Connect with us

بی بی سی پښتو

افغانو مېرمنو ‘د خپل کلتور او دودیزو کالیو په ملاتړ’ انلاین کمپاین پیل کړی

خپور شوی

 په

(Last Updated On: وږی ۲۴, ۱۴۰۰)

تېره اوونۍ کابل کې د طالبانو لخوا د ښځو لپاره د یوې جوړې شوې غونډې انځورونو پر خواله رسنیو د افغان مېرمنو د کالیو او کلتور په اړه بحثونه را وپارول.

په دې انځورونو کې ښکاري چې لسګونه ښځې په یوه تالار کې راټولې دي، مخونه یې په تور نقاب او لاسونه یې دستکالو کې پټ دي او ان سترګې یې هم نه ښکاري.

پر خواله رسنیو یو شمېر کسانو د دې انځورونه په غبرګونه کې وویل، د دې ښځو لباس له افغاني کلتور او کالیو سره هېڅ تړاو نه لري او دا بهرنی کلتور دی چې پر افغانانو ور تپل کېږي.

ګڼ شمېر افغانو مېرمنو او نجونو د #DoNotTouchMyClothes او #AfghanistanCulture له هشټګونو سره دې کمپاین کې د خپلو رنګینو دودیزو کالیو تصویرونه خپاره کړي دي.

د بي بي سي خبریالې سودابه حیدري له یو شمېر هغو افغانو ښځو سره خبرې کړې چې دا کمپاین یې پیل کړی دی.

که په ګوګل لټون کې د (افغان دودیزو جامو) لټون وکړئ، بې شمېر رنګین افغان ښځینه کالیو تصویرونه مو مخې ته راځي، چې هر یو یې ځانګړې ښکلا لري.

د ورېښمو او زرتارو له ښایسته لاسي کار سره سره له کوچنیو هندارو ډک ګرېوانونه، لستوڼي، مټګلان او ښایسته اوبدل شوې لمنې وینو چې د اتڼ پر مهال یې ښکلا نوره برالا کېږي.

د افغانستان بېلا بېلو سیمو ښځو د خپلې سیمې دودیز کالي او ان ښایستوکې رنګینۍ خولۍ هم په دې تصویرونو کې ښکاره کړې دي.

دې کالیو ته ورته کالي په تېرو شلو کلونو کې افغان نجونو پوهنتونونو یا دفترونو ته د تلو پر مهال هم اغوستل، خو ځینو مواردو کې یې د دودیز پرتوګ پر ځای جینز پتلون هم اغوست یا یې ټیکري له ټول ځانه د تاوولو پر ځای یوازې پر سر او اوږو اغوستل.

بل لور په کابل کې د ښځو یوه لاریون تازه تصویرونه له دې حالت سره متضاد ښکاري. په دې لاریون کې ښځې داسې حال کې لیدل کېږي چې له سره تر پښو او لاسونو په تور رنګه عبایا کې پټې دي.

Afghan students listen to women speakers prior to a pro-Taliban rally outside the Shaheed Rabbani Education University in Kabul on 11 September 2021

EPA
د ېالبانو په پلوۍ یوه غونډه کې افغان ښځینه محصلینو تور رنګه عبایاوې اغوستې وې

د دې لاریون په یوه ویډیويي کليپ کې لاریون کوونکې ښځې وايي چې سینګار کوونکې او عصري جامې اغوستونکې ښځې “د مسلمانو افغان ښځو استازیتوب نه کوي”.

دوی دغه راز وايي: “موږ داسې حقوق نه غواړو چې د بهرنیانو دي او له شریعت سره په ټکر کې دي”.

بل لور ته د نړۍ په لر او بر کې مېشتو افغان ښځو په دې هکله چټک غبرګون څرګند کړ.

په افغانستان کې د امریکايي پوهنتون مخکینۍ پروفیسرې ډاکټر بهار جلالي د افغاني کتلور او کالیو په ملاتړ د کمپاین پیلولو په اړه ویلي: “اندېښنه مې دا ده چې د افغانستان پېژندګلوي او خپلواکي له خطر سره مخامخ دي”.

نوموړې په زرغون رنګه کالیو کې خپل تصویر خپور کړی او له نورو یې هم غوښتي چې خپل تصویرونه خپاره کړي او (د افغانستان رښتینې څېره وښيي.)

اغلې جلالي وايي، غواړي نړۍ ته وښيي چې د طالبانو په پلویتوب ترسره شوي لاریون کې د ښځو اغوستي کالي افغاني کلتور نه دی، د افغانانو پېژندګلوي نه ده.

د افغانستان هره برخه خپل دودیز کالي لري، خو یو څه چې د ټولو ګډ دود، دستور دی، په کالیو کې د هندارو، ځونډیو، او لاسي کار پریماني ده. دغه راز افغانې ښځې په دې هکله یوه خوله دي چې د دوی کالي د دوی پېژندګلوي ده.

