Connect with us

بی بی سی پښتو

د افغانستان جګړه؛ په یو شمېر سیمو کې د ښځو سوداګریز فعالیتونه په ټپه درېدلي

خپور شوی

 په

(Last Updated On: زمری ۱۸, ۱۴۰۰)
افغانستان

AFP

د افغان ښځو د سوداګرۍ او صنایعو خونه وايي، وروستیو ناامنیو په دغه هېواد کې د سوداګرو او صنعت کارو ښځو پر کاروبار سخت ناوړه اغېز کړی.

د دې ادارې مسوولین وايي، د افغانستان په یو شمېر ولایتونو کې د سوداګرو ښځو فعالیتونه په ټپه درېدلي دي.

د یادونې ده چې پروسږ کال د افغانستان اقتصاد وزارت ویلي و، د هغو شرکتونو شمېر ډېر شوی چې خاوندان او یا مدیرانې یې ښځینه دي.

یاد وزارت ویلي و، ډېری ښځینه سوداګرې او صنعت کارې د کالیو، خوراکي توکو او کرهنیزو محصولاتو د تولید او چمتو کولو په برخه کې فعالیتونه کوي.

په افغانستان کې په سوداګرۍ بوختې ښځې بیا وايي، ټولنیزې او امنیتي ستونځې، پانګونې ته لاسرسی نه درلودل او د مناسب بازار نه موندل د دوی پر وړاندې لوی خنډونه وو.

د سوداګرۍ او صنعت په برخو کې فعالې افغانانې وايي، واک ته د طالبانو رسېدو په صورت کې د خپل کاروبار راتلونکي ته اندېښمنې دي.

په تېر کې طالبانو د خپلې واکمنۍ پر مهال ښځو ته د سوداګریز فعالیت، زدکړو او ان له محرم نارینه پرته له کوره د وتلو اجازه نه ورکوله.

نن په کابل کې یوه غونډه وشوه، چې ښځو او ځوانانو پکې ګډون درلود او په هېواد کې د جګړې پای ته رسولو غوښتنه پکې وشوه.

په ولسي جرګه کې د جوزجان استازې حلیمه صدف غونډې ته وویل، په جوزجان کې یوازې د تېرې یوې اوونۍ اوږدو کې د جګړې له کبله د ښځو او ماشومانو په ګډون دوه سوه ملکي کسان وژل شوي دي.

نوموړې په جګړه کې د حکومت پر مدیریت سختې نیوکې وکړې او له ټولو خلکو یې وغوښتل چې د طالبانو مقابل کې پاڅون وکړي.

نوموړې د طالبانو تر کنټرول لاندې سیمو کې د بشري حقونو تر پښو لاندې کولو او په ځانګړې توګه ” د ښځو مقابل کې د جنایتونو ” یادونه وکړه او د هېواد له سیاسي مشرتابه یې وغوښتل چې اختلافونه یوه لور ته کړي او یو موټی شي.

مېرمن صدف له طالبانو هم غوښته وکړه چې ” که رښتیا افغانان یاست له جګړې لاس واخلئ او د جګړې له اوره چې اصلي قرباني یې ملت دی، د ولس ژغورلو لپاره سولې ته مخه کړئ. “

Continue Reading
Advertisement

بی بی سی پښتو

پولیسو له ښځو سره د زور زیاتي پر ضد لاریوانوالو اوښکې بهوونکی ګاز کارولی

خپور شوی

په

(Last Updated On: ليندۍ ۵, ۱۴۰۰)
ترکیه کې د حکومت هغه ګام وغانده، چې له مخې یې ترکیه له ښځو سره د تاو تریخوالي مخنیوي له نړیواله تړونه وتلې

Getty Images
ترکیه کې د حکومت هغه ګام وغانده، چې له مخې یې ترکیه له ښځو سره د تاو تریخوالي مخنیوي له نړیواله تړونه وتلې

د نړۍ په لر او بر کې یو شمېر ښځو د جنسیت پر بنسټ د تاو تریخوالي ضد لاریونونه او مظاهرې کړې.

په ترکیه او مسکیکو کې بیا پولیسو د دې لاریونونو خپرولو لپاره اوښکې بهوونکی ګاز او لوګي خپروونکي بمونه کارولي.

د ترکیې په استانبول کې د لاریونیانو او پولیسو تر منځ تاوتریخوالی رامنځته شو.

مظاهره چیانو د حکومت هغه ګام وغانده، چې له مخې یې ترکیه له هغه نړیواله تړونه وتلې، چې موخه یې د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي کمونه ده.

د ترکیې استانبول په تقسیم میدان کې پولیس او مظاهره چیان لاس او ګرېوان شول.

