Connect with us

بی بی سی فارسی

موسیقی بتهوون در روزگار کرونا ‘امید’ می‌بخشد؛ قطعه‌ای که بتهوون پس از رهایی از بیماری مرگ‌بار ساخت

Avatar

منتشر شده

 در

(Last Updated On: سپتامبر 15, 2020)
Ludwig van Beethoven

Getty Images
بتهوون، آهنگ‌ساز

بتهوون در سال ۱۸۲۵، پس از رهایی از بیماری‌ای مرگ‌آور، یکی از عمیق‌ترین قطعات موسیقی تاریخ هنر و فرهنگ غرب را پدید آورد. آندریا والنتینو روند خلق این سرود مقدس شکرگزاری را بررسی می‌کند.

آهنگ‌سازانی کم‌شمار قطعاتی ساخته‌اند که قرن‌ها پس از مرگ‌شان همچنان در یادها زنده بماند و شمار اندک‌تری از آنان نت‌هایی تصنیف کرده‌اند، که منبع الهام شاعران باشد. لودویگ ون بتهوون از این نظر نیز شخصیت و آثاری متفاوت با دیگران داشته است. در دویست‌وپنجاهمین سالگرد تولد بتهوون، به‌رغم تعطیلی سراسری و همه‌گیری کرونا، طرفدارانش در سراسر جهان، از روتردام تا ِدنور، با برگزاری جلسات سخنرانی و گفت‌وگو و کنسرت‌های دیجیتال مثل همیشه مشتاقانه این مناسبت را جشن خواهند گرفت. اعضای اپرای ایالتی برلین در ماه مارس گزیده‌هایی از اثر حماسی سمفونی نهم را در بالکن‌های خانه‌های‌شان اجرا کردند. در ماه می، مقامات با اشتیاق بسیار بار دیگر بتهوون-هاس، خانه كودكی موسیقی‌دان را در مركز بُن بازگشودند.

در‌این میان برای روث پدل، شاعر زن و موسیقی‌دان بریتانیایی، بتهوون و مناسبت تولدش الهام‌بخش خلق اثری ادبی بوده است. همه شعرهای کتاب جدید او، واریاسیون‌های بتهوون: شعرهایی درباره یک زندگی، همچون سونات‌ها، سمفونی‌ها و سرودهایی که متاثر از آن‌ها سروده‌شده‌اند، آشکارا آثاری زیبا به‌ شمار می‌آیند. یکی از این سروده‌ها در این وضعیت همه‌گیری ویروس کرونا و مرگی که از پی آن فراگیر شده، بر امید و استقامت تاکید می‌کند. قطعه شعر در گام لیدیایی، بر اساس موومان سوم یکی از آخرین کوارتت‌های زهی بتهوون، که به سرود مقدس شکرگزاری شناخته می‌شود، سروده شده است.

بتهوون

Getty Images
بتهوون در قطعه شکرگزاری مقدس با جایگزین‌کردن متناوب آهستگی و شتابندگی، دوره‌های بیماری و سلامتی را بازنمایی کرده است.

این قطعه را بتهوون دو سال پیش از مرگش تصنیف کرد، در حالی که از بیماری کمابیش مهلکی جان به در برده و روبه‌بهبودی بود. پدل در این اثر آهنگ‌ساز آلمانی، که تلفیقی فوق‌العاده از دو ساز ویولن و نیز ویولا و ویولن‌سل است ،معجونی‌ موثر و آرام‌بخش برای روزگار تشویش و بی‌ثباتی یافته است. او می‌گوید گوش‌سپردن به این موسیقی امید و نیز احساس آغازی دوباره به شنونده می‌بخشد: “همان‌چیزی که در طول چند ماه اخیر همه به آن نیاز داشتیم و چشم‌انتظارش بودیم.” در این نظر بسیاری با او هم‌عقیده‌اند. آهنگ‌سازان و نوازندگان شیفته این اثر هستند؛ قطعه‌ای که در مواجهه با آینده نامعلوم آرامش‌ و استقامت می‌بخشد.

