Connect with us

تازه خبرونه

افغانستان د درملو له کمښت سره مخ دی

خپور شوی

 په

(Last Updated On: تله ۱, ۱۴۰۰)

رویټرز راپور ورکوي چې افغانستان او د هیواد د تګ راتګ د ګډوډۍ له امله د درملو له کمښت سره مخ دی.

د روغتیا نړیوال سازان ویلي، چې په افغانستان  کې روغتیایي سیستم دړې وړې کېدونکی دی او انساني ناورین به ښایي ژر را منځته شي.

دا ټولنه وایي، چې که په دې برخه کې پام ونشي؛ افغانستان به له انساني ناورین سره ژر مخ شی.

د روغتیا نړیوال سازمان مشر کابل ته په سفر کې څرګنده کړې، چې د ناپېیلتیا د اصولو او د ملګرو ملتونو خپلواکۍ ته په کتو به د میلیونونو افغانانو د ژغورنې لپاره خپلې هڅې روانې وساتي.

د روغتیا نړیوال سازمان وایي، چې د افغانستان روغتیایي سکتور پر بانکونو د بندیزونو د لګېدو له کبله د دړې وړې کېدو له ګواښ سره مخ دی او د یو انساني ناورین شونتیا یې را منځته کړې ده.

د روغتیا نړیوالې ټولنې مشر ټډروس آډهانوم ویلي: د مالي مرستندویانو د ملاتړ کمی په افغانستان کې د روغتیایي پروژو پر وړاندې لویه ستونزه ده. زرګونه روغتیایي مرکزونه بودجه نلري او دا مهال طبي تجهیزاتو ته اړتیا ده او کارکوونکیو ته یې معاش ندی ورکړ شوی، ځینې مرکزونه بند شوي او دا مهال اوولس سلنه روغتیایي مرکزونه فعاله دي.

د کابل بازارونو کې د درملو عمده پلورونکي وایي، چې د پولو تړل کېدو له کبله څلویښت سلنه درمل کم شوي او ناروغانو ته نه رسیږي.

درمل پلورونکی زاهد الله وایي، چې له یوې میاشتې را پدیخوا یې درمل ندي وارد کړي او لامل یې د پولو تړل کېدا ده.

درمل پلورونکی مسیح وایي: ځمکنۍ او هوایي پولې د درملو د واردولو لپاره تړل شوي دي؛ مونږ د درملو له کمښت سره مخ یوو؛ د زړه، فشار او سرطاني ناروغیو درمل نلرو او اوس نه راځي.

د روغتیایي نظام د پاشل کېدو خبرداری په داسې حال کې ورکول کیږي، چې د روغتیا نړیوال سازمان مشر د یوه پلاوي په مشرۍ کابل ته راغلی و.

پرمختګ او بشپړتیا

افغانستان او ترکمنستان د ټاپي پروژې پر عملي پیل خبرې وکړې

خپور شوی

په

توسط

(Last Updated On: لړم ۶, ۱۴۰۰)

د کانونو او پټرولیم وزارت مسوولینو په دې روستیو کې د ترکمنستان هېواد له مسوولینو سره په افغانستان کې د ټاپي پروژې د پیل پر عملي بهیر خبرې کړې دي.

د کانونو او پټرولیم وزارت چارسمبالي د ټاپي اړینې پروژې د چارو د پیل په اړه د ترکمنستان له سفیر سره خبرې وکړې. په دې  کتنه  کې  دواړه لوریو ویلي، چې دواړه هېوادونه د ټاپي پروژې د کار بهیر پیلول غواړي.

د اسلامي امارت مسوولینو د دې  پروژې د عملي  کار د پیل لپاره  چمتووالی ښود لی.

د خصوصي سکتور غړي هم  د دې  پروژې د کار د عملي  چارو پیل د افغانستان اقتصاد لپاره مهم بولي او څرګندوي؛ که د پروژې د پلي کولو پر وړاندې مالي ستونزې نه وي؛ نو اوس د دې و خت رارسیدلی،  چې دا پروژه پلې شي.

د سوداګرۍ او پانګونې خونې غړی خان جان الکوزی وایي؛ د ټاپي پروژه، چې د افغانستان لپاره خورا اړین اقتصادي ارزښت لري. که مالي ملاتړي همکاري وکړي؛ نو د دې پروژې د عملي کیدو لپاره ترټولو مناسب وخت رامنځته شوی، چې له اقتصادي پلوه د سیمي په هېوادونو کې ژور بدلونونه رامنځته کولی شي.

دا پروژه، چې  له  ترکمنستان پیل او بیا تر هندوستان پورې غزیږي؛ ۱۸۱۴ کیلومټره اوږد والي لري  چې ۸۱۶ کیلومټره د افغانستان له خاوري تېریږي.

