Connect with us

بی بی سی پښتو

د بشري حقونو کمیسیون: افغانستان کې د بکارت معاینه دې په بشپړه توګه منع شي

Avatar

خپور شوی

 په

(Last Updated On: October 11, 2020)
د بکارت پردې معاینه

Getty Images

د افغانستان د بشري حقونو خپلواک کمیسیون دغه هېواد کې د بکارت پردې پر هر ډول ازمایښت د بندیز لګولو غوښتنه وکړه او دا معاینه یې د ښځو د انساني کرامت نقض وباله.

په دې اړه د دغه کمیسیون نوې څېړنه ښيي چې دغه ازمایښتونه لا هم د قانون خلاف په زوره کېږي او له امله یې قرباني مېرمنې له رواني ستونزو سره مخ شوې دي.

د افغانستان د قوانینو له مخې یوازې د محکمې د حکم او د ښځې د رضایت په صورت کې دغه ازموینه ممکنه ده. خو د افغانستان د بشري حقونو خپلواک کمیسیون دا تازه څېړنه ښيي چې دغه معاینې د قانون خلاف او په داسې ډول دوام لري چې قربانیانو ته يې جدي زيانونه اوړي.

یاد کمیسیون دغه راز ټېنګار کړی چې د بکارت معاینه د بشري حقونو د نړیوالې اعلامیې او د ملګرو ملتونو د منشور په ګډون له نړیوالو اصولو او د افغانستان د اساسي قانون خلاف ده.

د دې څېړنې لړ کې له هغو ۱۲۹میرمنو سره مرکې شوي چې د بکارت پردې معاینه یې شوې ده. له دې ډلې یوازې يوې یې ویلي چې د محکمې د حکم پر بنسټ یې دا معاینه شوې ده.

د بشري حقونو کمیسیون وايي د بکارت معاینه مېرمنې له ګڼو رواني کړاوونو سره هم مخامخ کوي

BBC
د بشري حقونو کمیسیون وايي د بکارت معاینه مېرمنې له ګڼو رواني کړاوونو سره هم مخامخ کوي

د افغانستان د بشري حقونو د کمېسیون کمیشنره شبنم صالحي وايي مېرمنې د دې معاینې لپاره د داسې ارګانونو له مخوا معرفي شوي چې د قانون له مخې دا واک نه لري.

څېړنه ښيي چې د دغو معاینو څه باندې درې سلنه يې نارینه ډاکټرانو کړې، په سلو کې ۷۷ یې ښځینه ډاکټرانو کړې او پاتې نورو يې په اړه څه نه دي ویلي.

د بشري حقونو خپلواک کمیسیون وايي د نارینه وو له خوا د بکارت پردې ازمایښت د يوې ښځې لپاره د جنسي تیري په څېر دی.

د کمیسیون د څیړنې له مخې له ۹۲ سلنې څخه له زیاتو میرمنو دغه ازمایښتونه د محکمې له حکم پرته او په زوره شوي چې د اغلي صالحي په خبره قرباني میرمنو ته یې رواني ستونزي هم پیدا کړي دي.

” مېرمنو ویلي چې د غم، درد او داسې احساس یې درلود چې دوی بې ارزښته ګڼل شوي دي”.

یوې مېرمنې چې د بشري حقونو خپلواک کمیسیون څېړونکي ورسره غږیدلي ویلي :

“هیڅ مې نه منله چې ما دې د داسې یوه کار لپاره چې ما هیڅکله نه دی کړی عدلي طب ته معرفي کړي. دا چې زه ډېره نا ارامه وم د معاینې پروخت بې هوشه شوې وم . د هغې شیبې هیڅ څه مې نه دي په یاد. زه اوس هم احساس کوم چې په سپکه سترګه راته کتل شوي دي. واقعا چې زما سپکاوی شوی، داسې سپکاوی چې هیڅکله به مې له یاده ونه ووځي”.

