Connect with us

بی بی سی پښتو

ثمر هارون بلور: د مېړه د وژنې بدل مې په سیاست واخیست

Avatar

خپور شوی

 په

(Last Updated On: July 13, 2020)
په تېرو شاوخوا درویشتو کلونو کې د بلور کورنۍ د سیاسي ډګر درې غړي وژل شوي دي.

BBC
  • خدای نور ناصر
  • بي بي سي، اسلام اباد
په تېرو شاوخوا درویشتو کلونو کې د بلور کورنۍ د سیاسي ډګر درې غړي وژل شوي دي.

له نن دوه کاله وړاندې په همدې ورځ چې هارون بلور له کور ووت، نو مېرمن يې ورته وویل، چې ماښام پر وخت کور ته راشئ. هارون د وختي راتلو ژمنه ور سره وکړه. لاکن!!! هغه بیا کله هم نه راغی.

دوه کاله وړاندې د پېښور په یکه توت سیمه کې یوه ځانمرګي د انتخابي کمپاین یوه غونډه هدف کړه، چې پکې د عوامي نېشنل ګوند غړی هارون بلور او د دې ګوند تر شلو زیات نور غړي ووژل شول.

نن د هارون بلور دویم تلین لمانځل کېږي، خو د هغه له مېرمن او کورنۍ سره دوه کاله وروسته هم د دې پوښتنې ځواب نشته، چې هارون بلور چا او ولې وواژه.

هو! دومره ده چې په ټول ټاکنو کې برخه اخیستل او سیاست ته له راتللو سره يې د خپل مېړه “د وژنې بدله واخیسته”.‌

هارون بلور په ۲۰۱۸ عیسوي کال کې د ټول ټاکنو کمپاین کې هغه مهال ووژل شو، چې د خیبرپښتونخوا د ایالتي اسمبلۍ لپاره له پي کې ۷۸ حلقې کاندید وو.

د هارون بلور تر وژنې وروسته د هغه مېرمن ثمر هارون بلور له همدې حلقې په ټاکنو کې ګډون کوي او همدا څوکۍ ترلاسه کوي.

روان کال د جون میاشتې پر ۴مه نېټه د عوامي نېشنل ګوند له مرکزي دفتره یوه خبرپاڼه کې وویل شول، چې دې ګوند د خیبرپښتونخوا د ایالتي ویاندې څوکۍ ثمر هارون بلور ته ورکړې.

د عوامي نېشنل ګوند پر همدې څوکۍ تر مرګه هارون بلور ناست وو او داسې ثمر هارون بلور له کوره نیولې تر ایالتي اسمبلۍ او له اسمبلۍ نیولې تر ګوند د خپل خاوند ټولې ذیمه وارۍ په خپلو اوږو کړې.

د خپل خاوند د وژنې د پېښې په هکله ثمر هارون بلور وايي، تردې پېښې وروسته يې له ټاکنو او سیاست کرکه شوې وه، خو د زوی په خوله يې په ټاکنو کې برخه واخیسته:

“هغه وخت زما د ټاکنو او سیاست ان له ټکیو(نومونو) لا کرکه شوې وه، خو زما مشر زوی دانیال تر ټولو لومړی وویل، چې زما د پلار ځای به زما مور نیسي”.

د ثمر هارون بلور په خبره، تردې وروسته يې بیا کورنۍ، ګوند او د سیمې خلکو د ملاتړ اعلان وکړ او په ټاکنو کې يې برخه واخیسته.

د خسر او خاوند تر وژنو وروسته له همغې سیمې ثمر هارون بلور د خیبرپښتونخوا ایالتي اسمبلۍ ته بریالۍ کېږي. اغلې ثمر د بریالیتوب د شپې په هکله له بي بي سي سره مرکه کې وویل، دا او ټوله کورنۍ يې تر خوشالۍ زیات خپه وو:

“ما او زموږ ټول کور هغه شپه ښه ډېر وژړل. په کور کې مو دومره ګڼه ګوڼه وه، چې د پښې ایښودو ځای نه وو، موږ د خوشالۍ پر ځای خپه وو”.

‌د خاوند تر وژل کېدو وړاندې به ثمر هارون بلور په کور وه،‌ خو تر دې پېښې وروسته هغې د سیاست په ډګر کې قدم کښېښود.

د دې دوه کلن سیاسي یون د ستونځو په هکله ثمر بلور وايي، د دې لپاره په ټاکنو کې برخه اخیستل او ګټل دومره ګران نه وو، لکه څنګه چې اوس په اپوزیسيون کې بې له بودیجې د خلکو خدمت کوي:

“زما سره ټول خلک، ګوند او کورنۍ په ټاکنو کې ملګري وو،‌ ځکه ټاکنې راته ډېرې ګرانې نه وې. اصل کار خو مې اوس دی، چې په اپوزیسيون د خلکو کارونه وکړم”.