نوری در تاریکی

هنوز وقایعی ناخوشایندتری در انتظار بتهوون بود. در ماه آوریل، بیماری روده‌اش به‌طرزی جدی شدت گرفت. پزشک دستور داد که به وین برود و در آب‌ گرمی در نزدیکی بادن به استراحت بپردازد. او را از نوشیدن شراب و خوردن کوفته جگر که غذای محبوبش بود منع کرد. همان‌گونه که رابرت کاپیلو، آهنگ‌ساز و کارشناس موسیقی توضیح می‌دهد، بتهوون مناطق روستایی را می‌پرستید، اما در این سفر لذتی در کار نبود. از وضعیت روحی‌اش در آن‌زمان دقیقا آگاه نیستیم، اما در نامه‌هایش ‌آشکارا بر زندگی خویش ترسیده است؛ به‌ویژه که شرایط وخیم جسمی‌اش با وضعیت روحی شکننده‌ای همراه شده بود. در آغاز ماه می سال ۱۸۲۵ به لودویگ رلشتاب، نویسنده و منتقد، نوشت: “با توجه به وضعیت سلامتی بسیار بی‌ثباتم، عذرم را بپذیر و چون شاید دیگر تو را نبینم، برایت موفقیت آرزو می‌کنم. هنگام سرودن شعر به من بیندیش.”

به سرود مقدس شکرگزاری گوش فرادهید، در آغاز این قطعه انگار واقعیت نفس در سینه حبس می‌کند و متوقف می‌شود

سرانجام، حال بتهوون تااندازه‌ای بهتر شد و درحالی‌که همچنان در بادن به سر می‌برد و روبه‌بهبودی بود، موسیقی سرود مقدس شکرگزاری را نوشت. حتی اگر رژیم غذایی‌اش شامل پرهیز از خوردن کوفته واقعاً به بهبودش کمک کرده بود، خود آهنگ‌ساز به نیرویی والاتر متکی بود. موومان سرود مقدس شکرگزاری به‌ درگاه معبود، به‌شکرانه رهایی از بیماری است، که در گام لیدیایی نوشته شده است. ادوارد دوسینبری، نوازنده اول ساز ویولون در گروه کوراتت تاکاچ و متخصص این قطعه توضیح می‌دهد: “این اثر آشکارا بیان‌گر ایمان است. این نگرش قدرشناسانه را در مردمانی که زندگی بسیار سختی داشته‌اند می‌بینیم.”

بیشتر بخوانید:

به سرود شکرگزاری گوش کنید، خواهید دید که در آغاز قطعه واقعیت نفس در سینه حبس می‌کند و متوقف می‌شود. به‌گفته میچیکو تیورا، ویولن‌نواز- که این قطعه را نواخته و درباره آن آموزش آکادمیک دیده است- در ابتدا در زمانی که نزدیک به سه دقیقه طول می‌کشد حالتی دردناک بر قطعه حاکم است؛ نت‌ها به‌سردی جاری می‌شوند. این کار تقریباً به تمرین مراقبه می‌ماند و نکته دقیقاً همین‌جا است. بتهوون بخش اول از سرود شکرگزاری را در گام فای لیدیایی نوشت، گامی بدون نیم‌پرده پایین‌تر یا بالاتر از نت. کاپیلو شرح می‌دهد که با هم‌آمیزی ضرباهنگ مالتوآداجیو انگار نواها در برهوتی لایتناهی یا در دریایی بی‌کران گرفتار شده‌اند؛ همان احساسی که هنگام محبوس‌شدن در بیمارستان و سپری‌کردن روزهای بسیار در آن به آدمی دست می‌دهد. این فضای باشکوه را لحن موسیقی تقویت می‌کند. این کوارتت پنج پیش‌درآمد را با آواز همسرایان ترکیب می‌کند؛ نوعی ترکیب که آهنگ‌سازان مذهبی پیشین مانند جان سباستین باخ سبب محبوبیت آن شدند؛ گرچه بتهوون سرعت اثرش را بسیار آرام‌تر تنظیم کرده است.

احساس قدرت دوباره

باید به‌اندازه کافی صبر کنید، بعد خواهید دید که حال‌وهوای موسیقی کاملا تغییر می‌کند. بتهوون بخش دوم اثر را احساس قدرت دوباره نامیده است. موسیقی عبوس چند دقیقه آغازین ناگهان در دنیایی از هارمونی‌ها و تحریرهای آوازی امیدبخش محو می‌شود. البته بتهوون به‌ تغییرات تکان‌دهنده شهرت دارد، اما کاپیلو استدلال می‌کند که سرود مقدس شکرگزاری حتی در مقایسه با دیگر زیروزبرسازی‌های دیوانه‌وار بتهوون هم بی‌نظیر به نظر می‌رسد: “هیچ قطعه‌ای نمی‌یابید که چنین تضاد حیرت‌انگیزی داشته باشد؛ میان بخش گام لیدیایی – موسیقی دوره نقاهت، موسیقی دوره بیماری، موسیقی بی‌کران -‌ و بخش قدرت‌یابی جدید تضادی خارق‌العاده وجود دارد.”

بتهوون

Getty Images
در سومین بخش کوارتت زهی قطعه شماره ۱۳۲ خود ، بتهوون با وجود کاملا ناشنوا بودن از اینکه زنده بود شکر می‌کرد.

