځاى کې امنيت دى.

ښاغلي حسن اخوند د اسلامي امارت افرادو او ځواکونو ته په خطاب کې وویل: زه په ټولو خلکو او مجاهدینو غږ کوم، چې د دې اسلامي نظام په جوړولو او ثبات کې سره څنګ تر څنګ ودریږي او د ښې راتلونکې لپاره کار وکړي. مونږ شپه او ورځ کار کوو، چې د خلکو ستونزې له خپلې انساني ډېره هڅه کوو. مونږ د چارو د انسجام لپاره بېلابېل کمیسیونونه او کمېټې جوړې کړي، چې ټول کار کوي.

هغه ټینګار کړی: هغه خلک، چې د خلکو کورونو ته ننوځي؛ مجاهدین نه دي، وسله وال غله دي، چې د مجاهدینو جامې یې اغوستې او ناوړه کارونه کوي.

ملا حسن اخوند څرګنده کړې: ټولو واليانو، قومندانانو او مسوولینو ته په کلکه لارښوونه کیږي، چې خپلې دروازې د خلکو پر مخ خلاصې کړي، که نه نو د خدای د رحمت دروازې به مو پر مخ وتړل شي.

هغه د اسلامي امارت د حکومت پر هراړخیزوالي هم ټینګار وکړ.

د اسلامی امارت لومړی وزیر د حکومت پر جوړښت نیوکې رد کړې او وایي، چې د اسلامي امارت حکومت “ټولشموله” دی او د ټولو طبقو حقوق په کې تضمین شوي دي.

هغه وویل، «د نظام د ادغام پرېکړه باید د خلکو له خوا وشي.

هغه وپوښتل: آیا تېر حکومت یو ټولشموله سیسټم رامنځته کړی و، چې په کې دوه څانګې په یوه ځای کې کار کاوه او هر یو یې خپل ملاتړي لرل؟ چې په ښکاره د اشرف غني او عبدالله عبدالله ترمنځ د واک د وېش بهیر ته نغوته ده.

هغه دا هم ویلي، چې په اوسني نظام کې، هر ملت او طبقه خپل ځان لیدلی شي.

د اسلامي امارت لومړی وزیر وایي، چې «اسلامی امارت د ښځو حقوق تضمین کړی دی» تعلیم د نرینه وو او ښځینه وو دواړو لپاره اجباري دی. مونږ هیله لرو، چې ټولې ښځې زدکړو ته لاسرسی ولري.

ملا حسن اخند ټینګار کړی، چې اسلامي امارت ښځو ته حقوق، کرامت او عفت ورکړی دی.

هغه ګاونډ هېوادونو ته په وینا کې وويل: مونږ پخوا هم خپلو ګاونډيانو ته ويلي او اوس هم ورته وايو، چې مونږ به تاسې ته زيان ونه رسوو.

هغه زیاته کړه، چې مونږ د خپل هېواد د بیارغونې په اړه فکر کوو؛ مونږ د نورو هېوادونو په کورنيو چارو کې د لاسوهنې سياست نلرو.

Continue Reading

Trending

آریانا نیوز: ټول حقونه خوندي دي