* د پښتون غورځنګ پښتنې پېغلې

* “غواړم له پښتنو مېرمنو سره د انسان غوندي چلند وشي”

* د علي وزیر مېرمن: د بچیانو له پلار سره لیدل اسان نه و

د پېښور له همدې سیمې د ثمر هارون بلور خسر بشیر احمد بلور له ۱۹۹۰م عیسوي کال بیا تر ۲۰۱۲ پورې پنځه ځلې د ایالتي اسمبلۍ غړی ټاکل شوی وو.

په ۲۰۱۲م عیسوي کال کې د بشیر احمد بلور تر وژنې وروسته د هغه زوی هارون بلور د همدې څوکۍ لپاره کاندید شو،‌ خو بریالی نه شو.‌

د ۲۰۱۸م عیسوي کال د ټول ټاکنو لپاره بیا هم له همدې څوکۍ هارون بلور بیا کاندید شو،‌ خو د ټول ټاکنو ورځ يې ونه لیده.

بلور کورنۍ ولې بیا بیا هدف شوه؟

د پېښور بلور کورنۍ د عوامي نېشنل ګوند د لکونو پلویانو په څېر ځان د عدم تشدد د سرلاري باچاخان پلویان بولي او تل يې د مرمۍ پر ځای د رايې پر واک باور کړی.

اتیا کلن سپين ږیری غلام احمد بلور اوسمهال د پېښور د بلور کورنۍ مشر بلل کېږي. دې سپين ږیري په تېرو شاوخوا درویشتو کلونو کې د خپل یواځيني زوی شبیر احمد بلور، د ورور بشیر احمد بلور او وراره هارون بلور مړیو ته اوږه ورکړې.

دا درې واړه د سیاست په ډګر کې وژل شوي دي. د غلام احمد بلور یواځینی زوی شبیر احمد بلور په ۱۹۹۷ عیسوي کال کې د ټول ټاکنو په ورځ د مخالف کاندید د پلویانو له لوري په ډزو ووژل شو.

د ۲۰۱۲ په ډیسمبر کې بیا د پېښور په قصه خوانۍ بازار کې په یوه ځانمرګي برید کې د همغه وخت د خیبرپښتونخوا ایالت مشر وزیر او د عوامي نېشنل ګوند سیاستوال بشیر احمد بلور ووژل شو.

تردې پېښې پنځه کاله وروسته بیا د بشیر احمد بلور يواځینی زوی هارون بلور په یکه توت کې په یوه بل ځانمرګي برید کې ووژل شو.

د ثمر هارون بلور په خبره، د بلور کورنۍ او عوامي نېشنل ګوند اړیکې له تېرو پنځو لسیزو راهیسې دي او د دوی کورنۍ يې هم د عوامي نېشنل ګوند له امله هدف شوه، ځکه چې یاد ګوند هم د وسلوالو هدف وو.

د دې ګوند د ایالتي ویاندې ثمر هارون بلور په خبره، په تېره شاوخوا یوه لسیزه کې د دوی د ګوند تر زرو زیات سیاستوال او پلویان په ځانمرګو بریدونو، بمي چاودنو او هدفي وژنو کې وژل شوي دي.

Continue Reading
Advertisement

بی بی سی پښتو

د امریکا فدرالي محکمې په حکم په مرګ یوازینۍ محکومه اعدام شوه

Avatar

خپور شوی

په

(Last Updated On: January 13, 2021)

یوازینۍ ښځه لیزا مونتګامېري چې د امریکا د فدرالي محکمې د حکم پر بنسټ د قتل په تور په اعدام محکومه شوې وه، حکم پرې پلی شو.

وروسته له هغه چې د امریکا سترې محکمې د دې د ژوندي پرېښودو وروستۍ حقوقي هڅې هم رد کړې، لیزا مونتګامېري د اېنډیانا ایالت تېري هاوت یوه زندان کې د مرګونې ستنې په ورلګولو اعدام شوه.

دې قضیې وروسته له هغه د ډېرو پام ځان ته ور واړاوه چې مدافع وکیل یې ویل دا ښځه له رواني پلوه ناروغه ده او په ماشومتوب کې ورسره ناوړه چلند شوی.

لیزا مونتګامېري په ۲۰۰۴ کال کې یوه ۵۲ کلنه مېندواره مېرمن زندۍ کړه.