په کالفورنیا کې مېشته افغان فعاله سپوږمۍ مسید په دې هکله لیکلي: “دا زموږ اصیلې جامې دي. افغانانې همداسې رنګین او عصري کالي اغوندي. توره بورقه هېڅکله د افغان کلتور برخه نه وه”.

https://twitter.com/spozhmey/status/1437022301069922305


اغلې مسېد زیاتوي: “له پېړیو راهیسې زموږ هېواد یو اسلامي مملکت و او زموږ اناګانو له خپل دود سره سم عصري کالي اغوستل.

دوی هېڅکله اودي (چادرۍ) یا عربي تور رنګه برقه نه ده اغوستې. زموږ دودیزې جامې زموږ د بډایه پنځه زره کلن تاریخ استازیتوب کوي، او پرې هر افغان ویاړي چې دوی څوک دي”.

افغان ښځو په کابل کې یوه غونډه کې له طالبانو د خپلو حقونو غوښتنه وکړه.

EPA
افغان ښځو په کابل کې یوه غونډه کې له طالبانو د خپلو حقونو غوښتنه وکړه.

بل لور ته د هېواد په ډېرو محافظه کاره ټولنو کې هم خلک وايي، د مخ پټولو نقاب یې نه په دود کې شامل دی او نه یې هم کله د خپلو ښځو پر مخ لیدلی.

۳۷ کلنه افغانه څېړونکې لیمه حلیمه د پیوند نومي سازمان، چې د ښځو پر مسایلو تمرکز لري، سره کار کوي.

نوموړې دې لړ کې وايي: “ما ځکه دا تصویر خپور کړ، چې موږ افغانې ښځې یو، موږ خپل کلتوري جامې په ویاړ سره اغوندو او موږ فکر کوو، چې زموږ پېژندګلوي یو ترهګره ډله نه شي تشریح کولای. زموږ کلتور تیاره نه دی، یوازې تور او سپین نه دی ـ دا رنګین دی او ښکلا لري، هنر پکې دی او پېژندګلوي لري”.


یوه بله افغان مېرمن اغلې احمد چې تېر شل کاله یې افغانستان کې فعالیت کړی وايي، ښځو د کالیو انتخاب په لړ کې حق درلود: “مور مې یو لوی ټیکری پرسراوه، ځینو بیا یو څه لنډ ټیکري اغوستل، خو ښځو د خپلو کالیو انتخاب حق درلود”.

نوموړې د طالبانو په پلویتوب لاریون ته په اشارې سره زیاتوي: “موږ افغانانې یو او موږ داسې هېڅ جامې نه دي لیدلي چې سترګې او لاسونه دي هم په تور رنګه ټوکر کې نغښتي وي، دا داسې ښکاري چې د همدې نندارې لپاره چمتو شوي کالي وو”.

پراګ مېشته افغانه خبریاله ملالۍ بشیر د دې ټویټر کمپاین یوه بله ګډونواله ده. دا هم په افغاني دودیزو کالیو کې غواړي “نړۍ ته د افغان کلتور ښکلا وښيي”.

اغلې بشیر وايي په خپل کلي کې یې (چې د کورنۍ امنیت خوندیتوب له کبله یې نوم نه یادېږي) هېڅکله نه تور رنګه او نه هم اودي (اسماني) رنګه بورقه لیدلې، بلکې ټولې ښځې دودیز کالي اغوندي.

نوموړې وايي: “دا وروستیو کې پر افغان ښځو فشار ډېر شوی چې یا داسې جامې واغوندي چې ټول ځان یې پکې پټ وي او یا له عام محضره پناه شي. ما خپل تصویر خپور کړ او هغه انځور مې خپور کړ، چې په دودیزو جامو کې افغان ښځې د اتڼ په حال کې په کې وینو”.

https://twitter.com/MalaliBashir/status/1382773687280140295


طالبان وايي، له شرعي قوانینو سره سم ښځې کولای شي زدکړې وکړي او کار وکړي، خو ځینې افغانې مېرمنې اندېښنه لري چې ښایي دا ډله د کالیو برخه کې سخت شرایط پلي کړ

ځینې افغان ښځو وار له مخه دغه ډول کالي اغوستي او (چادرۍ) بېرته دود شوې دي، چې کابل او ځینې نورو ښارونو کې ښځې پکې لیدل کېږي.

د طالبانو سرپرسته کابینه کې د لوړو زدکړو وزیر عبدالباقي حقاني وايي، پوهنتونونه به جلا – جلا شي او ښځینه محصلانې به لازمي ټیکري پر سروي، خو نوموړي په دې هکله جزیات نه دي ورکړي، چې د مخ پټولو شرط پکې شته او که نه.ي.