د دې  پروژې د پلي کېدو لګښت ۲۲ اعشاریه ۵ میلیارډ ډالر کیږي.

له دې نللیکي په کلني توګه ۳۳ میلیارډ مټرمکعب ګاز لېږدول کیږي.

په دې پروژه کې به په زرګونه هېوادوالو ته د کار زمینه برابره شي او افغانستان ته به د کال ۴۰۰ میلیون ډالر عواید ترلاسه کیږي.

په دې  پروژه کې افغانستان په لومړیو لس کلونو کې ۵۰۰ میلیون مټره، په دوه یمه لسیزه کې یومیلیارډ او په درېیمه لسیزه کې یو نیم میلیارډ مټرمکعب ګاز ترلاسه کړي.

د اقتصادي  چارو کارپوهانو هم د ټاپي  پروژې عملي کیدل د افغانستان او د دې  پروژې د شریکانو لپاره له اقتصادي پلوه خورا مهمه بولي.

دوی  زیاتوي، چې د ټاپي پروژه کولی شي هېواد له اقتصادي ستونزو وژغوري.

اقتصادي کارپوه تاج محمد تلاش وایي: په عملي کیدو سره به په میلیونونه ډالر د هېواد په عوایدو کې زیات شي او په زرګونه هېوادوال به مو کار پیدا کړې. د هېواد په صنعتي کیدو کې مو هم اړین رول ولري.

د هېواد اوسیدونکي هم له اسلامي امارته غوښتنه کوي، چې په هېواد کې د پروژو د پلي کولو بهیر پراخ کړي، چې خلک له بی کارۍ وژغورل شي.

د کابل ښار اوسیدونکی صنیع الله رامین وایي: مونږ له اسلامي مارته غوښتنه کوو، چې هېوادوالو ته د کار د برابرولو په برخه کې نه ستړې کېدونکې هڅې وکړي، چې د شته اقتصادي ستونزو د پراخېد مخه پرې ونیول شي.

د ټاپي پروژه، چې د کار عملي چاري يي په ۲۰۱۶ زېږدیز کال کې د افغانستان، پاکستان، ترکمنستان او هندوستان د مشرانو له خوا پرانستل شوې او ټا کل شوې وه،  چې په ۲۰۱۹ کال کې ګټی اخستني ته سپارل شوې وه؛ خو د بېلا بېلو ستونزه له کبله دا پروژه په افغانستان کې له خنډ او ځنډ سره مخ وه. اوس، چې اسلامي امارت له واک و ځواک لرخمن شوی؛ وخت به یې د عملي چارو بهیر په ډاګه کړي.

ویل کیږي، چې د دې سترې سیمه ییزې اقتصادي پروژې د عملي پیل لپاره به دروانې میاشتې په اوږ دو کې د ترکمنستان یو پلاوی هم افغانستان ته راشي.

Continue Reading

تازه خبرونه

د غني ” لجاجت ” او د افغان سیاستوالو ” ځانځاني ” د حکومت د سقوط لامل شو – خلیلزاد

خپور شوی

په

توسط

(Last Updated On: لړم ۶, ۱۴۰۰)

د افغانستان د سولې لپاره د امریکا پخواني ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد د چارشنبې پر ورځ (د لړم ۵ مه) په واشنګټن ډي سي کې د نړیوالې سولې لپاره د کارنګي څېړنیز مرکز لخوا په جوړ شوي مجازي کنفرانس کې ویلي، چې د طالبانو ( ا.ا ) لخوا د افغانستان د حکومت سقوط دوه لامله لرل؛ یو د پخواني ولسمشر اشرف غني “لجاجت” او دوه یم د هېواد د سیاستوالوځانځاني“.

زلمي خلیلزاد دا هم ویلي، چې له طالبانو(اسلامي امارت) سره د جګړې لپاره د افغان پوځیانو نه لیوالتیا هم د افغانستان د ګړندي سقوط  یو لامل دی.

خلیلزاد زیاته کړې: سره له دې، چې هغه یعنې اشرف غني له درغلیو څخه په ډکو ټاکنو کې د لږ شمېر افغانانو په ګډون یو ځل بیا وټاکل شو. مونږ ټولو د ولسمشر غني د بې ځایه ټینګار، چې غښتل یې په واک و ځواک کې پاتې شي ؛ حیران کړي وو.

زلمي خلیلزاد هم د لومړي ځل ومنله، چې امریکا افغانان د ولسمشرۍ په ټاکنو کې له ګډون زړه توري کړل، هغه ټامنې، چې اشرف غني یې د دوه یمې دورې لپاره واک ته ورساوه.