اگر این موومان همین‌جا به پایان می‌رسید، با پیروزی سلامتی بر بیماری، درک آن‌چه بتهوون سعی در انتقال آن دارد آسان بود. او که توانسته بیماری را شکست دهد، به‌سادگی شکر نعمت به درگاه پروردگار متعال می‌گذارد. اما این موسیقی چیزی فراتر از شرح رهایی بتهوون از بستر بیماری و قدم‌زدن دوباره در خیابان‌های وین است. در پایان بخش احساس قدرت “موسیقی نقاهت” با همان ویژگی فرازمینی پیشین دوباره بازمی‌گردد. چند دقیقه دیگر گوش دهید تا به دور دیگری از بخش “احساس قدرت دوباره” برسید. همان‌گونه که ادوارد دوسینبری می‌گوید اگر شکرگزاری فقط “روایتی سرراست از بهبود” بود، چه نیازی بود به تغییر سرعت آهنگ و جابه‌جایی شتاب و آهستگی؟

پس چگونه می‌توان سیر موسیقیایی سرود مقدس شکرگزاری را توضیح داد؟ شاید قسمت پنجم و آخر موومان در این‌باره یاری‌گری کند. در پایان بخش دوم احساس قدرت دوباره، آهستگی بازمی‌گردد، اما فقط یک‌لحظه به درازا می‌انجامد. از این‌جا نت‌های بخش هم‌خوانی به تدریج از هشت نت به یکی کاهش می‌یابد. هم‌زمان، پیش‌درآمد ساده به طرزی فزاینده پیچیده‌ می‌شود و سرتاسر این منظره آوایی را به جهانی سرشار از احساسات متعالی بدل می‌کند. آهنگ‌ساز از نوازندگان می‌خواهد تا با “بیش‌ترین، ژرف‌ترین و بی‌پیرایه‌ترین احساس‌ها” بنوازند.

کاپیلو این ترکیب پیچیدگی و سادگی را، همانند دیگر آثار بتهوون، حاصل جمع آهنگ‌ساز و موسیقی‌اش می‌داند و بر آن است که او شالوده شخصیتش را با در این قطعه بیان کرده است. پدل استدلال مشابهی را مطرح می‌کند که بتهوون با پرداختن به موسیقی استعلایی تلاش می‌کرد زندگی شخصی آشفته‌اش را از زندگی آرمانی موسیقیایی‌اش مجزا سازد.

بتهوون

Getty Images
تی‌. اس. الیوت در سرایش منظومه چهار کوارتت در ۱۹۳۳ از قطعه شماره ۱۳۲ بتهوون تاثیر پذیرفت. خودش می‌گفت:”می‌خواهم این اثرم فراتر از شعر باشد،‌ هم‌چنان که بتهوون در کارهای آخرش تلاش کرد که فراتر از موسیقی برود.”

به نظر می‌رسد خود آهنگ‌ساز نیز با این نظر موافق است. بتهوون در اواسط دوران بیماری‌اش، قطعه موسیقی کوتاهی برای پزشکش فرستاد. در ترانه‌های هم‌نوای این قطعه آمده است: ای طبیب در به روی مرگ ببند، نت‌های این نغمه بیمار بینوا را دستگیری خواهد کرد. به‌بیان دیگر، سرود مقدس شکرگزاری هم نیایشی حق‌شناسانه به درگاه قادر متعال است و هم مراقبه‌ای درباره بیماری و شفا. افزون‌براین‌ها، قطعه فوق به‌احتمال نماد قدرت بی‌حد‌و‌حصر موسیقی نیز به شمار می‌آید که آدمی را یاری‌گر می‌شود تا در روزگار سختی تاب بیاورد. تنها بتهوون نبود که چنین رویکردی به این موسیقی داشت. بلا بارتوک، آهنگ‌ساز مجارستانی، اندکی پیش از مرگش در ۱۹۴۵، در‌حالی‌که با سرطان خون دست‌وپنجه نرم می‌کرد، در آخرین کنسرتوی پیانوی خود به بخشی از شکرگزاری مقدس اشاره کرد. آرنولد شوئنبرگ، پس از جان‌به‌دربردن از حمله قلبی شدید، احتمالا تریو سازهای زهی‌اش را در ۱۹۶۴ تحت تأثیر این موومان بتهوون نوشت. پدل نیز در آیین‌های خاک‌سپاری گام لیدیایی را خوانده و معتقد است که شعر و موسیقی استعلایی سرود مقدس می‌تواند به شنوندگان در مواجهه با غم و اندوه آرامش ببخشد. میچیکو تیورا نیز بر همین نظر است: “فکر می‌کنم نواختن و نیز گوش‌سپردن به این موومان می‌تواند تجربه‌ای عمیقا شفابخش باشد.”

