Connect with us

بی بی سی پښتو

بلوچستان کې دوکاندارانو ته خبرداری؛ “ښځې خپلو دوکانونو ته مه پرېږدئ”

خپور شوی

 په

(Last Updated On: غبرګولى ۱۷, ۱۴۰۰)
مارکیٹ

Getty Images
د يوه دوکان عکس: ارشيف

د پاکستان د بلوچستان ایالت په وډه ښار کې د یوه هندو هټیوال تر وژل کېدو څو ورځې وروسته تازه د خبرداري داسې پاڼه خپره شوې چې هټیوالو ته په کې ویل شوي ښځې دې خپلو دوکانونو ته نه پرېږدي.

په دې پاڼه کې ټول سوداګر او په ځانګړي ډول هندوان مخاطب شوي چې که ښځو ته خپلو دوکانونو ته د ورتګ اجازه ورکوي نو د هر ډول ناوړه پایلو مسئول به پخپله وي.

پولیسو ویلي د خبرداري دا پاڼه یې کتلې خو تر اوسه ویلی نشي چې چا خپره کړې ده.

وډه کې د هندوانو د ټولنې غړی سنتوش کمار وايي دغه ښار کې د هندوانو هټۍ له وړاندې د یوه هندو سوداګر د وژل کېدو په اعتراض کې تړلې خو اوس ورته ویل شوي چې پر هندانو سربېره د ځینو مسلمانانو دوکانونو ته هم د دې پاڼې کاپۍ ورغورځول شوې دي.

نوموړی زیاتوي چې د خبرداري دې پاڼه کې څو ورځې وړاندې د وژل شوي هندو هټیوال یادونه شوې او دې د دوی اندېښنې لا ډېرې کړې دي.

سنتوش کمار وايي: “موږ چا ته زیان نه دی رسولی، نو بیا ولې په نښه کېږو؟”

د اشوک کمار په نوم هندو سوداګر د مې میاشتې په ۳۱مه وژل شوی و.

د یادونې ده چې څو میاشتې وړاندې وډه ښار کې د نانک رام په نوم یو بل هند سوداګر هم وژل شوی و.

د ښاغلي کمار د وژلو غبرګون کې څو ورځې کاربندیز او اعتراضونه هم روان وو خو د ځايي چارواکو په منځګړیتوب پای ته ورسېدل.

د خبرداري پاڼه کې څه لیکل شوي؟

وډه کې د درملتونونو د ټولنې مشر محمد اسلم شیخ وايي د خبرداري پاڼه ښار کې پر یوه لوحه لیکدړه راځړول شوې وه.

دا پاڼه په لاس لیکل شوې او لاندینۍ برخه کې یې د تورې د رسم ترڅنګ ‘سیف الله کاروان’ لیکل شوي دي.

محمد اسلم وايي دوکانونو ته د خبرداري په غورځول شويو پاڼو کې هم ورته متن لیکل شوی، خو د کومې ډلې نوم پکې نشته.

په دغه خبرداري کې عامو خلکو ته هم ویل شوي چې ښځو ته دې له اړتیا پرته له کوره د وتلو او بازارونو کې د ګرځېدو اجازه نه ورکوي.

دا پاڼه وايي: “ښځې د هندوانو دوکانونو کې ډېرې لیدل کېږي. هغوی ته ویل کېږي چې ښځو ته نور قطعآ هټیو ته د ورتګ اجازه ورنکړي او که دا کار کوي نو پخپله به د پایلو مسئول وي.”

دا په داسې حال کې ده چې د وډه ښار د روغتونونو د ټولنې مشر وايي دغه ښار کې ښځې د سودا پېرلو لپاره له کوره یوازې نه راوځي.

هغه زیاتوي چې په ۲۰۱۱ کال د امنیتي پېښو له پیلېدو راهیسې دا دویم ځل دی چې دغه ښار کې د خبرداري دا ډول پاڼې خپرېږي.

د اسلم شیخ په وینا هندوان له پېړیو راهیسې وډه کې مېشت او د ټولنې خورا بې ضرره خلک دي.