د یادونې ده چې د ولسمشر رجب طیب اردوګان ځینې پلویان دا تړون د ترکیې له مذهبي ارزښتونو سره په ټکر کې بولي او خپله ولسمشر اردوګان هم ویلي، د ښځو ملاتړ برخه کې به له ځايي قوانینو ګټه واخیستل شي.

مکسیکو کې د لاریونوالو او پولیسو تر منځ اخ و ډب کې ۱۷ کسان ټپیان شوي

EPA
مکسیکو کې د لاریونوالو او پولیسو تر منځ اخ و ډب کې ۱۷ کسان ټپیان شوي

د رویټرز خبري اژانس په رپوټ کې د یوې لاریونوالې له قوله ویل شوي دي:

ښځې وژني، برالا یې وژني، موږ دا وضعیت نه منو.

د بشري حقونو ځايي فعالان وايي، د سږ کال له پیله تر اوسه ۳۴۵ ښځې وژل شوې دي.

بل لور مسکیکو سټي کې هم پولیسو د هغو ښځو مخه ونیوه، چې دې لړ کې یې لاریون کاوه.

په مکسیکو سټي کې دې لاریونوالو ښځو د ښځو وژنې بندولو غوښتنه کوله.

د بخښنې نړیواله ټولنه وايي، مسکیکو کې هره ورځ لږ تر لږه لس ښځې یا نجونې وژل کېږي.

د ځايي رسنیو په رپوټ کې ویل شوي، لاریونیانو پولیس په ډبرو وویشتل او د ۱۰ پولیسو په ګډون ۱۷ کسان ټپیان شول.

له ښځو سره د زور زیاتي پر ضد د لندن، پاریس او بارسلونا لارو کوڅو ته د مظاهرو او لاریونونو لپاره سلګونه کسان راوتلي وو.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

د بښنې نړیوال سازمان: نړیواله ټولنه باید د افغان د ښځو حقونو خوندیتوب ملاتړ وکړي

خپور شوی

په

(Last Updated On: ليندۍ ۴, ۱۴۰۰)
افغانستان

Getty Images

د بښنې نړیوال سازمان وايي، نړیواله ټولنه باید د اوږدې ژمنتیا لپاره په افغانستان کې د ښځو حقونو د خوندیتوب ملاتړ وکړي.

د ایمنسټي انټرنېشنل دغه غوښتنه د ۱۶ مشهورو افغان مېرمنو لاسته راوړنو ستایلو د نوي کمپاین له پیله مخکې په یوه رپوټ کې شوې ده.

د جنسیت پر بنسټ د تاوتریخوالي ضد کمپاین په مناسبت چې هر کال د نومبر پر ۲۵ مه پیلېږي، د بشري حقونو مدافع فعالانو پرېکړه کړې کمپاین کې د هغو افغان مېرمنو د ژوند کیسې وړاندې کړي چې تېرو ۲۰ کلونو کې له ستړو، ستونځو سره سره د ژوند په ډګر کې بریالۍ شوې دي.

دې بنسټ د یو شمېر دې ښځو له خولې خپل رپوټ کې ویلي چې د طالبانو له واکمنۍ وروسته د کار، تعلیم، وینا او احتجاج کولو په برخه کې د ښځو حقونه ترپښو لاندې شوي دي او له تاوتریخوالي سره مخامخ دي.

په رپوټ کې ویل شوي، پر افغانستان د طالبانو ترواکمنېدو ورسته پر افغان ښځو سخت بندیزونه لګول شوي دي، د روغتیا او ځینو نورو برخو پرته په نورو سکتورونو کې ښځو ته ویل شوي چې کارونو ته ستنې نه شي.

رپوټ کې ویل شوي، د منځنیو ښونځیو او لیسو نجونې زده کونکې له تعلیمه بي برخه دي، ښځې له محرم پرته له کوره بهر د وتلواجازه نه لري او د جنسیتي توپیر له کبله لوړو زده کړو برخه کې د ښځو ونډه کمه شوې ده.

مجاهد

Reuters
د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د بښنې نړیوال سازمان دغه رپوټ بي بنسټه بللی

خو طالبانو د بښنې نړیوال سازمان دغه رپوټ بي بنسټه بللی او رد کړی یې دی. د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد بي بي سي ته وویل:

د تعلیم او روغتیا په برخه کې ښځینه فعالې دي. هغه خبرې بې بنسټه دي، چې ځینې مغرضې کړۍ وايي، ګواکې ښځې له کوره بهر نه شي تلای، د افغانستان په ښارونو کې ښځې ازادانه ګرځي، دا ډول پروپاګند د دښمنو کړیو کار دی، چې متاسفانه ځینې نړیوال سازمانونه یې د استدلال په توګه کاروي.