عجیب نیست که قطعه شکرگزاری مقدس در روزگار کنونی طنینی ویژه دارد. پدل و کاپیلو، هر دو، از تأثیر عمیق این قطعه بر خویش در طول همه‌گیری کنونی یاد می‌کنند. دوسینبری که اخیراً این موومان را همراه با گروه کوراتت تاکاچ در کنسرتی آنلاین اجرا کرده، درباره آرامش درونی‌‌ای که این قطعه به او بخشیده می‌گوید: “در این شرایط وحشتناک – که مردم با بلاتکلیفی و بیماری و مرگ در کشاکش‌اند – نواختن چنین قطعه‌ای می‌تواند امیدبخش باشد. این‌جاست که قدرت موسیقی آشکار می‌شود.”

بتهوون

Getty Images
الیوت در سال ۱۹۳۳ نوشت كه آثار متاخر بتهوون واجد نوعی سبک‌باری است که “به نظر می‌رسد به‌احتمال ثمر تاب‌آوری و آرامش در برابر رنج‌های عظیم باشد.”

کاپیلو می‌اندیشد که اگر نزاعی کوتاه با مرگ، بتهوون را به تصنیف یکی از تاثیرگذارترین آثار موسیقی غرب برانگیخته است، آیا انزوای شدید در روزگار فعلی نیز می‌تواند خلاقیتی مشابه – چه در هنر و چه در مبارزه برای تحقق عدالت اجتماعی – برانگیزاند. او می‌گوید: “نه تنها همه‌گیری و بحران سلامتی به افراد فرصت تامل می‌دهد، بلكه موجب دگرگونی آنان می‌شود. اکنون آگاهی فوق‌العاده ای درباره نابرابری در آمریکا در این کشور پدید آمده است. اگر بتوانیم در جایگاه یک ملت آن‌چه را بر ما می‌گذرد بیان کنیم، همان‌گونه که بتهوون در قطعه شکرگزاری مقدس به‌صورت فردی چنین کرد، کار ارزشمندی انجام داده‌ایم.” ایده‌‌ای مطلوب و خوشایند از این دست، حتی در دوره‌های رنجوری، لبخند بر لب‌ می‌نشاند.

به خواندن ادامه دهید
اعلانات

بی بی سی فارسی

بزرگداشت هفتصدضمین سالگرد تولد کمال خجندی در تاجیکستان

Avatar

منتشر شده

در

(Last Updated On: اکتبر 17, 2020)
کمال خجندی

BBC

در تاجیکستان از هفتصدمین سالگرد تولد کمال‌الدین مسعود خجندی، معروف به شیخ کمال و کمال خجندی، از عارفان و شاعران پارسی‌گوی قرن هشتم هجری تجلیل ‌کردند.

کمال خجندی که در تبریز ایران مدفون است، زاده شهر خجند تاجیکستان است. خجند شهری قدیمی در کنار رود سیحون یا همان سیردریا و یکی از مراکز علمی و فرهنگی در تاریخ و ادبیات فارسی بوده است.

ماه دسامبر سال ۲۰۱۴ گروهی از فرهنگیان تاجیک به رهبری عبدالرحمان قادری، استاندار وقت سغد به ایران سفر کرده و مشتی از خاک تربت این شاعر و عارف را از تبریز به خجند آورده و در آرامگاه نمادینش، در باغ کمال خجندی گذاشته بودند.

به گفته دست‌اندرکاران جشن ۷۰۰ سالگی کمال خجندی، یک روز پیش مهمانان این جشن در پای مجسمه شیخ کمال گل گذاشتند، آرامگاه نمادین اورا زیارت کردند و از موزه شاعر بازدید به عمل آوردند.

کمال خجندی

BBC

به افتخار بزرگداشت ۷۰۰ مین سالگرد تولد کمال خجندی امروز (جمعه، ۱۶ اکتبر) در “کاخ رودکی”، در شهر خجند تحت عنوان “جایگاه کمال خجندی در ادبیات و فرهنگ شرق” همایشی بین‌المللی برگزار شد.

به نوشته رسانه‌های دولتی تاجیکستان، در این همایش امامعلی رحمان، رئیس جمهوری این کشور شرکت و سخنرانی کرده است.

آقای رحمان از کمال خجندی به عنوان “چهره تابناک شرق، شاعر آزاداندیش و متفکر برجسته تاجیک” نام برده است.