د عیني شاهدانو په وینا، یوه ښځه چې د اعدام پرمهال د مونتګامېري څنګ ته ولاړه وه، د دې له خولې ماسک لېرې کړی او پوښتنه یې ترې کړې چې که د ویلو له پاره وروستۍ خبرې لري نو ودې یې وایي، هغې ویلي چې “نه” او نور یې هېڅ نه دي ویلي.

مونتګامېري په سیمه ییز وخت ۰۱:۳۱ مړه اعلان شوه. د هغې وکیلې کېلي هېنري وویل هر هغه چا چې یې په اعدام کې ګډون کړی و باید د شرم احساس وکړي.

په یوې اعلامیې کې یې مونتګامېري یوه “زیانمنه شوې” ښځه بللې چې دولت یې په وژلو کې له ټولو لارو کار واخیست او اعدام یې له عدالته لېرې و.

Protesters outside the prison in Terre Haute, Indiana, U.S. January 12, 2021

Reuters
ځینو مظاهره چیانو اېنډیانان کې له زندانه بهر د اعدام حکم له مینځه وړلو غوښتنه کوله.

تر دې وړاندې د امریکا د متحدو ایالتونو عدلیې وزارت ویلي ول د دغه هېواد فدرالي حکومت په نژدې ۷۰ کلونو کې په لومړي ځل یوه ښځینه بندۍ اعداموي.

لیزا مونتګامېري په ۲۰۰۴ کال په میزوري ایالت کې یوه مېندواره مېرمن زندۍ کړې او د هغې د نس تر څیرلو وروسته یې ماشوم ترې تښتولی و.

امریکا کې د اعدام سزا د معلوماتي مرکز په وینا دغه هېواد کې په وروستي ځل په ۱۹۵۳ کال کې د بوني هیډي په نوم مېرمن په میزوري ایالت کې ګازو خونه کې ایسارولو سره اعدام شوې وه.

د ډونلډ ترمپ ادارې تېر کال وویل، چې په فدرالي کچه د اعدام سزا له سره پیلوي.

لیزا مونتګامېري څوک وه؟

د امریکا د عدلیې وزارت د اعلامیې له مخې، مونتګامېري د ۲۰۰۴ کال دسمبر کې له کېنساس څخه ظاهرآ د یوه سپي د پېرلو لپاره میزوري کې د «بوبي جو سټینېټ» کور ته ورغله.

خو کور ته تر ننوتلو وروسته هغې پر سټینېټ برید وکړ او نوموړې یې- چې د اتو میاشتو میندواره وه- تر هغې زندۍ کړه، چې بې سده شوه.

«مونتګامېري تر دې وروسته د پخلنځي چړې سره د سټينېټ خېټه وڅیرله او دا کار لامل شو، چې نوموړې بیرته په سد راشي. سټینېت د ژوند لپاره هلې ځلې وکړې، خو مونتګامېري دا ځل تر مړه کېدو زندۍ کړه. مونټګمېري تر دې وروسته ماشوم د هغې له تنه جلا او له ځان سره یووړ او هڅه یې وکړه، چې خپل ماشوم یې وښيي.»

په ۲۰۰۷ کال یوه قضايي پلاوي نوموړې په فدرالي کچه په انسان تښتونه، چې په مرګ تمامه شوې وه، ګرمه وپیژندله او هغې ته یې په یوه خوله د اعدام سزا وغوښته.

په فدرالي او ایالتي کچه د اعدام سزا توپیر څه دی؟

اعدام

Getty Images

د امریکا د متحدو ایالتونو د قضايي سیستم له مخې جرمونو ته هم په ملي کچه د فدرالي محکمو او هم په سیمه ییزه کچه د ایالتي محاکمو په وسیله رسېدنه شونې ده.

د جعلي پیسو او د ډاکخانې غلا «پوستي غلا» په څېر مشخصو جرایمو ته نیغ په نیغه فدرالي محکمه کې رسېدګي کېږي. په همدې توګه له اساسي قانون سرغړونې او داسې قضیې هم، چې متحد ایالتونه پکې یو اړخ ګڼل کېږي، دغو محکمو ته راجع کېدای شي.

په ۱۹۷۲ کال د سترې محکمې د پرېکړې له مخې په دواړو فدرالي او ایالتي کچه د اعدام سزا ناقانوني وبلل شوې او هغه مهال د دې سزا ټول اړوند قوانین هم لغوه شول.

سترې محکمې په ۱۹۷۶ کال کې ایالتونو ته بېرته د اعدام سزا د پلي کېدو اجازه ورکړه او په ۱۹۸۸ کال حکومت داسې قانون جوړ کړ، چې په فدرالي کچه یې هم دغه کار شونی کړ.