خلیلزاد ویلي؛ امریکا غوښتل، چې د سیاستوالو او مدني ټولنې او طالبانو ( اسلامي امارت) ترمنځ د خبرو له لارې یوه موقته اداره رامنځته کړي، چې ټولو ډلو ته د منلو وړ.

دغه امریکايي افغان ډیپلومات دا هم ویلي؛ د غني لویه تېروتنه دا وه، چې فکر یې کاوه امریکا به له افغانستان څخه ونه وځي.

د خلیلزاد د څرګندونو له مخې؛ غني په دې باور و، چې امریکا او استخبارات به یې له هغو سیمو څخه شا ته نشي، چې سټراټیژیک مهم هېوادونه لکه چین، روسیه، ایران او پاکستان ته نږدې دي.

خلیلزاد زیاته کړې: ما هڅه وکړه، چې هغه [اشرف غني] قانع کړم او ورته په دې اړه د ولسمشر ټرمپ له جدیته ووايم؛ خو هغه ویل نه! استخباراتو او پوځ ماته بل څه ویلي.

کله، چې امریکا له افغانستان څخه د خپلو ځواکونو د بشپړ ایستلو اعلان وکړ؛ اشرف غني خلیلزاد ته وویل: زه اوس آزاد یم، چې د افغانانو په خوښه جګړه وکړم. زه به په شپږ میاشتو کې طالبانو (اسلامي امارت) ته ماتې ورکړم؛ ځکه، چې تاسې کمزوری جګړه کوئ.

خلیلزاد څرګنده کړې، چې په حقیقت کې د امریکا له خوا تر ۳۰۰۰۰۰ ډېر روزل شوي او مجهز سرتېري د طالبانو د ۶۰۰۰۰ سرتېرو په مقابل کې د مورال د نشتوالي، فساد او په لومړۍ کرښه کې سرتېرو ته د لږې پاملرنې له امله له منځه ولاړل.

د خلیلزاد په وینا، په افغانستان کې ولس پر سیاست لوبو باور نه درلود، سرتېري پر جوړو شویو ایډیالونو باور نه درلود؛ خو طالبان (اسلامي امارت) پخپلو ایډیالونو باوري وه.

خلیلزاد هم د افغانستان د سیاسي اشخاصو چلند «ځاني، غرضي او فاسد» نومولی او وایي، چې د سیاسي اشخاصو چلند هم له طالبانو سره د سولې د خبرو د ناکامېدو لامل شوی دی.

د خلیلزاد په وینا، هغه د هغو افغانانو له کړنو څخه مایوسه شوی، چې ورسره یې کار کړی؛ ځکه، چې د امریکا له خوا ورکړ شوی طلایی فرصت یې ونه کارولی شو.

که څه هم اسلامي امارت تر اوسه د کوم هېواد لخوا پر رسمیت ندی پېژندل شوی؛ خو زلمی خلیلزاد له طالبانو سره د امریکا د یوې قوي ډیپلوماټیکې اړیکې ملاتړ کړی، چې په کې د یوې داسې “لار نقشې” په ګډون د دواړو ډلو ترمنځ د باور او بې اعتمادۍ د رامنځته کولو هڅه کیږي.

خلیلزاد دا هم ویلي، چې د افغانستان په اړه د واشنګټن پالیسي د داسې “ناخبره بحث” تر اغېزې لاندې دی، چې د امریکا ګټو ته زیان رسولی شي.

د خلیلزاد په وینا، په امریکاو کې ډېري غواړي، چې طالبان وکړیږي او د دوی حکومت سقوط وکړي؛ ځکه، چې مونږ یې په ماتولو کې بریالي نه شوو او خوند یې پر شخوند بدل شو.

خلیلزاد خبرداری ورکړی، چې په افغانستان کې د طالبانو (اسلامي امارت) د حکومت نسکورېدل به کورنۍ جګړې او بشري ناورین ته لار اواره کړي او د ترهګرو ډلو لپاره به ښه شرایط رامنځته کړي.

د خلیلزاد په وینا، طالبانو د تړون له لاسلیک وروسته په ۱۸ میاشتو کې خپله ژمنه وښوده او یو امریکایي هم ونه وژل شو. که څه هم د افغان ځواکونو پر ملاتړ د امریکا په هوايي بریدونو کې سلګونه او احتمالاً زرګونه طالبان وژل شوي دي.

هغه دا هم ویلي، چې طالبان (اسلامي امارت) هم کولی شي، چې د داعش له سخت دریځو سره د مبارزې لپاره له بهرنیو مرستو کار واخلي.