سال ۱۹۹۶ در تاجیکستان ۶۷۵-سالگی کمال خجندی را جشن گرفته بودند. بسیاری آن جشن را انگیزه‌ای برای آموزش و تحقیق کاملتر میراث کمال خجندی در تاجیکستان می‌دانند.

به گفته مسئولان فرهنگستان علوم تاجیکستان، طی این سالها پژوهشگران تاجیک نسخه‌های دستنویس دیوان کمال را از کتابخانه‌های بزرگ دنیا جمع آوردند.

دیوان اشعار کمال چندین بار به نشر رسیده، پیرامون زندگی و آثار او رساله و مقاله‌های زیادی تألیف شده است.

دو سال پیش حکومت تاجیکستان به یونسکو، سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد بزرگداشت ۷۰۰-مین سالگرد تولد کمال خجندی را پیشنهاد داده بود.

کمال خجندی

BBC

امامعلی رحمان در سخنرانی‌اش در همایش امروز “جایگاه کمال خجندی در ادبیات و فرهنگ شرق” گفته که “این تشکیلات بانفوذ سال گذشته پیشنهاد ما را در خصوص برگزاری جشن ۷۰۰-سالگی ‌خواجه ‌ کمال جانبداری کرد. باعث افتخار است که این سنه فرخنده را در برابر ما جامعه علمی و فرهنگی بسیاری از کشورهای عالم تجلیل می‌کنند.”

آقای رحمان از همه محققانی که در سراسر جهان شخصیت و آثار این شاعر برجسته تاجیک را مورد تحقیق قرار داده و مقاله و رساله‌هایی نوشته‌اند، اظهار سپاس کرده است.

بعد از سخنرانی رئیس جمهوری تاجیکستان، پیام تصویری خانم اُدره آزولِه ، مدیرکل یونسکو و سالم بن محمد المالک، مدیر کل آیسسکو (سازمان جهانی اسلامی برای آموزش و پرورش، علوم و فرهنگ) را به افتخار بزرگداشت ۷۰۰-سالگی کمال خجندی و اهمیت ارج‌‌گذاری به چنین چهره‌های تاریخی نمایش دادند.

کمال خجندی

BBC

بعد از ظهر امروز همایش “جایگاه کمال خجندی در ادبیات و فرهنگ شرق” در دو بخش در دانشگاه دولتی خجند ادامه‌ داشته است. بخش اول به محیط علمی و ادبی زمان کمال خجندی و بخش دوم به نقش کمال خجندی در رشد ادبیات تاجیک اختصاص داشته است.

در همایش پژوهشگران در موضوع‌های “استقلال و زمینه‌های تصحیح بنیادی اشعار کمال خجندی”، “مکتب ادبی کمال خجندی”، “مهارت کمال خجندی در بیان مطلب”، “کمال خجندی و ادبیات ازبک”، “جایگاه کمال خجندی در برنامه و کتاب‌های درسی”، “مقام شاعری کمال خجندی در پژوهش اعلی‌خوان افصح‌زاد”، “ملاحظه‌های استاد عینی در باره کمال خجندی”، “نفوذ شعر کمال خجندی در ادبیات تاتار” و “‌اندیشه ملی و افکار وطن‌دوستی در اشعار کمال خجندی” سخنرانی کردند.

به افتخار جشن ۷۰۰-مین سالگرد کمال خجندی دانشگاه دولتی خجند سه کتاب نو منتشر کرده‌ است.

کمال خجندی

BBC

کتاب نخست با عنوان “یادکرد کمال خجندی” مطالبی را از پژوهشگران و محققان تاجیک و خارجی در باره روزگار و آثار کمال خجندی در بر گرفته است.

کتاب دوم به زبان روسی بوده و از پژوهش‌های انجام شده در روسیه در باره کمال خجندی و ترجمه آثار او در این کشور حکایت می‌کند. این کتاب را مطلوبه میرزایونوس و سبحان اعظم‌زاد، ادیبان تاجیک تهیه کرده‌اند.

کتاب دیگر “تحفه جان” نام داشته، زیر نظر شاعر مردمی تاجیکستان فرزانه خجندی به طبع رسیده است.

در این کتاب ۴۰ غزل کمال خجندی از جانب محققان بدرالدین مقصودف، روشن همراه، سعیدعمران سعیدف، تاجیبای سلطان و بهرام رحمت‌زاد شرح و تفسیر شده است.

پنج سال پیش در روزهای جشن نوروز در مرکز شهر خجند باغ کمال خجندی افتتاح شده بود. این باغ بخشی از مجموعه تاریخی و فرهنگی “قلعه خجند” است. مهمترین بخش‌های این باغ، آرامگاه نمادین کمال خجندی و تندیس برنزی و هفت متری اوست که آن را دوران رحمتف، مجسمه ساز تاجیک ساخته است.