د افغانستان د بشري حقونو کمیسیون غوښتنه کوي چې د بکارت معاینه دې په بشپړه توګه منع کړل شي

BBC
د افغانستان د بشري حقونو کمیسیون غوښتنه کوي چې د بکارت معاینه دې په بشپړه توګه منع کړل شي

د دې نوې څېړنې د پایلو د اعلان پرمهال د بشري حقونو کمیسیون قانون منګولو ته د هغو کسانو او ډاکټرانو د سپارلو غوښتنه وکړه چې قربانیان عدلي طب ته ور پېژني او معاینه د قانون خلاف ترسره کوي.

د بشري حقونو کمیسیون دغه څېړنه د خپلي بڼې دویمه هغه ده چې په دریو کلونو کې ترسره کېږي. دا تازه څېړنه په ۱۳ ولایتونو کې شوې ده.

دې کمیسیون یو کال وړاندې د افغان حکومت د قوانینو کمیټو ته وړاندیز وکړ چې د دې معاینې مخه دې له قانوني پلوه ونیول شي. د همدې غوښتنې پر بنسټ د جزا قانون د ۶۴۰ مادې په دویمه فقره کې تعدیل رامنځته شو.

د دې بدلون له مخې که “د جرم ترسره کولو لپاره هېڅ سند او ثبوت نه وي نو د بکارت پردې معاینه یوازې د صلاحیت لرونکې محکمې د حکم له مخې امکان لري”.

له دې وړاندې د مادې په دویمه فقره کې ویل شوي وو چې ” د بکارت پردې د عدلي طب معاینه د ښځې د خوښې یا د صلاحیت لرونکې محکمې له حکم پرته منع دی”.

خو د بشري حقونو کمیسیون پر دې بدلون قانع نه شو او د دې ډول معاینی بشپړ بندیز غوښتنه یې کړې وه.

افغانستان کې د بکارت پردې معاینه داسې مهال کیږي چې آن د روغتیا نړیوال سازمان ویلي چې د بکارت معاینه علمي اعتبار نه لري، نه بکارت ثابتوي او نه جنسي اړیکې.

Continue Reading
Advertisement

بی بی سی پښتو

د امریکا د ملي استخباراتو نوې مشره اوریل هېنز څومره پېژنئ؟

Avatar

خپور شوی

په

(Last Updated On: November 26, 2020)
هېنز

Reuters
۵۱ کلنه هېنز د نیویارک ښار د منځنۍ کچې وګړو په ډله کې راځي، مور یې رسامه او پلار یې کیمیاپوه دی.

د امریکا منتخب ولسمشر جو بایډن اوریل هېنز د ملي استخبارتو ادارې د مشرې په توګه ټاکلې او په دې سره دا د امریکا تاریخ کې لومړی ځل شو چې پر دې مقام یوه ښځه ټاکل کېږي.

دا مقام د امریکا استخباراتو کې تر ټولو لوړ پوست دی، چې مشر/مشره به یې د ۱۲ څارګرو ادارو څارنه کوي.

څارونکي وايي په دې حساس وخت کې د سي ای اې د اوسنۍ مشرې جینا هاسبل تر څنګ د اغلې هېنز ټاکنه د امریکا استخباراتي بنسټونو کې د ښځو لپاره ګټور تمامېدای شي.

اوریل هېنز څوک ده؟

که څه هم اغلې هېنز پر ګڼو جګو استخباراتي پوستونو کار کړی خو تر اوسه یې د څارګرې افسرې په توګه دنده نه ده کړې.

۵۱ کلنه هېنز د نیویارک ښار د منځنۍ کچې وګړو په ډله کې راځي – مور یې رسامه او پلار یې کیمیاپوه دی.

منتخب ولسمشر جو بایډن د خپلې ادارې د ځینو غړو ګومارنه ډاګیزه کړه

Reuters
منتخب ولسمشر جو بایډن د خپلې ادارې د ځینو غړو ګومارنه ډاګیزه کړه

هغې لومړي سر کې شیکاګو پوهنتون کې د فیزیک لوستلو ته مخه کړه، بیا یې قانون ولوست او په ۲۰۰۱ کال یې قانون کې دوکتورا واخیسته.

مخکې تر دې چې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د قانوني سلاکار دفتر ته ولېږدي، هېنز ځینې حقوقي دندې په مخ وړي دي.