Continue Reading
Advertisement

بی بی سی پښتو

د جاپان شهزادګۍشاهي مقام پرېښود او واده یې وکړ

خپور شوی

په

(Last Updated On: لړم ۴, ۱۴۰۰)
د سې شنبې پر ورځ دې جوړې خبري غونډه وکړه.

Getty Images
د سې شنبې پر ورځ دې جوړې خبري غونډه وکړه.

د جاپان شهزادګۍ ماکو له خپل شاهي حیثیته تېره شوه او د محصلۍ دورې له ملګري کيې کومورو سره یې واده وکړ.

د جاپاني قانون له مخې د شاهي کورنۍ ښځینه غړې له یوه عام سړي سره له واده وروسته خپل شاهي حیثیت له لاسه ورکوي، خو د نارینه غړو شاهي حیثیت بیا پر ځای پاتې کېږي.

اغلې ماکو دغه راز د واده له شاهي مراسمو تر سره کولو هم ډډه کړې او هغه پیسې یې هم نه دي اخیستې چې واده وروسته د شاهي کورنۍ نجونو ته ورکول کېږي.

نوموړې د شاهي کورنۍ لومړنۍ ښځینه غړې ده چې له واده وروسته له دا ډول مراسمو او د پیسو له اخیستلو انکار کوي.

تمه کېږي چې دا جوړه به له واده وروسته د اوسېدو لپاره امریکا ته لاړ شي، چې ښاغلی کومورو پکې د مدافع وکیل په توګه دنده لري.

People take part in a march to protest against the marriage between Japan's Princess Mako and Kei Komuro in Tokyo on October 26, 2021.

Getty Images
د دې واده پر ضد احتجاج هم شوی

یو شمېر جاپانیانو په خواله رسنیو او ځايي ورځپاڼو کې د نوموړي په هکله نیوکې هم کړې او د بېلګې په توګه د هغه د سر وېښتو پر کوڅۍ جوړولو اعتراضونه وشول، چې ګواکې له یوې شهزادګۍ سره د واده کوونکي لپاره مناسب نه دي.

د سې شنبې پر ورځ د دې جوړې د واده پر ضد احتجاج هم شوی دی.

بل لور ته پر همدې سه شنبه اغلې ماکو په یوه خبري غونډه کې وویل، که د دې د واده له کبله کومه ستونزه رامنځته شوې وي، بخښنه غواړي. هغې زیاته کړه:

که کوم ناسم پوهاوی رامنځته شوی وي، بخښنه غواړم… او له هغو ټولو مننه کوم چې پرلپسې یې زموږ ملاتړ وکړ.

د این ایچ کي په رپوټ کې بیا د نوموړې له قوله ویل شوي:

زما لپاره کي بې بدیله دی، واده زموږ لپاره اړین و.

Japan's Princess Mako (R) hugs her sister Princess Kako (2nd R) before leaving her home at Akasaka Estate in Tokyo on October 26, 2021

Getty Images
شاهزادۍ ماکو د واده پر ورځ توکیو کې له کوره وتلو مخکې له خپلې خور شاهزادۍ کاکو سره مخه ښه کوي.

ښاغلي کومورو بیا په دې هکله وویل، له اغلې ماکو سره مینه کوي او غواړي ژوند له هغې سره ګډ تېر کړي.

نوموړي وویل:

زه له ماکو سره مینه کوم. موږ یوازې یو ځل ژوند لرو، او زه غواړم موږ یې له هغه چا سره تېر کړو، چې مینه ورسره لرو.

د اې ایف پي رپوټ کې د نوموړي له قوله ویل شوي، چې د ناوړه تورونو له کبله د اغلې ماکو ذهني او فزیکي وضعیت ته خواشینی و.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

د داعش ډلې جرمن غړې د یزیدي نجلۍ مړینې په تړاو په بند محکومه شوه

خپور شوی

په

(Last Updated On: لړم ۳, ۱۴۰۰)
جنیفر وینیسچ په محکمه کې خپل مخ په دوتنه کې پټ کړی

Getty Images
جنیفر وینیسچ په محکمه کې خپل مخ په دوتنه کې پټ کړی

د جرمني میونیخ کې هغې مسلمانې شوې ښځې ته د لس کلن زندان سزا ورکړل شوې، چې عراق کې له اسلامي دولت نومې ډلې سره له یو ځای کېدو وروسته یې یوه ایزيدي نجلۍ وژلې وه.

ویل کېږي، جنیفر وینیسچ له خپل مېړه سره په شریکه وژل شوې نجلۍ د وینځې په توګه پېرلې وه.

پر دې ښځه تور و، چې تر سره لمر لاندې د تندې له کبله د پنځه کلنې نجلۍ مړینې پر مهال د مېړه تر څنګ ولاړه وه او جنګي جرم یې کړی دی.