د اعدام سزا د معلوماتي مرکز د راټولو شویو معلوماتو پر بنسټ له ۱۹۸۸ تر ۲۰۱۸ کال پورې په فدرالي کچه ۷۸ کسانو ته د اعدام سزا اورول شوې، خو یوازې درې یې عملي شوې دي.

د مونتګامېري او بېرنارډ د اعدام سزاګانې به په خپل وار سره د اعدام اتمه او نهمه قضیه وي، چې سږکال یې فدرالي حکومت پلې کوي.

د اعدام سزا په اصولو کې بدلون د څه لپاره؟

د ډونلډ ټرمپ ادارې تېر کال وویل، له اوږد ځنډ وروسته په فدرالي کچه د اعدام سزا له سره پیلوي.

هغه مهال لوی څارنوال په یوه اعلامیه کې ویلي ول: «عدلیې وزارت د دواړو ګوندونو د واک او ادارې پر مهال بدترینو مجرمانو ته د اعدام سزا غوښتې ده.»

« د قانون حاکمیت د عدلیې وزارت مسئولیت دی – موږ د خپل قضايي سیستم د اورول شویو حکمونو د پلي کېدو له اړخه د قربانیانو او د هغوی د کورنیو پوروړي یو.»

Continue Reading

بی بی سی پښتو

د ټیک ټاک نجونو د بندیانولو حکم لغوه شو

Avatar

خپور شوی

په

(Last Updated On: January 13, 2021)
مَوَدّه الادهم

AFP
محکمې پر مَوَدّه الادهم لګول شوې نغدي جرمانه تایید کړه

د مصر یوې محکمې د دوو هغو نجونو د بند حکم لغوه کړی، چې تېر کال پر ټیک ټاک یوې وېډیو خپرولو سره د “شرم او حیا په تر پښو لاندې” کولو تورنې شوې دي.

مَوَدّه الادهم او حنین حسام له هغو پنځو کسانو دي، چې دوه کاله د بند سزا پرې ختلې وه او نژدې ۲۰ زره ډالر جرمانه شوې دي.

د سیمه ییزو رسنیو د رپوټونو له مخې، محکمې حنین بې ګناه اعلان کړه، خو پر مَوَده او نورو تورنو یې جرمانه تایید کړه.

دې مسلې په مصر کې پراخ غبرګونونه وپارول او دا نجونې د “ټیک ټاک نجونو” په نامه مشهورې شوې.

د فرانس پرېس د خبر له مخې، حنین د ۲۰۲۰ کال اپرېل میاشت کې وروسته تر هغه ونیول شوه، چې یو درې دقیقې وېډیو کلیپ یې خپور کړ، هغې په دې کلیپ کې خپلو ۱٫۳ میلیون مینه والو ته وویل نجونې له دې سره کار کولو کې پیسې پیدا کولی شي.

رویټرز خبري اژانس ویلي، که څه هم محکمې د سې شنبې په ورځ له حنین ستر تورونه لیرې کړل، خو لاهم د انسانانو په پېر او پلور تورنه ده.

د تېر کال مې میاشت کې، چارواکو مَوَده وروسته تر هغه ونیوه چې په ټیک ټاک او انسټاګرام یې د ملنډو یو کلیپ خپور کړ.

تر اوسه د دریو نورو تورنو کسانو – چې سړي دي – هویت نه دی مالوم شوی خو د بند حکم یې لغوه شوی دی.

پر دواړو ښځو د “فسق” تور لګول شوی دی.

د مصر د قانون له مخې، بې حیایۍ ته د کسانو هڅول له قانون سرغړونه ګڼل کېږي.

رپوټونه وايي، په وروستیو میاشتو کې مصر کې د ټیک ټاک مینه وال ډېر شوي، په تېره کله چې حکومت د کوویډ-۱۹ ناروغۍ د خپرېدو له کبله په هېواد کې محدودیتونه ولګول.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

کورونا وېروس: کله چې د ناروغې په مخ کې د هغې مور مړه شوه

Avatar

خپور شوی

په

(Last Updated On: January 8, 2021)
ماریا ریکو او لور یې انابیل شرما دواړې روغتون ته په یوه ورځ یووړل شوې

Anabel Sharma
ماریا ریکو او لور یې انابیل شرما دواړې روغتون ته په یوه ورځ یووړل شوې

په کوویډ-۱۹ اخته یوې ښځې له هغې وروسته چې خپلې مور یې د همدې ناروغۍ له امله د هغې د سترګو پر وړاندې په روغتون کې ساه ورکړه، له خلکو غوښتنه وکړه چې په دې اړه روغتیايي لارښوونې تعقیب کړي.