تېرو شلو کلونو کې د افغان ښځو حقونو په برخه کې پام وړ پرمختګونه شوی وو او څه باندې ۳،۳ میلیونه نجونو زده کړې کولې، خو اوس داسې اندېښنې شته چې د طالبانو په داسې سرپرست حکومت کې چې ټول غړي یې نارینه دي، ښايي د دې پرمختګونو مخه ډب شي.

پر افغانستان د طالبانو تر واکمنېدو وروسته د افغان ښځو د حقونو خوندې کول د نړیوالو له خو ا د طالبانو حکومت رسمیت پیژندنې یو مهم شرط په توګه وړاندې شوی دی.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

“هرات کې د نجونو منځني ښوونځي بېرته تړل شوي”

خپور شوی

په

(Last Updated On: لړم ۲۲, ۱۴۰۰)
کرېکټ

Getty Images

د افغانستان په هرات ولايت کې ځينو ښوونکو او نجونو زده کوونکو ویلي، چې “د دوی منځني ښوونځي تر یوې اوونۍ پرانیستو وروسته د طالبانو له خوا بېرته تړل شوي دي”.

هرات وروستی هغه ولایت و چې د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته په کې له شپږو ټولګي پورته نجونو وکولی شول چې ښوونځیو ته ولاړ شي.

یوې ښوونکې چې نه غواړي نوم یې واخستل شي بي بي سي ته وویل، “طالب چارواکو ورته ویلي چې ښوونکو دا پرېکړه کړې چې د نجونو لپاره ښوونځي وتړي. خو دا وايي ښوونکې داسې پریکړه نه شي کولی او د طالبانو له خوښې پرته هېڅ نه شي کولی”.

دا وايي، “په تېرو څو ورځو کې نجونې ښوونځیو ته تللې د راتلونکې ازموينې لپاره یې چمتو والی نیوه. خو دغه زده کوونکو چې وايی ښوونځي ته له تګه منع شوی، ورته ویل شوي چې نورې دې ښوونځیو ته نه راځي او له امتحان پرته به لوړو ټولګيو ته ولاړې شي”.

د هرات یوې بلې ښوونکې بي بي سي ته وویل نن نجونې له ښوونځیو په خواشينۍ او ژړا کورونو ته ستنې شوې.

دا وايي، “ښوونځي زموږ په هڅو پیل شوي وو، له بده مرغه زدکوونکي دوه کاله د کورونا او له هغه وروسته د طالبانو په راتګ له ښوونځیو بې برخې او له درسونو بېرته پاتې شول. اوس د کانکور امتحان راروان دی زدکوونکې له رواني پلوه ډېرې کمزورې شوي دي او ښه درس نه شي ویلي”.

خو په هرات کې د اطلاعاتو او فرهنګ مشر سید عثمان فیضي دا خبره ردکړې او ویلي یې دي چې نجونې له ښوونځیو نه دي منع شوي.

د نجونو ښوونځي

Getty Images

څو ورځې وړاندې کله چې د نجونو لپاره ښوونځي پرانیستل شول هغه مهال هم طالب چارواکو د زدکوونکو کورنیو ته ویلي وو چې د زدکوونکو د امنیت مسؤولیت نه شي منلی، کورنیو ویلي وو امنیتي مسؤولیت دوی پر خپله غاړه اخلي. اوس زدکوونکې وايي ورته ویل شوي چې امنیتي ستونزې دي او دوی نور ښوونځیو ته نه ځي.

د پوهنې برخې فعاله انجیلا غیور وايي سلګونه زده کوونکو پيغامونو ورته لیږلي او د ښوونځیو د تړلو په اړه یې خپل غږ تر دې رسولی.

نوموړې وايي هڅې یې کړې چې نجونو ته ډاډ ورکړي، خو په اوږد مهال کې د دې له نظره د نجونو پرمخ د ښوونځیو تړل ډېرې ژورې منفي اغیز لري او په راتلونکې کې افغان ټولنه له ډېرو ژرو کړکیچونو سره مخامخ کېدای شي”.

ښوونکو بي بی سي ته وویل د نجونو لومړني ښوونځي لکه د تېر په څېر پرانستي دي.

له بلخ، جوزجان، سمنګان، کندز سرپل ارزوګان هرات شپږم ولایت و چې له شپږم صنف پورته زدکوونکو نجونو ته اجازه ورکړل شوې چې ښوونځیو ته ولاړې شي.

طالب چارواکو ویلي د منځنۍ او لیسې دورې زدکوونکو نجونو ته ښوونځي ته د تګ اجازه ورکوي خو غواړي د دې لپاره مناسب شرایط برابر شي، خو په دې ډېر وضاحت نه دی ورکړل شوي چې د کومې کړنلارې له مخې به دوی ښوونځیو ته ځي.

Continue Reading

Trending

آریانا نیوز: ټول حقونه خوندي دي