Connect with us

بی بی سی پښتو

بښنې نړیوال سازمان: افغانو نجونو ته دې سملاسي ښوونځیو ته د تګ اجازه ورکړل شي

خپور شوی

 په

(Last Updated On: تله ۲۲, ۱۴۰۰)
افغان زدکوونکې

Getty Images

د بښنې نړیوال سازمان غوښتنه کړې چې افغانستان کې دې نجونو ته په سملاسمي توګه ښوونځیو ته د تګ اجازه ورکړل شي.‌

یاد سازمان وایي، له ګڼ شمېر نجونو زدکوونکو او ښوونکو سره د مرکو پر بنسټ یې خپل تازه رپوټ چمتو کړی.‌

په رپوټ کې راغلي چې ګڼې نجونې او ښوونکې له تاوتریخوالي سره مخ دي او ان د طالبانو لخوا ورته ګواښونه کېږي.

طالبانو پر افغانستان له بشپړې ولکې وروسته د تېرې سپتمبر میاشتې پر ۱۷مه نېټه هلکانو لپاره ښوونځي بېرته پرانیستل، خو د منځنیو ښوونخیو نجونې یې په کورونو کېنولې.

دې ډلې د بښنې نړیوال سازمان دې وروستي رپوټ ته لا غبرګون نه دی ښودلی، خو چارواکي یې وایي، نجونې باید ‘د مناسب درسي چاپېریال تر برابرېدو’ کورونو کې پاتې شي.

خو د بښنې نړیوال سازمان وایي، له زدکوونکو،‌ ښوونکو او د ښوونځیو له مدیرانو سره یې شل مرکې کړې دي او ورته مالومه شوې چې د طالبانو لخوا ګواښونه او ځورونه د دې لامل شوې چې ان لومړنیو ښوونځیو کې د شاګردانو حاضري، په ځانګړې توګه د نجونو ورتګ کم شوی.

یاد سازمان مني چې په کابل، بلخ،‌ کندوز او سرپل ولایتونو کې ی شمېر نجونې منځنیو ښوونځیو ته ستنې شوې دي،‌ خو ټینګار کوي چې د ټول هېواد نجونې باید دا حق ولري.‌

افغانستان کې د معارف بېلابېلې ستونزې

اګنېس کالامارد

Getty Images
د بښنې نړیوال سازمان مشره اګنېس کالامارد وایي، د طالبانو اوسنۍ تګلاره غیر منصفانه او له نړیوال قانون نه سرغړونه ده.

د بښنې نړیوال سازمان مشره اګنېس کالامارد وایي، دا مهال افغانستان کې نجونې له منځینو ښوونځیو منع شوې او د یو بشپړ نسل حقونه او ارمانونه تر پښو لاندې شوي دي.

نوموړې وایي، تعلیم یو اساسي انساني حق دی او د طالبانو اوسنۍ تګلاره غیر منصفانه او له نړیوال قانون نه سرغړونه ده.

بښنې نړیوال سازمان همدا راز پر نړیوالې ټولنې غږ کړی چې د افغانستان د معارف له برخې سره اړینې مرستې وکړي،‌ که نه نو میلیونونه افغان هکان او نجونې به بې تعلیمه پاتې شي.

یاده اداره خپلو تازه رپوټ کې وایي، افغانستان کې بد اقتصادي وضعیت هم د دې لامل شوی چې خلک خپل ماشومان له ښوونځیو وباسي او د پیسو ګټلو لپاره یې کارونو ته ولېږي.‌

رپوټ کې همدا راز راغلي چې په هېواد دننه د ګڼ شمېر وګړو او کورنیو بېځایه کېدل هم د دې لامل شوي چې ماشومان له ښوونځیو پاتې شي.

یوه بله ستونزه دا هم یاده شوې چې طالبان نه دي توانېدلي چې د ښوونکو معاشونه ورکړي، او له همدې کبله ښوونځیو کې د استادانو کمی لیدل کېږي.

رپوټ وایي، پر کابل تر ولکې وړاندې طالبانو په ځینو ولایتونو کې له ښوونځیو د پوځي مرکزونو په توګه کار اخیستی او دا هم د ماشومانو د زدکړو لپاره یو خنډ ګرځېدلی.

Continue Reading
Advertisement

بی بی سی پښتو

پولیسو له ښځو سره د زور زیاتي پر ضد لاریوانوالو اوښکې بهوونکی ګاز کارولی

خپور شوی

په

(Last Updated On: ليندۍ ۵, ۱۴۰۰)
ترکیه کې د حکومت هغه ګام وغانده، چې له مخې یې ترکیه له ښځو سره د تاو تریخوالي مخنیوي له نړیواله تړونه وتلې

Getty Images
ترکیه کې د حکومت هغه ګام وغانده، چې له مخې یې ترکیه له ښځو سره د تاو تریخوالي مخنیوي له نړیواله تړونه وتلې

د نړۍ په لر او بر کې یو شمېر ښځو د جنسیت پر بنسټ د تاو تریخوالي ضد لاریونونه او مظاهرې کړې.