۷۶ کلنه ماریا ریکو د لستر شیر اوسېدونکې ده، د دې لپاره چې د وروستي ځل لپاره له خپلو دوو لوڼو سره خبرې وکړي، د اکیسجن ماسک یې له خولې لرې کړ، که څه هم پوهېده چې په دغه کار سره یې ژوند نور هم په چټکۍ پای ته رسېږي.

انابیل شرما دغه شېبې “زړه ماتوونکې” وبللې، خو ویې ویل چې خوشاله په دې وه چې مور یې په یواځېتوب کې مړه نه شوه.

هغې خپل وروستی انځور خپور کړی، چې د دغه وېروس په اړه پوهاوی زیات کړي.

“ارامتیا”

ماریا ریکو له خپلې لور، اوښي او دریو لمسیانو سره اوسېده

Anabel Sharma
ماریا ریکو له خپلې لور، اوښي او دریو لمسیانو سره اوسېده

آغلې شرما چې د لستر شیر د وایتویک اوسېدونکې ده، ویلي مور یې یو نیم ساعت وروسته له هغې ساه ورکړه چې ماسک یې له خولې لرې کړ.

“زما مور له دوی وغوښتل چې ماسک ترې لرې کړي او دوی وویل، کله چې موږ دا لرې کړ، نو هر څه پای ته رسېږي. ته به ډېر دوام ونه کړې”.

۴۹ کلنه شرما وايي، “هغې وویل، هو، زه پوهېږم خو ما په کافي اندازه اچولی و”.

“کله چې هغې خبرې کولای شوې، موږ د پنځو دقیقو لپاره ورسره وو، له هغې وروسته هغه بې‌هوښه شوه. هغې موږ ته وویل چې له مړینې وېره نه لري او هغه ورته چمتو ده. هغې راته وویل، ته باید سخته مبارزه وکړې ځکه چې ما په کور کې ماشومان درلودل”.

کورونا وېروس په دې کورنۍ کې خپور شو او د هر غړي ازموینه یې مثبته وووتله

Anabel Sharma
کورونا وېروس په دې کورنۍ کې خپور شو او د هر غړي ازموینه یې مثبته وووتله

د اغلې شرما خور سوسانا ته هم اجازه ورکړل شوې وه چې هلته وي په داسې حال کې چې د شخصي خوندیتوب وسایل یې اغوستي وو.

هغې زیاته کړه “موږ تر وروستۍ سلګۍ د هغې لاس نیولی و”.

“په دې سره ارامه کېدلم چې فکر به مې وکړ موږ کولای شو له هغې سره و اوسو او زه پوهېږم چې په دې سره به مې مور هم ارامېدله”.

اغلې ریکو هم په هغه کور کې اوسېدله چې شرما او د هغې مېړه او درې زامن یې پکې اوسېدل، ۱۰ کلن نوح، ۱۲ کلن اسحاق او ۲۲ کلن یعقوب.

اغلې شرما وویل په دې باور وه چې یو زوی یې په ښوونځي کې کورونا وېروس نیولی و او په همدې سره یې دا وېروس په ډېره چټکۍ ټولې کورنۍ ته ورسېد.

هغې زیاته کړه “زه له خلکو غواړم چې ټول احتیاطي تدابیر تعقیب کړي او د نورو په اړه فکر وکړي”.

ماریا ریکو یوه "په زړه پورې" نیا ګڼل شوې ده

Anabel Sharma
ماریا ریکو یوه “په زړه پورې” نیا ګڼل شوې ده

اغلې شرما او مور یې دواړه په یوه ورځ په اکتوبر کې د لستر شیر شاهي روغتون ته یوړل شوې او اغلې ریکو د نومبر پر لومړۍ مړه شوه.

د هغې د جنازې مراسم په ژوندۍ بڼه اغلې شرما ته ښکاره کېدل، چې نوموړې هغه مهال هم په روغتون کې وه.

آغلې شرما وویل “هغه په دې ښه خبره وه چې څه به پېښېږي او پوهېدله چې له دې به روغه پاتې نه شي او په کافي اندازه د هغې درملنه وشوه”.

شرما ان په کور کې هم له اکسیجن ګټه اخیستله ځکه چې سږي یې د وېروس له امله زیانمن شوي وو.

هغې خپله مور یوه “په زړه پورې نیا” وبلله چې “ډېره پیاوړې اراده یې درلوده”.

Continue Reading

Trending

آریانا نیوز. کلیه حقوق محفوظ است