صدمین سال‌روز استقلال افغانستان؛ غازی امان‌الله خان کی بود؟

(Last Updated On: آگوست 19, 2019)

شاه امان الله خان مشهور به «امان الله خان غازی»، پسر امیر حبیب‌الله خان از خاندان بارکزی بود که در سال ۱۸۹۲ میلادی در ولسوالی پغمان ولایت کابل به دنیا آمد.

غازی امان الله خان تحصیلات‌اش را در کورس افسری ادامه داد و روابط نزدیک به ارتش داشت.

پس از آنکه پدرش، امیر حبیب الله خان، در سال ۱۹۱۸ میلادی در ولایت لغمان ترور شد او در بیست و هشتم فیبروری ۱۹۱۹میلادی به قدرت رسید و سلطنت‌اش را اعلام کرد.

در روز سوم می ۱۹۱۹ میلادی نیرو‌های افغان با عبور از مرز افغانستان و هند بریتانیوی در درۀ خیبر شهرک کوچک باغ را در منطقۀ قبایل تصرف کردند.

این تهاجم که به  دستور امان الله خان انجام شد زنگ آغاز جنگ سوم افغان و انگلیس به صدا درآمد سه روز بعد هند بریتانیا در ششم می به افغانستان اعلان جنگ داد و نیرو های تازه نفس به منطقه فرستاد.

پس از پیروزی افغان ها در این نبرد، شاه امان الله خان غازی استقلال افغانستان را اعلام کرد و این روز به عنوان روز تاریخی در تاریخ افغانستان ثبت شد.

محمد داوود راوش، استاد دانشگاه، می گوید، «گرفتن آزادی و استقلال هم‌راه بود با چند تحول جهانی هم. جنگ جهانی اولپایان یافته بود، انگلستان قسماً تضعیف شده بود و هند بریتانیوی دیگر با آن عظمت و قوت نبود. هم‌زمان با آن، شاه امان الله در سه جبهه جنگ را بسیار خوب تنظیم کرد. تقریباً هشتاد هزار مسلح قبایلی در عقب جبهه همراه‌اش بود.»

برگزاری لویه جرگه و تصویب نخستین قانون اساسی، از میان رفتن برده داری، استقرار نظام شاهی مشروطه، تفکیک قوا، اجباری شدن آموزش، آوردن اصلاح در نظام مالی، ممنوع شدن کار اجباری ، فرستادن شماری از دانشجویان به خارج کشور برای ادامۀ تحصیل، افزایش چشم‌گیر روزنامه نگاری و سایر این ها از مهم‌ترین تحولات دوره امانی گفته می شود.

اما روند اصلاحات  امانی در زمینه‌های اجتماعی با واکنش‌های زیاد عناصر سنتی و محافظه کار  روبرو شد و این روند شورش گری‌ها را در برابر سلطنت اش نیز فراهم کرد تا این‌که در سال ۱۹۲۹ میلادی مجبور به واگذاری قدرت شد.

حلیم تنویر، مورخ و روزنامه نگار، می گوید، «با وجودی که انگلیسی ها نمی خواست که امان الله خان به شکل مستقل عمل کند به این خاطر از حساسیت های دینی استفاده کردند و ریفورم های او را به عنوان خلاف کار های اساسی اسلام اعلان کردند و امان الله خان مجبور شد که کشور را ترک کند.»

امان الله خان پس از کنار رفتن از قدرت به ایتالیا رفت و بقیه زندگی‌اش را در آن‌جا ادامه داد.

او سر انجام در ۲۶ اپریل ۱۹۶۰ میلادی در سویس چشم از جهان بست و پیکر اش به افغانستان انتقال یافته در کنار قبر پدرش امیر حبیب الله خان  در شهر جلال اباد به خاک سپرده شد.

About Ariana News

Avatar

Check Also

مجلس سنا: امریکا نباید مأموریت‌اش در افغانستان را ناتمام بگذارد

(Last Updated On: سپتامبر 17, 2019) ایالات متحده امریکا، پیش از خروج نظامیان اش از …