له ۲۰۰۷ تر ۲۰۰۸ یې د مشرانو جرګې د بهرنیو اړیکو جرګه ګۍ کې هم کار کړی، چې هغه وخت جو بایډن د ولسمشر مرستیال و.

له ۲۰۱۰ کال وروسته هېز د بارک اوباما د واکمنۍ پرمهال د ملي امنیت په ګڼو برخو کې کار کړی، د ملي امنیت د سلاکار مرستیاله پاتې شوې او د مرکزي استخباراتو ادارې د مرستیالې مشرې دنده یې مخته وړې ده.

په بي بي سي کې د امنیتي چارو خبریال ګورډون کوریرا وايي د واک د لېږد بهیر کې د نویو ګومارنو او د پخوانیو چارواکو د لیرې کېدو امکان شته.

دی وايي د دغه احتمال سرچینه دا وېره هم کېدای شي چې ګنې “د ټرمپ ډله به ښايي هڅه وکړي چې” خپل کسان د ملي امنیت سیستم کې ځای پر ځای کړي او د راتلونکې جنورۍ پر ۲۰مه د جو بایډن له لوړې وروسته دوی خپل رول ولوبولی شي.

هېنز د سې شنبې په ورځ جو بایډن ته په خطاب کې ویلي: “پوهېږې چې زه هېڅکله چارواکو ته له حقیقت ویلو ډډه نه کوم. دا به د ملي استخباراتو د مشرې په توګه زما مسئولیت وي. ډېر وخت مې تا سره ګډ کار کړی، زه دا ګومارنه منم.”

د امریکا منتخب ولسمشر جو بایډن د خپلې نوې ادارې د غړو ټاکلو په لړ کې دا ځل دوه دیموکراټې فعالې (ریما دودین (له اصله فلسطینۍ /اردنۍ) او شوانزا غوف (له اصله افریقایۍ) په سپینه ماڼۍ کې د قانون جوړونې چارو دفتر مرستیالانې ټاکلې دي.

جو بایډن د دوشنبې په ورځ د دغو ښځو تر ګومارلو وروسته وویل: “د امریکا ولس زموږ د ادارې کار پیلېدا ته لېوال دی او نن به مرستیالان زموږ د اجنډا وړاندې کولو کې مرسته وکړي چې هر امریکايي ته یې د یو عادلانه فرصت ضمانت ورکړی.”

ریما دودین لومړنۍ عرب توکمه ښځه ده چې د امریکا په تاریخ کې په دې مقام ګومارل کېږي.

هغې د کلیفورنیا پوهنتون اقتصاد او سیاسي علوم لوستي او په ۲۰۰۲ کال فارغه شوې، بیا د الینوی پوهنتون د حقوقو پوهنځي کې شامله او په ۲۰۰۶ ترې فارغه شوې ده.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

د بښنې نړیوال سازمان: ‘د سولې بهیر کې دې د ښځو حقونه له پامه نه غورځول کېږي’

Avatar

خپور شوی

په

(Last Updated On: November 25, 2020)

د بښنې نړیوال سازمان وايي، د سولې په بهیر کې دې د ښځو حقونه له پامه نه غورځول کېږي. دغه سازمان د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي د پای ته رسولو نړیوالې ورځې په مناسبت ویلي، د افغان دولت او طالبانو ترمنځ د سولې مذاکراتو کې د ښځو حقونو له پامه غورځول به تېرو دوو لسیزو کې په دې برخه کې په سخته شوي پرمختګ او لاسته راوړنو سره خیانت وي.

د بښنې نړیوال سازمان د نومبر له ۲۵ د ډیسمبر تر ۱۰ د ښځو پروړاندې د تاوتریخوالي له منځه وړلو ۱۶ ورځنی کلنی کمپاین پیل کړی چې له مخې یې په نړیواله کچه د ښځو د حقونو د مدافعینو د فعالیتونه ستایل کېږي.

په دې کمپاین کې پر حکومتونو غږ شوی چې د ښځو پر وړاندې تاوتریخوالي، څېړنه، مخنیوي او له عاملینو سره یې قانوني چلند وکړي.