همچنین سال ۲۰۱۵ حکومت تاجیکستان مؤسسه دولتی “مرکز علمی کمال خجندی”- را تأسیس کرده بود.

کمال خجندی

BBC

طی پنج سال فعالیت این مرکز بهترین نسخه‌های خطی دیوان شاعر جمع‌آوری و بر اساس این نسخه‌ها دیوان کمال خجندی از چاپ برآمد.

کمال نصر‌الله، شاعر مردمی تاجیکستان پس از مطالعه “دیوان کمال خجندی” در باره ویژگی‌های مقام شاعری کمال خجندی نوشته که “او در زمان بروز بلند شعر کلاسیکان ما- از رودکی تا مولوی و خصوصاً سعدی و حافظ توانست زبان، هنر، سبک، اسلوب و سیمای خاص ایجادی خود را بیافریند، در آن زمانی که اکثر شاعران دیواندار خیلی به همدیگر شباهت دارند. کمال خجندی یک شاعر هنرمند و ایجادکاری است که به شعر کلاسیکی ما با نفس‌های تازه خود نوگانیهای درخشانی وارد نموده، سطح هنری شعر را با ویژگی‌های خاص بالا برداشته است. این است که اعتراف کمال در کنار بزرگترین شاعران کلاسیک ما عدالت تاریخی و ادبی است که نمی‌توان انکار کرد.”

کمال خجندی

BBC

به گفته محققان هرچند قسمت اصلی میراث کمال خجندی تا کنون گردآوری شده و به دست خوانندگان آثارش رسیده است، اما نیاز به گردآوری، پژوهش و تحقیق و نشر آثار شاعر همچنان وجود داشته است.

مقامات تاجیک یکی از هدف‌های اساسی بزرگداشت چهره‌های معروف ادب و فرهنگ را به اذهان عمومی رسانیدن افکار سازنده و ‌اندیشه‌های تربیتگرانه آنها می‌دانند.

به خواندن ادامه دهید

بی بی سی فارسی

‘خنده در تاریکی’ در آپارات

Avatar

منتشر شده

در

(Last Updated On: اکتبر 16, 2020)

این هفته در آپارات فیلم ‘خنده در تاریکی’ ساخته مژگان خالقی به نمایش در‌می‌آید. پس از آن آپارات با سرور رجایی، بازیگر پیش‌کسوت تئاتر، سینما و تلویزیون و فرید اسماعیل‌پور، پژوهش‌گر فیلم و مستندساز گفتگو خواهد کرد.

درباره فیلم

اصفهان مهد خیلی از هنرها است. اصفهانی‌ها به یک خصیصه دیگر هم شهره‌اند: نکته‌سنجی و شیرین سخنی. شاید همین ویژگی باعث شده که روزگاری نمایش و نمایش‌گری در این شهر رونق بگیرد. اصفهان پیشینه تئاتری و نمایشی درازی دارد که در عین غنی بودن، داستانی شبیه سرنوشت تئاتر در خیلی جاهای دیگر ایران را دارد. با این تفاوت که اصفهان هنرمندانی چون نصرت‌اله وحدت، رضا ارحام صدر و جهانگیر فروهر را هم پرورش داده است. چهره‌هایی به‌نام در عرصه بازیگری و فیلم‌سازی که پس از انقلاب هرکدام سرنوشتی متفاوت پیدا کردند. این هفته با فیلم خنده در تاریکی ساخته مژگان خالقی نگاهی می‌اندازیم به تاریخ تئاتر اصفهان.

ویژگی فیلم

خنده در تاریکی ساخته مژگان خالقی یک مستند پژوهشی، دقیق و جذاب و شسته‌‌رُفته درباره تئاتر اصفهان است. یکی از ویژگی‌های این فیلم پژوهش تاریخی و تصویری آن است که در کنار فیلم‌برداری از سال ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۷ به طول انجامیده است. در این فیلم به فراز و فرودهای تئاتر اصفهان از سال ۱۲۶۷ هم‌زمان با ورود ارامنه به ایران تا زمان حال می‌پردازد. در این فیلم بسیاری از هنرمندان تئاتر و سینمای ایران و مورخین و مطلعین این هنر از جمله نصرت‌الله وحدت، علی رفیعی، کیومرث پوراحمد، پرویز ممنون، هوشنگ حریرچیان و ژاله رجایی، بهرام بیضایی و دیگران حضور دارند. یکی از راویان گفتار متن پرویز پورحسینی، بازیگر شناخته شده تئاتر، تلویزیون و سینمای ایران است. فیلم از تدوین، ریتم مناسبی برخوردار است.