په ترکیه او مسکیکو کې بیا پولیسو د دې لاریونونو خپرولو لپاره اوښکې بهوونکی ګاز او لوګي خپروونکي بمونه کارولي.

د ترکیې په استانبول کې د لاریونیانو او پولیسو تر منځ تاوتریخوالی رامنځته شو.

مظاهره چیانو د حکومت هغه ګام وغانده، چې له مخې یې ترکیه له هغه نړیواله تړونه وتلې، چې موخه یې د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي کمونه ده.

د ترکیې استانبول په تقسیم میدان کې پولیس او مظاهره چیان لاس او ګرېوان شول.

د یادونې ده چې د ولسمشر رجب طیب اردوګان ځینې پلویان دا تړون د ترکیې له مذهبي ارزښتونو سره په ټکر کې بولي او خپله ولسمشر اردوګان هم ویلي، د ښځو ملاتړ برخه کې به له ځايي قوانینو ګټه واخیستل شي.

مکسیکو کې د لاریونوالو او پولیسو تر منځ اخ و ډب کې ۱۷ کسان ټپیان شوي

EPA
مکسیکو کې د لاریونوالو او پولیسو تر منځ اخ و ډب کې ۱۷ کسان ټپیان شوي

د رویټرز خبري اژانس په رپوټ کې د یوې لاریونوالې له قوله ویل شوي دي:

ښځې وژني، برالا یې وژني، موږ دا وضعیت نه منو.

د بشري حقونو ځايي فعالان وايي، د سږ کال له پیله تر اوسه ۳۴۵ ښځې وژل شوې دي.

بل لور مسکیکو سټي کې هم پولیسو د هغو ښځو مخه ونیوه، چې دې لړ کې یې لاریون کاوه.

په مکسیکو سټي کې دې لاریونوالو ښځو د ښځو وژنې بندولو غوښتنه کوله.

د بخښنې نړیواله ټولنه وايي، مسکیکو کې هره ورځ لږ تر لږه لس ښځې یا نجونې وژل کېږي.

د ځايي رسنیو په رپوټ کې ویل شوي، لاریونیانو پولیس په ډبرو وویشتل او د ۱۰ پولیسو په ګډون ۱۷ کسان ټپیان شول.

له ښځو سره د زور زیاتي پر ضد د لندن، پاریس او بارسلونا لارو کوڅو ته د مظاهرو او لاریونونو لپاره سلګونه کسان راوتلي وو.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

د بښنې نړیوال سازمان: نړیواله ټولنه باید د افغان د ښځو حقونو خوندیتوب ملاتړ وکړي

خپور شوی

په

(Last Updated On: ليندۍ ۴, ۱۴۰۰)
افغانستان

Getty Images

د بښنې نړیوال سازمان وايي، نړیواله ټولنه باید د اوږدې ژمنتیا لپاره په افغانستان کې د ښځو حقونو د خوندیتوب ملاتړ وکړي.

د ایمنسټي انټرنېشنل دغه غوښتنه د ۱۶ مشهورو افغان مېرمنو لاسته راوړنو ستایلو د نوي کمپاین له پیله مخکې په یوه رپوټ کې شوې ده.

د جنسیت پر بنسټ د تاوتریخوالي ضد کمپاین په مناسبت چې هر کال د نومبر پر ۲۵ مه پیلېږي، د بشري حقونو مدافع فعالانو پرېکړه کړې کمپاین کې د هغو افغان مېرمنو د ژوند کیسې وړاندې کړي چې تېرو ۲۰ کلونو کې له ستړو، ستونځو سره سره د ژوند په ډګر کې بریالۍ شوې دي.

دې بنسټ د یو شمېر دې ښځو له خولې خپل رپوټ کې ویلي چې د طالبانو له واکمنۍ وروسته د کار، تعلیم، وینا او احتجاج کولو په برخه کې د ښځو حقونه ترپښو لاندې شوي دي او له تاوتریخوالي سره مخامخ دي.

په رپوټ کې ویل شوي، پر افغانستان د طالبانو ترواکمنېدو ورسته پر افغان ښځو سخت بندیزونه لګول شوي دي، د روغتیا او ځینو نورو برخو پرته په نورو سکتورونو کې ښځو ته ویل شوي چې کارونو ته ستنې نه شي.

رپوټ کې ویل شوي، د منځنیو ښونځیو او لیسو نجونې زده کونکې له تعلیمه بي برخه دي، ښځې له محرم پرته له کوره بهر د وتلواجازه نه لري او د جنسیتي توپیر له کبله لوړو زده کړو برخه کې د ښځو ونډه کمه شوې ده.

مجاهد

Reuters
د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د بښنې نړیوال سازمان دغه رپوټ بي بنسټه بللی

خو طالبانو د بښنې نړیوال سازمان دغه رپوټ بي بنسټه بللی او رد کړی یې دی. د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد بي بي سي ته وویل:

د تعلیم او روغتیا په برخه کې ښځینه فعالې دي. هغه خبرې بې بنسټه دي، چې ځینې مغرضې کړۍ وايي، ګواکې ښځې له کوره بهر نه شي تلای، د افغانستان په ښارونو کې ښځې ازادانه ګرځي، دا ډول پروپاګند د دښمنو کړیو کار دی، چې متاسفانه ځینې نړیوال سازمانونه یې د استدلال په توګه کاروي.