دا په داسې حال کې ده، چې خلیلزاد پرون په یوه بله مرکه کې ویلي، چې له افغانستان څخه د امریکايي ځواکونو له وتلو سره د دې احتمال ډېر و، چې کابل ویجاړ او کوڅه پر کوڅه جګړې وشي.

نوموړي په دې خبرو کې اشرف غني تورن کړی، چې د ده په وینا هېڅکله یې له اسلامي امارت سره د واک پر شریکولو هوکړه نده کړې.

خلیلزاد له افغانستان څخه د جوبایډن په ګډوډ وتلو نیوکه وکړه او وایي، چې امریکا پر پخواني افغان ولسمشر اشرف غني دومره فشار ندی راوړی، چې له اسلامي امارت سره د واک پر شریکولو هوکړه وکړي.

خلیلزاد ویلي: زما قضاوت دا دی، چې مونږ پر هغه (اشرف غني) دومره فشار ندی راوړی. مونږ پر ولسمشر غني مهربان وو. مونږ د ډیپلوماسۍ له لارې هغه هڅولی دی.

د هغه په ​​وينا، د امريکا او طالبانو (اسلامي امارت) ترمنځ د دوحې هوکړه د شرطونو پر بنسټ رامنځته شوې وه، چې په کې د طالبانو او پخواني افغان حکومت تر منځ د سولې خبرې او هر اړخيز اوربند هم شامل و؛ خو ولسمشر بایډن پرېکړه وکړه، چې د مهالوېش له مخې له افغانستان څخه پرته له کوم مخکني شرط  ځواکونه وباسي.

د یادونې ده، چې زلمي خلیلزاد تېره اوونۍ د افغان سولې لپاره د امریکا د ځانګړي استازي په توګه له خپلې دندې استعفا وکړه او ځایناستی یې وټاکل شو.  

Continue Reading

تازه خبرونه

متقي په دوحه کې د ۱۴ هېوادونو له سفیرانو سره پر روان کړکېچ خبرې وکړې

خپور شوی

په

توسط

(Last Updated On: لړم ۶, ۱۴۰۰)

د افغانستان د بهرنیو چارو وزارت چارسمبالي مولوي امیر خان متقي او ورسره مل پلاوي د چارشنبې پر ماښام په دوحه کې د ۱۴ هېوادونو د استازیو او سفیرانو په ګډون د اسلامي امارت او نړیوالې ټولنې ترمنځ پر اړیکو بحث او خبرې وکړې.

په دې کتنه کې مولوي متقي له نړیوالې ټولنې وغوښتل، چې د افغانستان ملي زیرمه دې له امریکا څخه راوباسي.

د ا.ا ویاند ذبیح الله مجاهد په دې اړه څرګنده کړې؛ مولوي متقي له نړيوالې ټولنې وغوښتل، چې افغانستان له ۴۰ کاله وروسته يو حاکم او مسول نظام لري او د حکومت په توګه یې د پېژندلو لپاره ټول شرایط پوره کړي؛ نو پکار ده، چې نړيواله ټولنه نه یوازې اسلامی امارت پر رسمیت وپېژني، بلکې په ګډه له امريکا څخه د افغانستان د خلکو پر ملي شتمنۍ لګول شوي بنديزونه لرې کړي.

په پای کي دواړو لوریو په دې اړه د ډاډمن ګام پر پورته کولو او د بېلابېلو ناستو پر دوام تینګار څرګند کړ.

د بهرنيو چارو وزارت وياند عبدالقهار بلخي پر ټويټر ليکلي، چې په دې کتنه کې د بهرنيو هېوادونو سفيرانو او ځانګړيو استازيو د افغان پلاوي له څرګندونو خوښي څرګنده کړه.

دغه راز بلخي زیاته کړې مولوي متقي د چارشنبې پر ورځ په دوحه کې د افغانستان لپاره د امریکا د ماموریت له مشر ایان مک کاري او د هغه پر مشرۍ له اووه کسیز پلاوي سره هم وکتل او پر دوه اړخیزو مسایلو یې ژوربحث او خبرې وکړې.

بلخي زیاته کړه، دواړو لوریو د افغانستان او امریکا د اړیکو او نورو اړوند مسایلو په اړه پراخ بحثونه او د نظر تبادله کړې ده.

په همدې حال کې د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت سرپرست ملا خیرالله خیرخواه په کابل کې له آریانا نیوز سره په خبرو کې دغه غونډې د اسلامي امارت په ګټه وبللې او څرګندوي، چې د دغو غونډو له لارې نړیوالې ټولنې له افغانستان سره د مرستې ژمنه کړې ده.

Continue Reading

Trending

آریانا نیوز: ټول حقونه خوندي دي