پولیس څه وايي؟

د وډه ښار د پولیسو مشر عبدالرحیم بي بي سي سره خبرو کې ومنله چې د دغه ښار هټیوال ته خبرداری ورکړ شوی دی.

خو هغه یوازې د بازار په یوه لیکدړه د خبرداريپانې راځړېدل تائید کړل او وايي تر اوسه کوم هټیوال ورته په انفرادي ډول د دې پاڼې د غورځول کېدو شکایت نه دی کړی.

عبدالرحیم وايي ظاهرآ دا پاڼه د سیف الله کاروان په نوم ډلې خپره کړې، خو پخوا وډه ښار کې د دې ډلې نوم نه دی اورېدل شوی.

هغه زیاتوي چې په دې تړاو څېړنې پیل شوې دي

Continue Reading
Advertisement

بی بی سی پښتو

طالبان: د نجونو ښوونځي هم ژر پرانستل کېږي; یونسکو: که نجونو ته د زده کړو حق ورنګړل شي نه جبرانېدونکي پایلې به ولري

خپور شوی

په

(Last Updated On: وږی ۲۸, ۱۴۰۰)
افغانستان، نجونو زده کړه

BBC
یونسکو خبرداری ورکړی که سمدستي نجونو ته د زده کړو حق ورنه کړل شي نو داسې پایلې به ولري چې جبرانول به یې ناشوني وي.

طالبان وايي دوی د نجونو د زده کړو خلاف نه دي او د ترانسپورت، جلا ټولګیو، ښځینه ښوونکو او د ستر په برخه کې د شته ستونزو هوارولو سره به د هغوی ښوونځي هم بیرته پرانیستل شي.

د طالبانو مرستیال ویاند احمد الله وثیق له بي بي سي سره په خبرو کې وویل د نجونو ښوونځي هم په تدریجې ډول پرانستل کېږي او اوس مهال د دوی مشران پر دې بحث کوي چې د نجونو د زده کړو لپاره ښه چاپیریال برابر شي.

ښاغلي وثیق زیاته کړه چې وار دمخه د کورونا او ځینو نورو مسایلو له امله د زده کړو بهیر ځندیدلی خو دوی هڅه کوي چې ژر د نجونو پرمخ هم د ښوونځیو دروازې پرانیزي.

دا په داسې حال کې ده چې د ملګرو ملتونو کلتوري بنسټ یونسکو مشرې آودرې ازولې ویلي ښوونځیو ته د نجونو پر ورتګ بندیز لګول د زدکړې په برخه کې د ښځو او نجونو له بنسټيز حق سرغړونه ده.

اغلې ازولې پر اړوندو چارواکو غږ کړی چې دا مسله روښانه کړي او نجونو او هلکانو ته دې په مساویانه توګه ښوونځيو ته د تګ اجازه ورکړي.

یونسکو خبرداری ورکړی که سمدستي نجونو ته د زده کړو حق ورنه کړل شي نو داسې پایلې به ولري چې جبرانول به یې ناشوني وي.

اغلې ازولې پر چارواکو غږ کړي چې د ښوونځیو تدریجي پرانستلو لړ کې دې نجونو او هلکانو ته له خندونو پرته د زده کړو چاپیریال برابر کړي او په ټینګار یې ویلي چې ښځینه ښوونکو ته هم باید اجازه ورکړل شي چې بېرته خپلو دندوته ستنې شي.

د طالبانو په چارسبالي حکومت کې د پوهنې وزارت د بیان له مخې پرون شنبه (د سپتمبر ۱۸مه) ښوونځي یوازې د نارینه زده کوونکو او ښوونکو پرمخ پرانستل شول.

د پوهنې وزارت په دې لنډ بیان کې د ښځینه ښوونکو نجونو هېڅ یادونه نه ده شوې.

د یونسکو مشرې اغلې ازولې اندېښنه ښوولې که نجونې ښوونځیو ته د تګ اجازه ونه لري نو ښايي له زده کړو بې برخې او له منفي پایلو سره یې مخامخ شي لکه په کوچنیوالي کې واده.

یونسکو په تېرو شلو کلونو کې په افغانستان کې د نجونو د زده کړو په برخه کې شویو پرمختګونو ته په اشارې وايي چې د نجونو زده کړه نژدي دوه برابره شوې ده.