دې سازمان ویلي، په داسې حال کې چې د افغان دولت او طالبانو ترمنځ مذاکراتو کې د ښځو حقونه له لوی ګواښ سره مخ دي، د بښنې نړیوال سازمان په افغانستان کې د ښځو د حقونو له مدافعینو سره له نژدې کار کوي چې د دوی پياوړي داستانونه رابرسېره کړي.

د دې نړیوال سازمان په اعلامیه کې راغلي: “په دوو لسیزو کې د سختې مبارزې په بنسټ ترلاسه شوي د افغان مېرمنو لومړني حقونه، اوس د له منځه تلو له ريښتیني احتمال سره مخ دي.”

د افغانستان لپاره د بښنې نړیوال سازمان کمپاینره سمیرا حمیدي وايي: “د ښځو د حقونو په اړه پرمختګونه باید د سولې په روان بهیر کې شاته ونه غورځول شي. د نوموړې په وینا، د ټولو افغانانو په ځانګړي ډول د ښځو او نجونو بشري حقونه باید د هرې وروستۍ موافقې په زړه کې ځای ولري.”

د دې سازمان په اعلامیه کې راغلي چې لاهم د ښځو پر وړاندې لوی خنډونه او ننګونې پاتې دي. د دوی پر وړاندې تاوتریخوالی روان دی، په دولتي کچه د ښځو ګډون محدود دی او د یونیسف په وینا لاهم ۲،۲ میلیونه افغان نجونې ښوونځیو ته نه ځي.

د بښنې نړیوال سازمان وايي، د سږ کال په ۱۶ ورځني کمپاین پرمهال په کابل او نورو ولایتونو کې به سیاست پوه او فعالو افغان مېرمنو او هغو ته چې د ښځو د حقونو مخکښانې وي، دا موکه برابره کړي چې د یوه سوله ییز افغانستان لپاره ګډو لیدلوری شریک کړي چې مېرمنې وکوای شي د خپلواکي، زده کړو او کار په ګډون له خپلو حقونو برخمنې شي.

دا اندېښنې داسې مهال مطرح کېږي چې نړیوالې ټولنې همدا تېره ورځ جنیوا کانفرانس کې جنسیتي مساوات افغانستان سره د مرستو د دوام لپاره عمده شرط کېښود.

د جنیوا کانفرانس ګډونوالو د افغانستان د سولې د روان بهیر ملاتړ او دغه راز په چټک اوربند او د ملکي کسانو لپاره د نړیوالو قوانینو په مراعتېدو ټینګار وکړ.

د نړیوالې ټولنې لخوا جنیوا کانفرانس کې له افغانستان سره د راتلونکو ۵ کلونو لپاره څه باندې ۱۳ میلیارده ډالره مرستې اعلان شوې.

غني: سولې او ټیکاو ډېرېدو ته ښځې لېواله دي

محمد اشرف غني

Getty Images
محمد اشرف غني وايي، هڅه یې دا ده چې د سولې او ثبات په ډېرېدو کې ښځې پوره ونډه ولري.

افغان ولسمشر محمد اشرف غني د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي مخنیوي په نړیواله ورځ ویلي، ښځې په هېواد کې د جګړې اصلي قربانیانې، خو سولې او ټیکاو ته ډېرې لېواله دي. دی وايي، هڅه یې دا ده چې د ښځو د پرمختګ په وړاندې پرتې ستونزې لیرې او د قانون جوړولو برخه کې ځینې قوانین او مقررات طرح، تصویب او نافذ کړي چې په تطبیقولو به یې د ښځو وضعیت ښه شي.

ښاغلي غني دا څرګندونې د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي د مخنیوي نړیواله ورځ (چې نن چارشنبه، نومبر ۲۵مه ده) په یوه خبرپاڼه کې کړې دي.

خبرپاڼه زیاتوي، ښځې د ټولنې یو ځوځنده او فعاله برخه ده، چې د ژوند په ټولو برخو کې یې حضور او رول اړین دی.

ولسمشر ویلي، له ښځو سره تاوتریخوالی یوه ناوړه ټولنیزه پدیده ده، چې ټوله بشري ټولنه ګواښي. دی وايي، د ښځو د پرمختګ پر وړاندې به د ټولو خنډونو لیرې کولو فرصتونه برابر کړي.