درباره کارگردان

مژگان خالقی، بازیگر، مدرس و کارگردان تاتر متولد ۱۳۶۴ در اصفهان و دانش‌آموخته تئاتر دانشکده سینما تئاتر و دانشجوی دکتری مطالعات تئاتر در دانشکده هنرهای زیبای تهران است. او فعالیت هنری خود را از کودکی آغاز کرده و در طی این سالها علاوه بر بازیگری و کارگردانی تئاتر و فیلم موفق به کسب جوایزی در جشنواره‌های داخلی و بین‌المللی در این زمینه‌ها شده است. از فیلم‌های دیگر او می‌توان به فیلم آخرین نوار آقای جعفر شکوفاو عصب سوختهو مستند فالش خانوادگیاشاره کرد.

درباره کارشناسان برنامه

سرور رجایی بازیگر پیش‌کسوت تئاتر، سینما و تلویزیون ایران است. او ابتدا در دهه سی شمسی به همراه پدر و دو خواهرش با بازی در تئاتر فعالیت هنری خود را شروع کرد و سپس با بازی در فیلم مردی در قفس در سال ۱۳۴۴ ساخته نصرت‌الله وحدت پا به عرصه سینما گذاشت. او در کارنامه هنری خود هجده فیلم سینمایی قبل و بعد از انقلاب دارد. او در سریال‌های تلویزیونی هم به ایفای نقش پرداخته که بازی او در سریال خانه قمر خانم یکی از به‌یادماندنی‌ترین آنها است. او هم‌اکنون در انگلستان اقامت دارد. از دیگر کارهای سینمایی او می‌توان به این فیلم‌ها اشاره کرد:

از بلور خون (۱۳۷۱)، آخرین پرواز (۱۳۶۸)، مرگ پلنگ (۱۳۶۸)، نقص فنی (۱۳۵۵)، شوهر کرایه‌ای (۱۳۵۳)، خوشگذران (۱۳۵۲)، عیالوار (۱۳۵۲)، کی دسته گل به آب داده؟ (۱۳۵۲)، ناخدا (۱۳۵۲)، طغرل (۱۳۵۱)، یک اصفهانی در نیویورک (۱۳۵۱)، مردی در قفس (۱۳۴۴)

سرور رجایی بازیگر پیش‌کسوت تئاتر، سینما و تلویزیون

BBC
سرور رجایی بازیگر پیش‌کسوت تئاتر، سینما و تلویزیون

فرید اسماعیل‌پور فیلم‌ساز، پژوهش‌گر و دانشجوی مقطع دکترای سینما در دانشگاه سوربن فرانسه است. فعالیت سینمایی خود را در نوجوانی با تحصیل در دوره‌های آموزش فیلم‌سازی انجمن سینمای جوانان ایران و ساخت فیلم‌های کوتاه تجربی آغاز کرد. پس از آن او کوشید تا با ساخت سه فیلم مستند درباره موسیقی فولکلور خراسان و یک فیلم درباره شیخ احمد جامی، صوفی و شاعر قرن ششم (مجموعه فرهنگ فولکلوریک خراسان)، سهم خود را در حفظ و انتقال این فرهنگ ایفا کند. وی تاکنون هشت فیلم مستند و چهار فیلم کوتاه داستانی و تجربی در کارنامه خود دارد. بعضی از فیلمهای او عبارتند از: ‘نوایی ‘، ‘ژنده پیل ‘، ‘نیمکت سنگی ‘، ‘آوریل بی‌رحم‌ترین ماه‌هاست ‘ و ‘نامه ایرانی ‘. اسماعیل‌پور در کنار فیلم‌سازی به عنوان نویسنده و مترجم با نشریه‌های سینمایی همکاری می‌کند و به تازگی کتاب ‘پیدایش سینمای مولف ایران، ابراهیم گلستان ‘ از وی به زبان فرانسه در پاریس منتشر شده است.

فرید اسماعیل‌پور فیلم‌ساز و پژوهش‌گر سینما

BBC
فرید اسماعیل‌پور فیلم‌ساز و پژوهش‌گر سینما

گفتگوی آپارات – فیلم خنده در تاریکی

گفتگوی آپارات با سرور رجایی بازیگر پیش‌کسوت تئاتر، سینما و تلویزیون و فرید اسماعیل‌پور پژوهش‌گر سینما و مستندساز درباره فیلم ‘خنده در تاریکی’ ساخته مژگان خالقی را اینجا ببینید.