تېرو شلو کلونو کې د افغان ښځو حقونو په برخه کې پام وړ پرمختګونه شوی وو او څه باندې ۳،۳ میلیونه نجونو زده کړې کولې، خو اوس داسې اندېښنې شته چې د طالبانو په داسې سرپرست حکومت کې چې ټول غړي یې نارینه دي، ښايي د دې پرمختګونو مخه ډب شي.

پر افغانستان د طالبانو تر واکمنېدو وروسته د افغان ښځو د حقونو خوندې کول د نړیوالو له خو ا د طالبانو حکومت رسمیت پیژندنې یو مهم شرط په توګه وړاندې شوی دی.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

“هرات کې د نجونو منځني ښوونځي بېرته تړل شوي”

خپور شوی

په

(Last Updated On: لړم ۲۲, ۱۴۰۰)
کرېکټ

Getty Images

د افغانستان په هرات ولايت کې ځينو ښوونکو او نجونو زده کوونکو ویلي، چې “د دوی منځني ښوونځي تر یوې اوونۍ پرانیستو وروسته د طالبانو له خوا بېرته تړل شوي دي”.

هرات وروستی هغه ولایت و چې د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته په کې له شپږو ټولګي پورته نجونو وکولی شول چې ښوونځیو ته ولاړ شي.

یوې ښوونکې چې نه غواړي نوم یې واخستل شي بي بي سي ته وویل، “طالب چارواکو ورته ویلي چې ښوونکو دا پرېکړه کړې چې د نجونو لپاره ښوونځي وتړي. خو دا وايي ښوونکې داسې پریکړه نه شي کولی او د طالبانو له خوښې پرته هېڅ نه شي کولی”.

دا وايي، “په تېرو څو ورځو کې نجونې ښوونځیو ته تللې د راتلونکې ازموينې لپاره یې چمتو والی نیوه. خو دغه زده کوونکو چې وايی ښوونځي ته له تګه منع شوی، ورته ویل شوي چې نورې دې ښوونځیو ته نه راځي او له امتحان پرته به لوړو ټولګيو ته ولاړې شي”.

د هرات یوې بلې ښوونکې بي بي سي ته وویل نن نجونې له ښوونځیو په خواشينۍ او ژړا کورونو ته ستنې شوې.

دا وايي، “ښوونځي زموږ په هڅو پیل شوي وو، له بده مرغه زدکوونکي دوه کاله د کورونا او له هغه وروسته د طالبانو په راتګ له ښوونځیو بې برخې او له درسونو بېرته پاتې شول. اوس د کانکور امتحان راروان دی زدکوونکې له رواني پلوه ډېرې کمزورې شوي دي او ښه درس نه شي ویلي”.

خو په هرات کې د اطلاعاتو او فرهنګ مشر سید عثمان فیضي دا خبره ردکړې او ویلي یې دي چې نجونې له ښوونځیو نه دي منع شوي.

د نجونو ښوونځي

Getty Images

څو ورځې وړاندې کله چې د نجونو لپاره ښوونځي پرانیستل شول هغه مهال هم طالب چارواکو د زدکوونکو کورنیو ته ویلي وو چې د زدکوونکو د امنیت مسؤولیت نه شي منلی، کورنیو ویلي وو امنیتي مسؤولیت دوی پر خپله غاړه اخلي. اوس زدکوونکې وايي ورته ویل شوي چې امنیتي ستونزې دي او دوی نور ښوونځیو ته نه ځي.

د پوهنې برخې فعاله انجیلا غیور وايي سلګونه زده کوونکو پيغامونو ورته لیږلي او د ښوونځیو د تړلو په اړه یې خپل غږ تر دې رسولی.

نوموړې وايي هڅې یې کړې چې نجونو ته ډاډ ورکړي، خو په اوږد مهال کې د دې له نظره د نجونو پرمخ د ښوونځیو تړل ډېرې ژورې منفي اغیز لري او په راتلونکې کې افغان ټولنه له ډېرو ژرو کړکیچونو سره مخامخ کېدای شي”.

ښوونکو بي بی سي ته وویل د نجونو لومړني ښوونځي لکه د تېر په څېر پرانستي دي.

له بلخ، جوزجان، سمنګان، کندز سرپل ارزوګان هرات شپږم ولایت و چې له شپږم صنف پورته زدکوونکو نجونو ته اجازه ورکړل شوې چې ښوونځیو ته ولاړې شي.

طالب چارواکو ویلي د منځنۍ او لیسې دورې زدکوونکو نجونو ته ښوونځي ته د تګ اجازه ورکوي خو غواړي د دې لپاره مناسب شرایط برابر شي، خو په دې ډېر وضاحت نه دی ورکړل شوي چې د کومې کړنلارې له مخې به دوی ښوونځیو ته ځي.

Continue Reading

Trending

آریانا نیوز: ټول حقونه خوندي دي