افغانستان، نجونو زده کړه

Getty Images
د پوهنې وزارت په دې لنډ بیان کې د ښځینه ښوونکو نجونو هېڅ یادونه نه ده شوې او یوازې د نارینه زده کوونکو د ښوونځیو د پرانستلو ویل شوي دي.

د یونسکو په وینا په ۲۰۰۱ کال کې د نجونو د زده کړو کچه په افغانستان کې ۱۷ سلنه وه خو اوس ۳۰ سلنې ته لوړه شوې وه.

د یونسکو له خوا د خپرو شویو معلوماتو له مخې په ۲۰۱۸ کال کې دوه نیم میلیونه افغان نجونې ښوونځیو ته تللې او ۹ سوه زره نجونو لوړې زده کړې کولې.

دا غبرګون د طالبانو د پوهنې وزارت د هغه بیان په ځواب کې مخې ته راغلى چې پر بنسټ يې یوازې د هلکانو پر مخ د ښوونځیو دروازې پرانستل شوې او یوازې له نارینه ښوونکو غوښتل شوي چې خپلو دندو ته حاضر شي.

دا ګام پر خواله رسنیو هم په پراخه کچه غندل شوی او ټېنګار شوی چې هلکانو او نجونو ته باید یو شان د زده کړې حق ورکړل شي.

طالبانو تل ټینګار کړی چې د اسلامي شرعیت په رڼا کې انجونو ته د زده کړو حق ورکوي خو د فعالانو ویره دا ده چې دا بندیز دوام ونه کړي او د طالبانو د تېرې پنځه کلنې دورې په څېر د انجونو د زده کړو په برخه کې د دوی ژمنې تر پایه عملي نه شي.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

طالبانو د ښځو چارو وزارت د دعوت او ارشاد، امر بالمعروف او نهی عن المنکر په اداره بدل کړ

خپور شوی

په

(Last Updated On: وږی ۲۷, ۱۴۰۰)
A burqa-clad woman along with a boy walks past a mural depicting women and doves flying along a street in Kabul on September 15, 2021

Getty Images

داسې ښکاري چې طالبانو په افغانستان کې د ښځو چارو وزارت تړلی او په ودانۍ کې هغه اداره پرانیستې چې یو وخت یې سخت مذهبي قوانین پلي کول.

د جمعې پر ورځ طالبانو د ښځو چارو وزارت پر دروازه د یاد وزارت د لوحې پر ځای د دعوت د دعوت او ارشاد، امر بالمعروف، نهی عن المنکر وزارت لوحه وټومبله.

په هغو ویډیويي کلیپونو کې چې پر خواله رسنیو خپرې شوې، ښځینه کارکوونکې لیدل کېږي، چې له طالبانو دندې ته د ستنېدو اجازه غواړي. ۱۹۹۰ کلونو کې دې وزارت پر ښځو سخت بندیزونه لګولي وو او مذهبي قوانین یې په خلکو عملي کول.

افغان ښځو تېرو شلو کلونو کې د خپلو حقونو لپاره مبارزه وکړه او یو شمېر بنسټیز حقونه یې تر لاسه کړي وو، خو اوس داسې اندېښنې شته چې د طالبانو په داسې سرپرست حکومت کې چې ټول غړي یې نارینه دي، ښايي د دې پرمختګونو مخه ډب شي.

په کابل کې د بي بي سي نړیوالو چارو خبریاله لیز دوسیت وايي، په داسې حال کې چې طالبان مني افغانستان کې بدلونونه راغلي او دوی هم بدل شوي، خو د دوی په ژمنو او پالیسیو کې توپیر په ډېرېدو دی.

د بشري حقونو فعالانو مخکې د طالبانو پر دعوت وارشاد وزارت له دې کبله نیوکې کولې چې د مخالفت غږ یې غلی کاوه، د زور له لارې یې پر خلکو او په ځانګړې توګه پر ښځو او نجونو بندیزونه عملي کول او په ټولنه کې یې وېره او ترهه خپروله.

https://twitter.com/KhalilNoori/status/1438795856459800576

خو طالبان بیا دا اداره مهمه بولي نیویارک پوسټ ته د طالبانو یوه غړي محمد یوسف وویل:

مهم هدف دا دی چې د اسلام خدمت وشي او د دې لپاره اړینه ده، چې د دعوت والارشاد وزارت باید ولرو.