د وینیسچ مېړه چې یو عراقی جهادي وسله وال و، د جرمني په فرانکفرت کې محاکمه کېږي.

دا پېښه ۲۰۱۵ کال کې د عراق فلوجه کې رامنځته شوې وه.

وینیسچ پر ځان لګېدلي تورونه رد کړي دي. د دې مدافع وکیل وايي، د مړې شوې نجلۍ مور نورا د باور وړ عیني شاهده نه ده او داسې هېڅ ثبوت نه شته چې دا نجلۍ مړه شوې ده.

د یادونې ده چې داعش وسله والو نورا او لور یې له یو شمېر نورو ایزیدي ښځو سره یو ځای د وینځو په توګه پېرلې وې.

په روانه محاکمه کې داسې تمه کېږي چې د وینیسچ د مېړه طحا الجمیلي په هکله به راتلونکې میاشت پرېکړه وشي.

دا د ایزدیانو پر ضد د داعش ډلې جرمونو لومړنۍ محاکمه بلل کېږي.

کرد توکمه ایزیدیان د عراق شمال کې لومړنۍ ټولنه ده، چې داعش وسله والو په ځانګړې توګه په نښه کړه. وینیسچ په ۲۰۱۶ کال کې ترکیه کې له نیول کېدو وروسته جرمني ته د محاکمې لپاره سپارل شوې وه.

داعش وسله والو ۲۰۱۴ کال کې د عراق شمال کې د ایزیدیانو مرکزي مېشت سیمه ونیوله او زرګونه ښځې او ماشومانې یې د وینځو په توګه له ځان سره بوتلې.

Continue Reading

بی بی سی پښتو

یو شمېر افغان ښځو له ملګرو ملتونو غوښتي، د افغانستان استازولي دې طالبانو ته نه ورکوي

خپور شوی

په

(Last Updated On: تله ۳۰, ۱۴۰۰)
ملګري ملتونه

Getty Images

یو شمېر افغان ښځو له ملګرو ملتونو غوښتي په دغه سازمان کې دې د طالبانو استازولۍ ترلاسه کولو مخه ونیسي.

د رویټرز رپوټ کې ویل شوي، نیویارک کې د ملګرو ملتونو مرکزي دفتر ته د پنجشنبې پر ورځ یوه لیدنه کې دې ښځو په یاد سازمان کې د خپل هېواد لپاره د غوره استازولۍ غوښتنه وکړه.

افغان سیاستوالې فوزیه کوفي د ملګرو ملتونو عمومي مرکز مخې ته له خبریالانو سره په دې هکله خبرو کې وویل:

دا ډېره اسانه (چاره) ده. ملګري ملتونه باید دا څوکۍ هغه چا ته ورکړي، چې د افغانستان د ټولو خلکو حقونو ته درناوي کوي.

له فوزیه کوفي سره دې د ملګرو ملتونو سازمان په دې لیدنه کې سیاستواله ناهید فرید، پخوانۍ دیپلوماته اصیله وردګ او خبریاله انیسه شهید هم ملګرې وې.

اغلې فرید خبریالانو ته وویل، طالبانو د افغانستان کنټرول تر لاسه کولو پر مهال ژمنه کړې وه، چې ښځو ته به د کار او زدکړو اجازه ورکوي، خو په وینا یې دوی پر خپله ژمنه نه دي درېدلي.

په افغانستان کې د نجونو پر تعلیم بنديز نړيوال غبرګونونه راپارولي او د طالبانو د رسيمت پېژندو پر وړاندې هم خنډ ګرځېدلي دي.

د یادونې ده چې طالبانو مخکې ويلي وو چې “د اسلامي اصولو له مخې له شپږم ټولګې پورته د نجونو د زدکړو لپاره په لارښود کار کوي”.

ملګرو ملتونو له دې مخکې ویلي دغه سازمان کې د افغانستان د استازیتوب په اړه یوه کومېټه پرېکړه کوي چې نهه هېوادونه یې غړي دي.

ښايي دا کومېټه روانه میاشت غونډه وکړي.

بل لور طالبانو ویلي، په ملګرو ملتونو کې د افغانستان څوکۍ دې د دوی رژیم ته ورکړل شي او په دې سره به په اسانۍ وکړی شي چې د بشري مرستو لپاره له ملګرو ملتونو سره همغږي وکړي.

په قطر کې د طالبانو د سیاسي دفتر ویاند سهیل شاهین چې د طالبانو له خوا ملګرو ملتونو کې د اوسني نظام د استازي په توګه معرفي شوی یوه بیان کې ویلي و چې طالبان په ټول افغانستان واک لري او د ده په وینا د نړیوالو قوانینو له مخې هم “دا زموږ حق دی چې په ملګرو ملتونو کې نمایندګي ولرو”.

Continue Reading

Trending

آریانا نیوز: ټول حقونه خوندي دي