محمد اشرف غني وايي، هڅه یې دا ده چې د سولې او ثبات په ډېرېدو کې ښځې پوره ونډه ولري.

د افغانستان بشري حقوق خپلواک کمیسیون وايي، په افغانستان کې د کرنتین پر مهال د ښځو په وړاندې د فزیکي تاوتریخوالي پېښې د پخوا پرتله پام وړ ډېري شوې، چې په وینا یې شمېرې به یې په خپل راتلونکي کنفرانس کې شریکې کړې.

د دغه کمیسیون په وینا دا چې د کرنتین پرمهال هغه ادارې رخصت یا له کورونو کار کاوه، چې د ښځو په وړاندې د تاوتریخوالي پېښې ثبتوي. نو د پېښو نه ثبتېدل له ښځو سره د فزیکي تاوتریخوالي د ډېرېدو لامل شوی دی.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

د بي بي سي “سل مېرمنو لېست” کې دوه افغان مېرمنې هم شاملې دي

Avatar

خپور شوی

په

(Last Updated On: November 25, 2020)
Index promo

BBC

بي بي سي د ۲۰۲۰ کال لپاره د ۱۰۰ هغو مېرمنو نوملړ خپور کړی چې په نړۍ کې ډېرې الهام بښونکې او نفوذ لرونکې دي. په دوی کې دوه افغان مېرمنې سمیه فاروقي او لاله عثماني هم شاملې دي.

سږ کال هغه ۱۰۰ مېرمنې په دې لېست کې راټولې شوې چې په سختو شرایطو کې یې په بېلابېلو برخو کې مثبت بدلونونه راوستي.او یا د بدلون راوستلو لامل شوې دي.

په دې نوملړ کې د فینلنډ د ښځو جوړ اییتلافي حکومت مشره سنا مارین، د نیو اواټار فیلمونو ستورې میچل یه، سارا ګیلبریټ، چې د کورونا وېروس واکسین کې د اکسفورډ پوهنتون د څېړنو چارې مخته وړي او همدارنګه د چاپېریالي چارو فعاله او ممثله جې فونډا هم دي.

په دې کال کې، په داسې حال کې چې په نړۍ کې بې شمېره ښځو د نورو ښځو د لاسنیوي لپاره قربانۍ ورکړي، دوی ته د احترام پخاطر د ۱۰۰ مېرمنو نوملړ کې د یوه نوم ځای تش پرېښودل شوی.

په نوملړ کې دوه افغانې مېرمنې څوک دي؟

کله چې د هغې په پلرني ټاټوبي هرات ولایت کې د کوویډ-۱۹ لومړنۍ پېښه ثبت شوه، سمیه او د هغې د نجونو روباټيک ډلې د ساه اخیستو پر یوه داسې ارزانبیه الې کار پیل کړ، چې د کورونا وېروس د ناروغانو درملنه به پرې وشي.

سمیه او د هغې ډله پلان لري خپل دا کار د عامې روغتیا وزارت ته وښيي. که د دوی دا لومړنۍ نمونه ومنل شي، نو په لیرو روغتونونو کې ګټه ترې اخیستل کېدای شي.

https://twitter.com/NATOscr/status/1285160737300795392

سمیه چې په ۲۰۰۲ کال کې زیږېدلې ده، څو جایزې یې ګټلې، چې یوه پکې امریکا کې د ټکنالوجۍ اړوند جایزه ده.

د بي بي سي د سل مېرمنو په سږني لېست کې دویمه افغانه لاله عثماني ده، چې د ښځو حقونو لپاره کار کوي.

په افغانستان کې عامه ځایونو کې د ښځې نوم اخیستل د خوښۍ وړ کار نه دی. کله چې ښځه واده شي، نوم یې واده ته په بلنلیک کې نه لیکل کېږي. کله چې ومري، نوم یې د مړینې کارت او ان د قبر په شناخته هم نه لیکل کېږي.

فعاله لاله عثماني له هغه څه نهیلې شوه، چې غوښتل یې خپل اساسي حقونه ترلاسه کړي، همدا وو چې دا(زما نوم چېرې دی) کمپاین یې پیل کړ.

Continue Reading
Advertisement

Trending