د ښځو چارو وزارت کارکوونکې وايي، له څو اونیو راهیسې هڅه کوي دندې ته ستنې شي، خو ودانۍ ته د ننوتو اجازه نه ورکول کېږي.

یوې کارمنې وویل:

د ښځو لپاره نور هېڅ نه دي پاتې، موږ ټولې د کورنیو مسوولیت پر غاړه لرو، موږ زدکړې کړې، او نه غواړو تر کورونو پورې محدودې پاتې شي.

طالب چارواکي وايي، له شرعي قوانینو د دوی له تعبیر سره سم به ښځو ته د زدکړو او کار اجازه ورکړي.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

یو شمېر افغانې فوټبالرانې پاکستان ته رسېدلې دي

خپور شوی

په

(Last Updated On: وږی ۲۴, ۱۴۰۰)
Women footballers arrive in Pakistan

Getty Images
Women footballers arrive in Pakistan

د افغانستان د ښځو د فوټبال یو شمېر لوبغاړې او د کورنیو غړي یې د سه شنبې پر ورځ پاکستان ته رسېدلې دي او د څو ورځو لپاره به هلته وي.

پاکستاني چارواکي وايي، دا لوبغاړې او د کورنۍ غړي یې تېره شپه د تورخم له لارې پاکستان ته ورغلې او تر هغه وروسته لاهور ته لېږدول شوې دي.

په لاهور کې چارواکي وايي، پاکستان شاوخوا یو سل او پنځلسو افغانو ښځينه لوبغاړو او د هغوی د کورنیو غړیو ته ویزې ورکړې دي، خو یوازې یو کم اتیا لوبغاړې او د هغوی د کورنۍ غړي پاکستان ته رسېدلي دي.

هملته لاهور کې د پنجاب د لوبو وزارت چارواکي وايي، دغه افغان ښځينه لوبغاړې د یوې نړیوالې موسسې په مرسته امریکا ته لېږدول کېږي او یوازې څو ورځې به لاهور کې وي.

د پنجاب د لوبو وزارت دغه چارواکي وايي، چارشنبه مازديګر به د لوبو وزیر رای تیمور خان له دې ښځينه افغان لوبغاړو او د هغوی له کورنیو سره وويني.

دا چارواکي زیاتوي، دې لوبغاړو او کورنیو ته یې د استوګنې لپاره ځانګړی ځای ورکړی چې په ارامه پکې و اوسي.

پاکستاني چارواکي د دې ښځينه افغان لوبغاړو له خولې وايي، د طالبانو تر راتګ وروسته هلته د دوی ژوند ته خطر و، ځکه يې یوې نړیوالې موسسې له افغانستان د ایستلو لپاره دغه ګام پورته کړ.

یاده دې وي‌ چې طالبانو د تېرې اګست میاشتې پر پنځلسمه نېټه پر افغان پلازمېنه کابل ولکه وکړه.

د دې ډلې د ځینو چارواکو له وروستیو څرګندونو داسې اټکل کېږي چې ښایي نجونې له دې وروسته د لوبو یا ورزش اجازه ونلري.‌

څو ورځې وړاندې داسې ګنګوسې هم وې چې طالبانو د افغانستان د ښځو د کرېکټ ملي لوبډله هم لغوه کړې.‌

خو د افغانستان د کرېکټ بورډ مشر عزیزالله فضلي بیا بي بي سي ته ویلي، طالبانو ورسره ژمنه کړې چې نجونې به د کرېکټ‌ لوبې اجازه ولري.‌

د طالبانو سرپرست حکومت تر دې دمه د نجونو او ښځو د لوبو او ورزش په اړه کومه رسمي اعلامیه یا خپل دریځ نه دی اعلان کړی.‌

Continue Reading

Trending

آریانا نیوز: ټول حقونه خوندي دي