زمان پخش برنامه آپارات به وقت ایران :

جمعه ساعت ۲۱:۳۰ ایران

شنبه ساعت ۱۱ ایران

یکشنبه ساعت ۲۴ ایران

سه‌شنبه ساعت۱۵:۳۰ایران

چهارشنبه ساعت ۲۴ ایران

جمعه بعد ساعت ۲:۳۰ بامداد

آرشیو برنامه های آپارات

برای دسترسی به صفحات برنامه‌های گذشته آپارات روی اینجاکلیک کنید.

آرشیو صفحه‌های آپارات

مشاهده برنامه از طریق وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی

این فیلم در ساعات اعلام شده در جدول فوق از طریق کلیک بر روی اینجا، لینک پخش زنده تلویزیون وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی

و یا اینجا، لینک پخش زنده تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی در کانال بی‌بی‌سی فارسی در یو‌تیوب نیز قابل مشاهده است.

آدرس پست الکترونیک برنامه آپارات: aparat@bbc.co.uk

آدرس فیس بوک برنامه آپارات: https://www.facebook.com/bbcpersiantv

می توانید از طریق پنجره زیر هم با ما تماس بگیرید:

به خواندن ادامه دهید

بی بی سی فارسی

دیزنی هشداری تازه درباره محتوای نژاد پرستانه برخی از تولیداتش ارائه کرد

Avatar

منتشر شده

در

(Last Updated On: اکتبر 16, 2020)
کمپانی دیزنی

Getty Images
گربه های سیامی در انیمیشن “بانو و ولگرد” کلیشه های ضد آسیایی را تداوم بخشیدند

کمپانی فیلمسازی دیزنی با هدف تاکید بیشتر در مورد محتوای نژاد پرستانه برخی از تولیداتش، پیام تازه‌ای را در ابتدای این فیلم‌ها قرار داده است.

زمانی که قصد تماشای فیلم‌هایی نظیر دامبو، پیترپن و یا کتاب جنگل را دارید، در ابتدا هشداری درباره محتوای آنها ظاهر می‌شود.

در این هشدار گفته شده: “این برنامه شامل تصاویری منفی و یا بدرفتاری با مردم و یا فرهنگ هاست.”

“این کلیشه‌ها در آن زمان اشتباه بودند و اکنون هم اشتباه هستند.”

کمپانی دیزنی گفته: “ما می‌خواهیم تاثیر مضر محتوای آن را بپذیریم، از آن یاد بگیریم و برای ایجاد آینده‌ای فراگیرتر گفتگو کنیم.”

از جمله فیلم های دیگر تولیدی دیزنی که هشدار درباره محتوای آن داده شده انیمیشن “گربه‌های اشرافی ” است که گربه‌ای با “صورت زرد” را نشان می‌دهد که در حال نواختن پیانو با چوب هایی است که به جای قاشق و چنگال با آن غذا می‌خورند (چاپ استیک).

“پیترپن” هم فیلم دیگر دیزنی حاوی پیام هشدار است. فیلمی که در آن بومیان آمریکا توسط شروری نژاد پرست “پوست سرخ” نامیده می‌شوند.

“بانو و ولگرد” تولید سال ۱۹۵۵ دیزنی هم که دارای چندین مورد نژادپرستی و کلیشه های فرهنگی است، همین پیام هشدار را دارد.

حذف فیلم بربادرفته از پخش آنلاین به دلیل ‘محتوای نژادپرستانه’

شهردار بریستول، مجسمه تاجر برده را ‘توهین’ به مردم شهر دانست

اعتراض‌های آمریکا؛ ‘بزرگترین’ ناآرامی نژادی نیم قرن اخیر

کمپانی دیزنی اولین بار در نوامبر گذشته (۲۰۱۹) هشداری را درباره محتوای نژاد پرستانه به برخی از تولیداتش اضافه کرد که این پیام البته کوتاه‌تر بود.

در این پیام گفته شده بود که این فیلم براساس آن چه که در واقعیت بوده، خلق شده و ممکن است شامل تصاویر فرهنگی منسوخ شده‌ای باشد.

برخی از فیلم‌های تولید این کمپانی از جمله “ترانه جنوب” به دلیل محتوای کاملا نژاد پرستانه در دیزنی پلاس در دسترس نیستند.

کمپانی فیلمسازی برادران وارنر هم مدت‌هاست که در برخی از تولیدات انیمیشن خود هشدارهایی درباره “تعصبات قومی و نژادی” داده است.

در پیام هشدار این کمپانی آمده: “در حالی که این انیمیشن‌ها نمایانگر جامعه امروز نیستند، اما همانگونه که در ابتدا خلق شده‌اند، ارائه می‌شوند. چرا که در غیراین صورت ادعا می‌شود که این تعصبات هرگز وجود نداشته است.”

به خواندن ادامه دهید
اعلانات

Trending